સીતે રાક્ષસરાજોઽહંરાવણો નામ વિશ્રુતઃ। મમ લઙ્કાપુરી નામ્ના રમ્યા પારે મહોદધેઃ
સીતે, હું રાક્ષસોના રાજા રાવણ છું, જેનું નામ બધે પ્રસિદ્ધ છે; મારી લંકા નામની સુંદર નગરી મહાસાગરના પાર છે.
તત્ર ત્વં નરનારીષુ શોભિષ્યસિ મયા સહ। ભાર્યા મે ભવ સુશ્રોણિ તાપસં ત્યજ રાઘવમ્
ત્યાં, પુરુષો-સ્ત્રીઓમાં તું મારી સાથે ખૂબ જ શોભશે; સુંદર કટિવાળી, તું મારી પત્ની બન અને તપસ્વી રામને છોડી દે.
એવમાદીનિ વાક્યાનિ શ્રુત્વા તસ્યાથ જાનકી। પિધાય કર્ણૌ સુશ્રોણી મૈવમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
આવી વાતો સાંભળી, સુંદર કટિવાળી જાનકીયે પોતાના કાન ઢાંકી લીધાં અને કહ્યું: 'આવું બોલશો નહીં.'
પ્રપતેદ્દ્યૌઃ સનક્ષત્રા પૃથિવી શકલીભવેત્। `શુષ્યેત્તોયનિધૌ તોયં ચન્દ્રઃ શીતાંશુતાં ત્યજેત્
આકાશ તારા સહિત પડી જાય, ધરતી તૂટી જાય, સાગરમાંથી પાણી સુકી જાય, ચંદ્ર શીતળતા છોડી દે—
ઉષ્ણાંશુત્વમથો જહ્યાદાદિત્યો વહ્નિરુષ્ણતામ્'। ત્યક્ત્વાશૈત્યં ભજેન્નાહં ત્યજેયંરઘુનન્દનમ્
સૂર્ય પોતાની તાપ છોડી દે, અગ્નિ ગરમી ગુમાવી દે, ઠંડક પણ છોડી દે—પણ હું ક્યારેય રઘુનંદનને છોડું નહીં.
કથં હિ ભિન્નકરટં પદ્મિનં વનગોચરમ્। ઉપસ્થાય મહાનાગં કરેણુઃ સૂકરં સ્પૃશેત્
જેમ વનમાટે તૂટેલી કમળવાળી તળાવ છોડીને, ગજગામિ ગાય (હાથીણ) મહાન હાથીને છોડીને ક્યારેય શૂકરને સ્પર્શતી નથી, એમ.
કથં હિ પીત્વા માધ્વીકં પીત્વા ચ મધુમાધવીમ્। લોભં સૌવીરકે કુર્યાન્નારી કાચિદિતિ સ્મરેઃ
જેમ સ્ત્રી મધ અને મધુર દ્રાક્ષરસ પીધા પછી ક્યારેય ખાટા દારૂની ઈચ્છા કરતી નથી, એ વાત યાદ રાખજે.
ઇતિ સા તં સમાભાષ્ય પ્રવિવેશાશ્રમં તતઃ। ક્રોધાત્પ્રસ્ફુરમાણૌષ્ઠી વિધુન્વાના કરૌ મુહુઃ
આ રીતે કહીને, એ ગુસ્સાથી થરથરતા હોઠ અને વારંવાર હાથ હલાવતી, આશ્રમમાં પ્રવેશી ગઈ.
તામધિદ્રુત્ય સુશ્રોણીં રાવણઃ પ્રત્યષેધયત્
રાવણ ઝડપથી એ સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીના રસ્તામાં આવીને ઊભો રહ્યો અને તેનો માર્ગ રોકી લીધો.
ભર્ત્સયિત્વાતુ રૂક્ષેણ સ્વરેણ ગતચેતનામ્। મૂર્ધજેષુ નિજગ્રાહ ઊર્ધ્વમાચક્રમે તતઃ
પછી તેણે, બેભાન થયેલી સીતાને, કર્કશ અવાજે ધમકાવી અને તેના વાળ પકડીને ઊંચકવા લાગ્યો.
તાં દદર્શ તતો ગૃધ્રો જટાયુર્ગિરિગોચરઃ। રુદતીં રામરામેતિ હિયમાણાં તપસ્વિનીમ્
પહાડોમાં રહેતો ગૃધ્ર, જટાયુ, એ તપસ્વિ સ્ત્રીને 'રામ, રામ' કહી રડતી અને બળજબરીથી લઈ જવામાં આવતી જોઈ.
