કસ્મિન્નામઃ કુલે જાતઃ કિંવીર્યઃ કિંપરાક્રમઃ। રાવણઃ કસ્ય પુત્રો વા કિં વૈરં તસ્ તેન હ
રાવણ કયા કુળમાં જન્મ્યો હતો? તેની શક્તિ કેવો છે? તે કોના પુત્ર છે અને તેને કોની સાથે શત્રુતા હતી?
એતન્મે ભગવન્સર્વં સમ્યગાખ્યાતુમર્હસિ। `ત્વયા પ્રત્યક્ષોદૃષ્ટં યથાસર્વમશેષતઃ।' શ્રોતુમિચ્છામિ ચરિતં રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ
હે મહાનુભાવ, તમે જે બધું પોતાની આંખે જોયું છે, એ બધું મને યોગ્ય રીતે કહો. હું નિર્દોષ કર્મવાળા રામના ચરિત્રો સાંભળવા ઇચ્છું છું.
અજોનામાભવદ્રાજા મહાનિક્ષ્વાકુવંશજઃ। તસ્ પુત્રો દશરથઃશશ્વત્સ્વાધ્યાયવાઞ્છુચિઃ
મહાન ઇક્ષ્વાકુ વંશમાં અજ નામના રાજા હતા. તેમના પુત્ર દશરથ હતા, જે હંમેશા અધ્યયનપ્રેમી અને શુદ્ધ વર્તનવાળા હતા.
અભવંસ્તસ્ય ચત્વારઃ પુત્રા ધર્માર્થકોવિદાઃ। રામલક્ષ્મણશત્રુઘ્ના ભરતશ્ચ મહાબલઃ
દશરથને ચાર પુત્રો હતા, જે ધર્મ અને અર્થમાં નિપુણ હતા—રામ, લક્ષ્મણ, શત્રુઘ્ન અને બલવાન ભરત.
રામસ્ય માતા કૌસલ્યા કૈકેયી ભરતસ્ય તુ। સુતૌ લક્ષ્મણશત્રુઘ્નૌ સુમિત્રાયાઃ પરંતપૌ
રામની માતા કૌશલ્યા, ભરતની માતા કૈકેયી અને લક્ષ્મણ-શત્રુઘ્ન, દુશ્મનોને હરાવનારા, સુમિત્રાના પુત્રો હતા.
વિદેહરાજો જનકઃ સીતા તસ્યાત્મજા વિમો। યાં ચકાર સ્વયં ત્વષ્ટા રામસ્ય મહિષીં પ્રિયામ્
વિદેહના રાજા જનકની પુત્રી સીતાનું નામ હતું. દેવતાના વિધાતા ત્વષ્ટાએ તેને રામની પ્રિય રાણી બનાવી.
એતદ્રામસ્ય તે જન્મ સીતાયાશ્ચ પ્રકીર્તિતમ્। રાવણસ્યાપિ તે જન્મ વ્યાખ્યાસ્યામિ રજનેશ્વર
આ રીતે રામ અને સીતાનો જન્મ કહ્યો. હવે, હે રજાના સ્વામી, હું તમને રાવણના જન્મ વિશે સમજાવું છું.
પિતામહો રાવણસ્ય સાક્ષાદ્દેવઃ પ્રજાપતિઃ। સ્વયંભૂઃ સર્વલોકાનાં પ્રભુઃ સ્રષ્ટા મહાતપાઃ
રાવણના પિતામહ સીધા દેવતા પ્રજાપતિ હતા, જે સર્વજગતના સ્વામી અને મહાતપસ્વી સર્જનહાર હતા.
પુલસ્ત્યો નામ તસ્યાસીન્માનસો દયિતઃ સુતઃ। તસ્ય વૈશ્રવણો નામ ગવિ પુત્રોઽભવત્પ્રભુઃ
તેમનો મનથી જન્મેલો પ્રિય પુત્ર પુલસ્ત્ય હતો. પુલસ્ત્યને ગાયમાંથી વૈશ્વરવણ નામનો પુત્ર થયો, જે પ્રભુ હતો.
