ભ્રષ્ટૈશ્વર્યા સ્વદોષેણ પતસિ ત્વં શુચિસ્મિતે। યૈરારભન્તે કર્માણિ શરીરૈરિહ દેવતાઃ
'હવે તું, સુંદર સ્મિતવાળી, તારી ભૂલથી તારો અધિકાર ગુમાવીને પડી રહી છે; અહીં દેવતાઓ શરીરથી કર્મ કરે છે.'
તૈરેવ તત્કર્મફલં પ્રાપ્નુવન્તિ સ્મ દેવતાઃ। મનુષ્યાસ્ત્વન્યદેહેન શુભાશુભમિતિ સ્થિતિઃ
'એમના શરીરથી જ દેવતાઓ કર્મના ફળ પામે છે; પણ મનુષ્યો તો બીજું શરીર પામીને, શુભ કે અશુભ ફળ ભોગવે છે — એ જ વ્યવસ્થા છે.'
સદ્યઃ ફલન્તિ કર્માણિ દેવત્વે પ્રેત્ય માનુષે। તસ્માત્ત્વં પતસે પુત્રિ પ્રેત્યત્વં પ્રાપ્સ્યસે ફલમ્
દેવતાઓમાં કરેલા કર્મોનું ફળ તરત મળે છે, પણ મનુષ્યોમાં મૃત્યુ પછી મળે છે. તેથી, પુત્રી, તું પાપમાં પડીશ અને મૃત્યુ પછી તેનું ફળ ભોગવીશ.
પિતૃહીના તુ કન્યા ત્વં વસોર્હિ ત્વં સુતા મતા। મત્સ્યયોનૌ સમુત્પન્ના સુતારાજ્ઞો ભવિષ્યસિ
તું પિતાવિહોણી કન્યા છે, પણ તને વસુએ પોતાની દીકરી માનેલી છે. માછલીના પેટમાંથી જન્મેલી, તું રાજાની પુત્રી બનશે.
અદ્રિકા મત્સ્યરૂપાઽભૂદ્ગઙ્ગાયમનુસઙ્ગમે। પરાશરસ્ય દાયાદં ત્વં પુત્રં જનયિષ્યસિ
અદ્રિકા માછલીના રૂપમાં ગંગા સાથે મળી હતી. તું પરાશર માટે પુત્રને જન્મ આપશે, જે તેનો વારસ બનશે.
યો વેદમેકં બ્રહ્મર્ષિશ્ચતુર્ધા વિબજિષ્યતિ। મહાભિષક્સુતસ્યૈવ શન્તનોઃ કીર્તિવર્ધનમ્
એ મહાન ઋષિ એક જ વેદને ચાર ભાગે વહેંચશે. એ મહાન વૈદ્યના પુત્ર અને શંતનુના યશને વધારનાર હશે.
જ્યેષ્ઠં ચિત્રાઙ્ગદં વીરં ચિત્રવીરં ચ વિશ્રુતમ્। એતાન્સૂત્વા સુપુત્રાંસ્ત્વં પુનરેવ ગમિષ્યસિ
તું સૌથી મોટો, વિર ચિત્રાંગદ અને પ્રસિદ્ધ ચિત્રવીર્ય જેવા સારા પુત્રોને જન્મ આપશે. પછી ફરી તું અહીંથી જતી રહીશ.
વ્યતિક્રમાત્પિતૄણાં ચ પ્રાપ્સ્યસે જન્મ કુત્સિતમ્। અસ્યૈવ રાજ્ઞસ્ત્વં કન્યા હ્યદ્રિકાયાં ભવિષ્યસિ
પૂર્વજોની અવગણના માટે તને નીચ જન્મ મળશે. તું અદ્રિકા પાસેથી આ જ રાજાની દીકરી બનશે.
અષ્ટાવિંશે ભવિત્રી ત્વં દ્વાપરે મત્સ્યયોનિજા। એવમુક્તા પુરા તૈસ્ત્વં જાતા સત્યવતી શુભા
અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરમાં તું માછલીના પેટમાંથી જન્મ લેશે. એમ તેઓએ જૂના સમયમાં કહ્યું હતું અને તું શુભ સત્યવતી બની જન્મી હતી.