તતસ્તાં ભર્તૃશોકાર્તાં દીનાં મલિનવાસસમ્। મણિશેષાભ્યલંકારાં રુદતીં ચ પતિવ્રતામ્
પતિના શોકથી વ્યાકુળ, દુઃખી, મલિન વસ્ત્રોમાં, માત્ર થોડા જ ગહણાં પહેરેલી, રડતી અને પતિવ્રતા એવી સીતાને—
રાક્ષસીભિરુપાસ્યન્તીં સમાસીનાં શિલાતલે। રાવણઃકામબાણાર્તો દદર્શોપસસર્પ ચ
રાક્ષસ સ્ત્રીઓએ ઘેરી રાખેલી, શિલા પર બેઠેલી સીતાને, કામના તીક્ષ્ણ બાણોથી વ્યથિત રાવણએ જોયા અને નજીક ગયો.
દેવદાનવગન્ધર્વયક્ષકિંપુરુષૈર્યુધિ। અજિતોશોકવનિકાં યયૌ કન્દર્પપીડિતઃ
દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ અને કિમ્પુરુષો પણ જેને યુદ્ધમાં હરાવી શક્યા નહોતા, એવો રાવણ કામવેદનાથી પીડાઈને શોકવનમાં પ્રવેશ્યો.
દિવ્યામ્બરધરઃ શ્રીમન્સુમૃષ્ટમણિકુણ્ડલઃ। વિચિત્રમાલ્યમુકુટો વસન્ત ઇવ મૂર્તિમાન્
દિવ્ય વસ્ત્રો પહેરેલા, તેજસ્વી, ચમકતા રત્નકુંડલ, રંગબેરંગી માળા અને મુકુટથી સજ્જ, એવો રાવણ વસંત ઋતુની જેમ શોભતો હતો.
ન કલ્પવૃક્ષસદૃશોયત્નાદપિ વિભૂષિતઃ। શ્મશાનચૈત્યદ્રુમવદ્ભૂષિતોઽપિ ભયંકરઃ
જ્યારે એણે પોતાને બહુ જ શોભાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે પણ એ કલ્પવૃક્ષ જેવો લાગતો નહોતો; પણ સ્મશાનના વૃક્ષ જેવો—even સજાવટ પછી પણ—ભયાનક જ લાગતો હતો.
સ તસ્યાસ્તનુમધ્યાયાઃ સમીપે રજનીચરઃ। દદૃશે રોહિણીમેત્ય શનૈશ્ચર ઇવ ગ્રૈહઃ
એ રાત્રે ફરતો રાક્ષસ, પાતળી કમરવાળી સીતાના નજીક ગયો અને શનિ ગ્રહ જેમ રોહિણી પાસે આવે તેમ દેખાયો.
સ તામામન્ત્ર્ય સુશ્રોણીં પુષ્પકેતુશરાહતઃ। ઇદમિત્યબ્રવીદ્વાક્યં ત્રસ્તાં રૌહીમિવાબલામ્
પછી કામના બાણોથી ઘાયલ થયેલા રાવણે એ સુંદર કટિવાળી, ડરેલી અને નાજુક સીતાને, જાણે ડરતી હરણીને બોલાવાય તેમ, આ રીતે સંબોધી કહ્યું:
સીતે પર્યાપ્તમેતાવત્કૃતોભર્તુરનુગ્રહઃ। પ્રસાદં કુરુ તન્વઙ્ગિ ક્રિયતાં પરિકર્મ તે
સીતા, હવે તારા પતિ માટે તું જેટલું કરવું હતું એટલું પૂરું થયું; હવે કૃપા કરીને મને સ્વીકાર અને તું પોતાને શોભાવ.
ભજસ્વમાં વરારોહે મહાર્હાભરણામ્બરા। ભવમે સર્વનારીણામુત્તમા વરવર્ણિની
હે સુંદર કટિવાળી, કિંમતી આભૂષણ અને વસ્ત્રો પહેરીને મને સ્વીકાર; સર્વ સ્ત્રીઓમાં તું મારી શ્રેષ્ઠ બની જા, હે સુંદરવર્ણાવાળી.