પિતરં સ સમુત્સૃજ્ય પિતામહમુપસ્થિતઃ। તસ્ય કોપાત્પિતા રાજન્સસર્જાત્માનમાત્મના
તે પુત્રએ પિતાને છોડી પિતામહ પાસે ગયો. તેથી પિતા રાજાએ ગુસ્સામાં પોતામાંથી બીજું સ્વરૂપ સર્જ્યું.
સ જજ્ઞે વિશ્રવા નામ તસ્યાત્માર્ધેન વૈ દ્વિજઃ। પ્રતીકારાય સક્રોધસ્તતો વૈશ્રવણસ્ય વૈ
પિતાના અર્ધાંગમાંથી ગુસ્સાવાળા ઋષિ વિશ્રવા જન્મ્યા, જે વૈશ્વરવણ સામે બદલો લેવા માટે હતા.
પિતામહસ્તુપ્રીતાત્મા દદૌ વૈશ્રવણસ્ હ। અમરત્વં ધનેશત્વં લોકપાલત્વમેવ ચ
પિતામહ પ્રસન્ન થઈને વૈશ્વરવણને અમરતા, ધનની માલિકી અને લોકપાલપદ આપ્યું.
ઈશાનન તથા સખ્યં પુત્રં ચ નલકૂવરમ્। રાજધાનીનિવેસં ચ લઙ્કાંરક્ષોગણાન્વિતામ્
તેમણે તેને શિવ સાથે મિત્રતા, નલકુવેર નામનો પુત્ર અને રાક્ષસોથી ભરેલી લંકા રાજધાની પણ આપી.
વિમાનં પુષ્પકં નામ કામગં ચ દદૌ પ્રભુઃ। યક્ષાણામાધિપત્યંચ રાજરાજત્વમેવ ચ
પ્રભુએ તેને ઈચ્છાથી જતાં વિમાન પુષ્પક, યક્ષોના અધિપતિપદ અને રાજાઓમાં રાજપદ આપ્યું.
પુલસ્ત્યસ્ તુ યઃ ક્રોધાદર્ધદેહોઽભવન્મુનિઃ। વિશ્રવાનામ સક્રોધં પિતરં રાક્ષસેશ્વરઃ
પુલસ્ત્ય, જે ગુસ્સાથી અર્ધદેહી ઋષિ બન્યા, વિશ્રવા નામના ગુસ્સાવાળા પિતા રાક્ષસોના સ્વામી હતા.
બુબુધે તં તુ સક્રોધં પિતરં રાક્ષસેશ્વરઃ। કુબેરસ્તત્પ્રસાદાર્થં યતતે સ્મ સદા નૃપ
કુબેરે સમજ્યું કે તેના પિતા વિશ્રવા ગુસ્સામાં છે અને હંમેશા તેમના પ્રસાદ માટે પ્રયત્ન કરતો રહ્યો.
સ રાજરાજો લઙ્કાયાં ન્યવસન્નરવાહનઃ। રાક્ષસીઃ પ્રદદૌ તિસ્રઃ પિતુર્વૈ પરિચારિકાઃ
લંકાના રાજાઓમાં સર્વોપરી એવા રાવણે, પોતાના પિતાના સેવક રહી ચૂકેલી ત્રણ રાક્ષસી સ્ત્રીઓ તેની સેવા માટે આપી.
તાઃ સદા તં મહાત્માનં સંતોષયિતુમુદ્યતાઃ। ઋષિં ભરતશાર્દૂલ નૃત્યગીતવિશારદાઃ
એ સ્ત્રીઓ હંમેશા એ મહાત્મા ઋષિને પ્રસન્ન રાખવા માટે તત્પર રહેતી અને નૃત્ય-ગીતમાં પારંગત હતી.