અદ્રિકેત્યભિવિખ્યાતા બ્રહ્મશાપાદ્વરાપ્સરા। મીનભાવમનુપ્રાપ્તા ત્વં જનિત્વા ગતા દિવમ્
અદ્રિકા તરીકે જાણીતી, બ્રહ્માના શ્રાપથી અપ્સરા, માછલીનું રૂપ ધારણ કરીને, સંતાનને જન્મ આપી પછી સ્વર્ગે ચાલી ગઈ.
તસ્યાં જાતાસિ સા કન્યા રાજ્ઞો વીર્યેણ ચૈવહિ। તસ્માદ્વાસવિ ભદ્રં તે યાચે વંશકરં સુતમ્
એમાંથી તું કન્યા રૂપે, રાજાના વીર્યથી જન્મી. તેથી, હે શુભે, વસુએ તને વંશ વધારવા માટે પુત્ર માગ્યો હતો.
સંગમં મમ કલ્યાણિ કુરુષ્વેત્યભ્યભાષત
એણે કહ્યું: 'હે સુખી, મારો સંગ આપ.'
વિસ્મયાવિષ્ટસર્વાઙ્ગી જાતિસ્મરણતાં ગતા। સાબ્રવીત્પશ્ય ભગવન્પરપારે સ્થિતાનૃષીન્
આશ્ચર્યથી આખું શરીર થરથરી ઉઠ્યું અને ગયા જન્મની યાદ આવી. એણે કહ્યું: 'હે ભગવાન, સામે પાર ઊભેલા ઋષિઓને જુઓ.'
આવયોર્દૃષ્ટયોરેભિઃ કથં નુ સ્યાત્સમાગમઃ। એવં તયોક્તો ભગવાન્નીહારમસૃજત્પ્રભુઃ
'આ બધા જોઈ રહ્યા છે, તો આપણા વચ્ચે સંગ કેવી રીતે શક્ય છે?' એમ એણે કહ્યું, તો ભગવાને ધૂંધ પાથરી.
યેન દેશઃ સ સર્વસ્તુ તમોભૂત ઇવાભવત્। દૃષ્ટ્વા સૃષ્ટં તુ નીહારં તતસ્તં પરમર્ષિણા
જેના કારણે આખો પ્રદેશ અંધકારમય થઈ ગયો. મહાન ઋષિએ એ ધૂંધ સર્જી તે જોઈને,
વિસ્મિતા સાભવત્કન્યા વ્રીડિતા ચ તપસ્વિની
એ કન્યા આશ્ચર્યચકિત અને શરમાઈ ગઈ, અને તપસ્વિ બની.
ત્વત્સંયોગાચ્ચ દુષ્યેત કન્યાભાવો મમાઽનઘ। કન્યાત્વે દૂષિતે વાપિ કથં શક્ષ્યે દ્વિજોત્તમ
હે પાપરહિત, તારા સંગથી મારી કન્યાવસ્થા નષ્ટ થશે. જો મારી કન્યાવસ્થા બગડે, તો હું ઘરે કેવી રીતે જઈ શકીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ?
ગૃહ ગન્તુમુષે ચાહં ધીમન્ન સ્થાતુમુત્સહે। એતત્સંચિન્ત્ય ભગવન્વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્
હે બુદ્ધિશાળી, હું ઘરે જવું છે, અહીં રહી શકતી નથી. આ બધું વિચારીને, હે ભગવાન, પછી શું કરવું તે નક્કી કરો.
એવમુક્તવતીં તીં તુ પ્રીતિમાનુષિસત્તમઃ। ઉવાચ મત્પ્રિયં કૃત્વા કન્યૈવ ત્વં ભવિષ્યતિ
એમ બોલનારાને મનથી પ્રસન્ન થઈ, શ્રેષ્ઠ પુરુષે કહ્યું: 'મારી ઇચ્છા પૂર્ણ કર્યા પછી પણ તું કન્યા જ રહીશ.'
વૃણીષ્વ ચ વરં ભીરું યં ત્વમિચ્છસિ ભામિનિ। વૃથા હિ ન પ્રસાદો મે ભૂતપૂર્વઃ શુચિસ્મિતે
'હે ડરપોક, તું જે ઇચ્છે તે વર માગ, હે સુંદર. મારા આશીર્વાદ ક્યારેય વ્યર્થ ગયા નથી, હે પવિત્ર સ્મિતવાળી.'
