દિવ્યજ્ઞાનેન દૃષ્ટં હિ દૃષ્ટમાત્રેણ તે વપુઃ
'દિવ્ય જ્ઞાનથી જ, મેં તને જોઈ, ત્યારે જ તારો સ્વરૂપ જાણ્યું.'
પ્રણયગ્રહણાર્થાય વક્ષ્યેવ વાસવિ તચ્છૃણુ। બર્હિષદ ઇતિ ખ્યાતાઃ પિતરઃ સોમપાસ્તુતે
'પ્રેમ સ્વીકારવા માટે, હું તને એક વાત કહું છું, વાસવી, સાંભળ: પિતૃઓમાં બર્હિષદ નામે પ્રસિદ્ધ છે, જે સોમપાન કરે છે.'
તેષાં ત્વં માનસી કન્યા અચ્છોદા નામ વિશ્રુતા। અચ્છોદં નામ તદ્દિવ્યં સરો યસ્માત્સમુત્થિતમ્
'તું એમની મનથી જન્મેલી પુત્રી છે, અને અચ્છોદા નામે જાણીતી છે, કારણ કે તું અચ્છોદ નામના દિવ્ય સરોવરમાંથી ઉત્પન્ન થઈ.'
ત્વયા ન દૃષ્ટપૂર્વાસ્તુ પિતરસ્તે કદાચન। સંભૂતા મનસા તેષાં પિતૄન્સ્વાન્નાભિજાનતી
'તારે ક્યારેય તારા પિતૃઓને જોયા નથી; તું એમના મનથી જન્મેલી છે, પણ તારે એમને ઓળખતા નથી.'
સા ત્વન્યં પિતરં વવ્રે સ્વાનતિક્રમ્ય તાન્પિતૄન્। નામ્ના વસુરિતિ ખ્યાતં મનુપુત્રં દિવિ સ્થિતમ્
'એમના પિતૃઓને છોડીને, તેણે બીજાને પિતા તરીકે પસંદ કર્યો, જેનું નામ વસુ છે, અને જે મનુનો પુત્ર છે, સ્વર્ગમાં રહે છે.'
અદ્રિકાઽપ્સરસા યુક્તં વિમાને દિવિ વિષ્ઠિતમ્। સા તેન વ્યભિચારેણ મનસા કામચારિણી
'એ વસુ, અદ્રિકા નામની અપ્સરા સાથે, સ્વર્ગના વિમાનમાં હતો; અને મનથી થયેલા આકર્ષણથી, એ અપ્સરા પણ ઇચ્છાથી એમના સાથે જોડાઈ.'
પિતરં પ્રાર્થયિત્વાઽન્યં યોગાદ્ભષ્ટા પપાત સા। અપશ્યત્પતમાના સા વિમાનત્રયમન્તિકાત્
'બીજા પિતાને ઇચ્છીને, યોગબળથી એ સ્વર્ગમાંથી પડી ગઈ; પડતી વખતે, તેણે નજીકથી ત્રણ વિમાન જોયા.'
ત્રસરેણુપ્રમાણાંસ્તાંસ્તત્રાપશ્યત્સ્વકાન્પિતૄન્। સુસૂક્ષ્માનપરિવ્યક્તાનઙ્ગૈરઙ્ગેષ્વિવાહિતાન્
'ત્યાં તેણે પોતાના પિતૃઓને જોયા, જે ધૂળના કણ જેટલા નાનાં, અત્યંત સૂક્ષ્મ અને અસ્પષ્ટ હતા, તેમનાં અંગો મળીને પણ દેખાતા નહોતા.'
તાતેતિ તાનુવાચાર્તા પતન્તી સા હ્યધોમુખી। તૈરુક્તા સા તુ માભૈષીસ્તેન સા સંસ્થિતા દિવિ
'પડતી વખતે, દુ:ખથી તેણે એમને 'પિતા!' કહીને બોલાવી; પિતૃઓએ કહ્યું: 'ડરતી નહીં,' અને એ સ્વર્ગમાં જ રહી.'
તતઃ પ્રસાદયામાસ સ્વાન્પિતૄન્દીનયા ગિરા। તામૂચુઃ પિતરઃ કન્યાં ભ્રૈષ્ટશ્વર્યાં વ્યતિક્રમાત્
'પછી તેણે નમ્ર વાણીથી પોતાના પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો; પિતૃઓએ કહ્યું: 'પુત્રી, તું તારી ભૂલથી તારો અધિકાર ગુમાવી દીધો છે.'