સન્તિ મે દેવક્ન્યાશ્ચ ગન્ધર્વાણઆં ચ યોષિતઃ। સન્તિ દાનવન્યાશ્ દૈત્યાનાં ચાપિ યોષિતઃ। `તાસામદ્યવિશાલાક્ષિ સર્વાસાં મે ભવોત્તમા
મારી પાસે દેવકન્યાઓ છે, ગંધર્વ સ્ત્રીઓ છે, દાનવ અને દૈત્ય સ્ત્રીઓ પણ છે; પણ આજે, વિશાળ નેત્રવાળી, તું એ બધામાં શ્રેષ્ઠ બનીને મારી હો.
ચતુર્દશ પિશાચીનાં કોટ્યો મે વચને સ્થિતાઃ। દ્વિસ્તાવત્પુરુષાદાનાં રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્
મારા આજ્ઞામાં ચૌદ કરોડ પિશાચ સ્ત્રીઓ છે; અને એના બે ગણી ભયાનક કર્મવાળા માનવખોર રાક્ષસો પણ છે.
તતો મે ત્રિગુણા યક્ષા યે મદ્વચનકારિણઃ। કેચિદેવ ધનાધ્યક્ષં ભ્રાતરં મે સમાશ્રિતાઃ
એ પછી, મારા આજ્ઞામાં ત્રણ ગણાં યક્ષો છે; અને કેટલાક યક્ષો તો મારા ધનના દેવ એવા ભાઈ પાસે શરણ ગયા છે.
ગન્દર્વાપ્સરસો ભદ્રે મામાપાનગતં સદા। ઉપતિષ્ઠન્તિ વામોરુ યથૈવ ભ્રાતરં મમ
હે ભદ્રે, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ હંમેશા મને સેવા આપે છે, હે સુંદર જાંઘવાળી, જેમ તેઓ મારા ભાઈની સેવા કરે છે તેમ.
પુત્રોઽહમપિ વિપ્રર્ષેઃ સાક્ષાદ્વિશ્રવસો મુનેઃ। પઞ્ચમો લોકપાલાનામિતિ મે પ્રથિતં યશઃ
હું પણ મહર્ષિ વિશ્રવસનો પુત્ર છું; અને લોકપાલોમાં પાંચમો તરીકે મારી ખ્યાતિ પ્રસિદ્ધ છે.
દિવ્યાનિ ભક્ષ્યભોજ્યાનિ પાનાનિ વિવિધાનિ ચ। યથૈવ ત્રિદશેશસ્યતથૈવ મમ ભામિનિ
હે સુન્દરી, મારા પાસે પણ દેવતાના રાજા જેટલાં જ દિવ્ય ભોજન, ખોરાક અને વિવિધ પાન છે.
ક્ષીયતાં દુષ્કૃતં કર્મ વનવાસકૃતં તવ। ભાર્યા મે ભવસુશ્રોણિ યથા મણ્ડોદરીતથા
વનમાં તારા નિવાસ દરમિયાન કરેલા દુષ્કર્મો ઓગળી જાય એવી કામના છે; સુંદર કટિવાળી, તું મારી પત્ની બન, જેમ મંડોદરી છે એમ.
ઇત્યુક્તા તેન વૈદેહી પરિવૃત્ય સુભાનના। તૃણમનતરતઃ કૃત્વાતમુવાચ નિશાચરમ્
એમ કહીને, સુંદર મુખવાળી વૈદેહીએ પીઠ ફેરવી, બંને વચ્ચે ઘાસનું તણું મૂકી, રાત્રિમાં ફરનારને ઉત્તર આપ્યો.
અશિવેનાતિવામોરૂરજસ્રં નેત્રવારિણા। સ્તનાવપતિતૌ બાલા સંહતાવભિવર્ષતી
એના સુંદર જાંઘો કંપી રહ્યા હતા, આંખોમાંથી સતત આંસુ વહેતા હતા, યુવાન સ્ત્રીએ પોતાના સ્તનો ભેગા કરી રડી પડતી હતી.
વ્યવસ્થાપ્યકથંચિત્સા વિષાદાદતિમોહિતા'। ઉવાચ વાક્યં તં ક્ષુદ્રં વૈદેહી પતિદેવતા
ઘણું દુઃખ અને મૂંઝવણથી ભરાઈ, કઠિનતાથી પોતાને સંભાળી, પતિને દેવતા સમાન માનનારી વૈદેહીએ એ કુપાત્રને કહ્યું.