એવમુક્તા વરં વવ્રે ગાત્રસૌગન્ધ્યમુત્તમમ્। સચાસ્યૈ ભગવાન્પ્રાદાન્મનઃ કાઙ્ક્ષિતં પ્રભુઃ
આ રીતે કહેતાં, તેણીએ શ્રેષ્ઠ સુગંધિત શરીર મેળવવાનો વર માંગ્યો. ભગવાને આનંદથી તેણીને મનગમતો વર આપ્યો.
તતો લબ્ધવરા પ્રીતા સ્ત્રીભાવગુણભૂષિતા। જગામ સહ સંસર્ગમૃષિણાઽદ્ભુતકર્મણા
વર મળતાં, આનંદિત અને સ્ત્રીપણાની સૌંદર્યથી શોભાયમાન થયેલી તેણી, અદ્ભુત કૃત્યવાળા ઋષિ સાથે સંયોગમાં ગઈ.
તસ્યાસ્તુ યોજનાદ્ગન્ધમાજિઘ્રન્ત નરા ભુવિ
પૃથ્વી પર મનુષ્યો એક યોજન દૂરથી પણ તેણીનો સુગંધ અનુભવતા.
તસ્યા યોજનગન્ધેતિ તતો નામાપરં સ્મૃતમ્। ઇતિ સત્યવતી હૃષ્ટા લબ્ધ્વા વરમનુત્તમમ્
એ રીતે યોજન જેટલો સુગંધ ધરાવતી હોવાથી, તેણીને બીજું નામ મળ્યું. આ રીતે ખુશ થયેલી સત્યવતીએ અનન્ય વર પ્રાપ્ત કર્યો.
પરાશરેણ સંયુક્તા સદ્યો ગર્ભં સુષાવ સા। જજ્ઞે ચ યમુનાદ્વીપે પારાશર્યઃ સ વીર્યવાન્
પારાશર સાથે સંયોગ થતાં, તેણીએ તરત જ ગર્ભ ધારણ કર્યો; અને યમુના દ્વીપ પર પારાશરપુત્ર પરાક્રમી જન્મ્યો.
સ માતરમનુજ્ઞાપ્ય તપસ્યેવ મનો દધે। સ્મૃતોઽહં દર્શયિષ્યામિ કૃત્યેષ્વિતિ ચ સોઽબ્રવીત્
પુત્રએ માતાની પરવાનગી લઈને મન તપમાં લગાડ્યું; અને કહ્યું: 'જ્યારે પણ યાદ કરશો, હું કાર્ય માટે હાજર રહીશ.'
એવં દ્વૈપાયનો જજ્ઞે સત્યવત્યાં પરાશરાત્। ન્યસ્તોદ્વીપે યદ્બાલસ્તસ્માદ્દ્વૈપાયનઃસ્મૃતઃ
આ રીતે સત્યવતીના ગર્ભેથી પારાશરથી દ્વૈપાયનનો જન્મ થયો; બાળપણમાં દ્વીપ પર મુકાયો હોવાથી, તેને દ્વૈપાયન કહેવામાં આવે છે.
પાદાપસારિણં ધર્મં સ તુ વિદ્વાન્યુગે યુગે। આયુઃ શક્તિં ચ મર્ત્યાનાં યુગાવસ્થામવેક્ષ્યચ
તે વિદ્વાને દરેક યુગ પ્રમાણે ધર્મની સ્થાપના કરી, મનુષ્યોના આયુષ્ય અને શક્તિ તથા યુગની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખી.
બ્રહ્મણો બ્રાહ્મણાનાં ચ તથાનુગ્રહકાઙ્ક્ષયા। વિવ્યાસ વેદાન્યસ્મત્સ તસ્માદ્વ્યાસ ઇતિ સ્મૃતઃ
બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણો પર કૃપા કરવા માટે, તેણે આપણા માટે વેદોને વિભાજિત કર્યા; તેથી તેને વ્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વેદાનધ્યાપયામાસ મહાભારતપઞ્ચમાન્। સુમન્તું જૈમિનિં પૈલં શુકં ચૈવ સ્વમાત્મજમ્
તેણે સુમંતુ, જયમિની, પૈલ અને પોતાના પુત્ર શુકને વેદો તથા પાંચમો મહાભારત પાઠવ્યો.