ભ્રષ્ટૈશ્વર્યા સ્વદોષેણ પતસિ ત્વં શુચિસ્મિતે। યૈરારભન્તે કર્માણિ શરીરૈરિહ દેવતાઃ
'હવે તું, સુંદર સ્મિતવાળી, તારી ભૂલથી તારો અધિકાર ગુમાવીને પડી રહી છે; અહીં દેવતાઓ શરીરથી કર્મ કરે છે.'
તૈરેવ તત્કર્મફલં પ્રાપ્નુવન્તિ સ્મ દેવતાઃ। મનુષ્યાસ્ત્વન્યદેહેન શુભાશુભમિતિ સ્થિતિઃ
'એમના શરીરથી જ દેવતાઓ કર્મના ફળ પામે છે; પણ મનુષ્યો તો બીજું શરીર પામીને, શુભ કે અશુભ ફળ ભોગવે છે — એ જ વ્યવસ્થા છે.'
સદ્યઃ ફલન્તિ કર્માણિ દેવત્વે પ્રેત્ય માનુષે। તસ્માત્ત્વં પતસે પુત્રિ પ્રેત્યત્વં પ્રાપ્સ્યસે ફલમ્
દેવતાઓમાં કરેલા કર્મોનું ફળ તરત મળે છે, પણ મનુષ્યોમાં મૃત્યુ પછી મળે છે. તેથી, પુત્રી, તું પાપમાં પડીશ અને મૃત્યુ પછી તેનું ફળ ભોગવીશ.
પિતૃહીના તુ કન્યા ત્વં વસોર્હિ ત્વં સુતા મતા। મત્સ્યયોનૌ સમુત્પન્ના સુતારાજ્ઞો ભવિષ્યસિ
તું પિતાવિહોણી કન્યા છે, પણ તને વસુએ પોતાની દીકરી માનેલી છે. માછલીના પેટમાંથી જન્મેલી, તું રાજાની પુત્રી બનશે.
અદ્રિકા મત્સ્યરૂપાઽભૂદ્ગઙ્ગાયમનુસઙ્ગમે। પરાશરસ્ય દાયાદં ત્વં પુત્રં જનયિષ્યસિ
અદ્રિકા માછલીના રૂપમાં ગંગા સાથે મળી હતી. તું પરાશર માટે પુત્રને જન્મ આપશે, જે તેનો વારસ બનશે.
યો વેદમેકં બ્રહ્મર્ષિશ્ચતુર્ધા વિબજિષ્યતિ। મહાભિષક્સુતસ્યૈવ શન્તનોઃ કીર્તિવર્ધનમ્
એ મહાન ઋષિ એક જ વેદને ચાર ભાગે વહેંચશે. એ મહાન વૈદ્યના પુત્ર અને શંતનુના યશને વધારનાર હશે.
જ્યેષ્ઠં ચિત્રાઙ્ગદં વીરં ચિત્રવીરં ચ વિશ્રુતમ્। એતાન્સૂત્વા સુપુત્રાંસ્ત્વં પુનરેવ ગમિષ્યસિ
તું સૌથી મોટો, વિર ચિત્રાંગદ અને પ્રસિદ્ધ ચિત્રવીર્ય જેવા સારા પુત્રોને જન્મ આપશે. પછી ફરી તું અહીંથી જતી રહીશ.
વ્યતિક્રમાત્પિતૄણાં ચ પ્રાપ્સ્યસે જન્મ કુત્સિતમ્। અસ્યૈવ રાજ્ઞસ્ત્વં કન્યા હ્યદ્રિકાયાં ભવિષ્યસિ
પૂર્વજોની અવગણના માટે તને નીચ જન્મ મળશે. તું અદ્રિકા પાસેથી આ જ રાજાની દીકરી બનશે.
અષ્ટાવિંશે ભવિત્રી ત્વં દ્વાપરે મત્સ્યયોનિજા। એવમુક્તા પુરા તૈસ્ત્વં જાતા સત્યવતી શુભા
અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરમાં તું માછલીના પેટમાંથી જન્મ લેશે. એમ તેઓએ જૂના સમયમાં કહ્યું હતું અને તું શુભ સત્યવતી બની જન્મી હતી.
અદ્રિકેત્યભિવિખ્યાતા બ્રહ્મશાપાદ્વરાપ્સરા। મીનભાવમનુપ્રાપ્તા ત્વં જનિત્વા ગતા દિવમ્
અદ્રિકા તરીકે જાણીતી, બ્રહ્માના શ્રાપથી અપ્સરા, માછલીનું રૂપ ધારણ કરીને, સંતાનને જન્મ આપી પછી સ્વર્ગે ચાલી ગઈ.
તસ્યાં જાતાસિ સા કન્યા રાજ્ઞો વીર્યેણ ચૈવહિ। તસ્માદ્વાસવિ ભદ્રં તે યાચે વંશકરં સુતમ્
એમાંથી તું કન્યા રૂપે, રાજાના વીર્યથી જન્મી. તેથી, હે શુભે, વસુએ તને વંશ વધારવા માટે પુત્ર માગ્યો હતો.
સંગમં મમ કલ્યાણિ કુરુષ્વેત્યભ્યભાષત
એણે કહ્યું: 'હે સુખી, મારો સંગ આપ.'
વિસ્મયાવિષ્ટસર્વાઙ્ગી જાતિસ્મરણતાં ગતા। સાબ્રવીત્પશ્ય ભગવન્પરપારે સ્થિતાનૃષીન્
આશ્ચર્યથી આખું શરીર થરથરી ઉઠ્યું અને ગયા જન્મની યાદ આવી. એણે કહ્યું: 'હે ભગવાન, સામે પાર ઊભેલા ઋષિઓને જુઓ.'
આવયોર્દૃષ્ટયોરેભિઃ કથં નુ સ્યાત્સમાગમઃ। એવં તયોક્તો ભગવાન્નીહારમસૃજત્પ્રભુઃ
'આ બધા જોઈ રહ્યા છે, તો આપણા વચ્ચે સંગ કેવી રીતે શક્ય છે?' એમ એણે કહ્યું, તો ભગવાને ધૂંધ પાથરી.
યેન દેશઃ સ સર્વસ્તુ તમોભૂત ઇવાભવત્। દૃષ્ટ્વા સૃષ્ટં તુ નીહારં તતસ્તં પરમર્ષિણા
જેના કારણે આખો પ્રદેશ અંધકારમય થઈ ગયો. મહાન ઋષિએ એ ધૂંધ સર્જી તે જોઈને,
વિસ્મિતા સાભવત્કન્યા વ્રીડિતા ચ તપસ્વિની
એ કન્યા આશ્ચર્યચકિત અને શરમાઈ ગઈ, અને તપસ્વિ બની.
ત્વત્સંયોગાચ્ચ દુષ્યેત કન્યાભાવો મમાઽનઘ। કન્યાત્વે દૂષિતે વાપિ કથં શક્ષ્યે દ્વિજોત્તમ
હે પાપરહિત, તારા સંગથી મારી કન્યાવસ્થા નષ્ટ થશે. જો મારી કન્યાવસ્થા બગડે, તો હું ઘરે કેવી રીતે જઈ શકીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ?
ગૃહ ગન્તુમુષે ચાહં ધીમન્ન સ્થાતુમુત્સહે। એતત્સંચિન્ત્ય ભગવન્વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્
હે બુદ્ધિશાળી, હું ઘરે જવું છે, અહીં રહી શકતી નથી. આ બધું વિચારીને, હે ભગવાન, પછી શું કરવું તે નક્કી કરો.
એવમુક્તવતીં તીં તુ પ્રીતિમાનુષિસત્તમઃ। ઉવાચ મત્પ્રિયં કૃત્વા કન્યૈવ ત્વં ભવિષ્યતિ
એમ બોલનારાને મનથી પ્રસન્ન થઈ, શ્રેષ્ઠ પુરુષે કહ્યું: 'મારી ઇચ્છા પૂર્ણ કર્યા પછી પણ તું કન્યા જ રહીશ.'
વૃણીષ્વ ચ વરં ભીરું યં ત્વમિચ્છસિ ભામિનિ। વૃથા હિ ન પ્રસાદો મે ભૂતપૂર્વઃ શુચિસ્મિતે
'હે ડરપોક, તું જે ઇચ્છે તે વર માગ, હે સુંદર. મારા આશીર્વાદ ક્યારેય વ્યર્થ ગયા નથી, હે પવિત્ર સ્મિતવાળી.'