પુષ્પોત્કટા ચ રાકા ચ માલિની ચ વિશાંપતે। અન્યોન્યસ્પર્ધયારાજઞ્શ્રેયસ્કામાઃ સુમધ્યમાઃ
પુષ્પોત્કટા, રાકા અને માલિની—ત્રણે સુંદર કટિ ધરાવતી—એકબીજાથી શ્રેષ્ઠ બનવાની ઈચ્છાથી સ્પર્ધા કરતી.
સ તાસાં ભગવાંસ્તુષ્ટો મહાત્મા પ્રદદૌ વરાન્। લોકપાલોપમાન્પુત્રાનકૈકસ્યા યથેપ્સિતાન્
પછી એ મહાત્મા, પ્રસન્ન થઈ, તેમને મનગમતા વરદાન આપ્યા—દુનિયાના રક્ષકો જેટલા પરાક્રમી પુત્રોનો આશીર્વાદ આપ્યો.
પુષ્પોત્કટાયાં જજ્ઞાતે દ્વૌ પુત્રૌ રાક્ષસેશ્વરૌ। કુમ્ભકર્ણદશગ્રીવૌ બલેનાપ્રતિમૌ ભુવિ
પુષ્પોત્કટાને બે પુત્રો થયા—કુંભકર્ણ અને દશગ્રિવ—ભૂપૃષ્ઠ પર બલમાં અમોચા રાક્ષસનાયકો.
માલિન જનયામાસ પુત્રમેકં વિભીષણમ્। રાકાર્યા મિથુનં જજ્ઞે ખરઃ શૂર્પણખા તથા
માલિનીએ એક પુત્ર વિભીષણને જન્મ આપ્યો; રાકાથી ખરા અને શૂર્પણખા નામના જોડી જન્મ્યા.
વિભીષણસ્તુ રૂપેણ સર્વેભ્યોઽભ્યધિકોઽભવત્। સ બભૂવ મહાભાગો ધર્મગોપ્તા ક્રિયારતિઃ
વિભીષણ સૌમાં રૂપે અતિશય હતો; તે મહાભાગ્યશાળી, ધર્મનું રક્ષણ કરનાર અને યજ્ઞ-કર્મમાં રુચિ ધરાવતો બન્યો.
દશગ્રીવસ્તુ સર્વેષાં શ્રેષ્ઠો રાક્ષસપુઙ્ગવઃ। મહોત્સાહો મહાવીર્યો મહાસત્વપરાક્રમઃ
દશગ્રિવ તો સૌમાં શ્રેષ્ઠ, રાક્ષસોમાં અગ્રગણ્ય, વિશાળ ઉત્સાહ, મહાન બલ અને અપરિમિત પરાક્રમ ધરાવતો હતો.
કુમ્ભકર્ણઓ બલેનાસીત્સર્વેભ્યોઽભ્યધિકો યુધિ। માયાવી રણશૌણ્ડશ્ચરૌદ્રશ્ચ રજનીચરઃ
કુંભકર્ણ બલમાં યુદ્ધમાં સૌને વટાવતો, માયાવાન, યુદ્ધકૌશલ્યમાં નિપુણ, ભયાનક અને રાત્રે ફરતો રાક્ષસ હતો.
ખરો ધનુષિ વિક્રાન્તો બ્રહ્મદ્વિટ્ પિશિતાશનઃ। સિદ્ધવિઘ્નકરી ચાપિ રૌદ્રી શૂર્પણખા તદા
ખર ધનુષ્યમાં પરાક્રમી, બ્રાહ્મણદ્વેષી અને માંસાહારી હતો; શૂર્પણખા પણ ભયાનક અને સિદ્ધિઓમાં વિઘ્ન લાવનારી હતી.
સર્વે વેદવિદઃ શૂરાઃ સર્વેસુચરિતવ્રતાઃ। ઊષુઃ પિત્રા સહ રતા ગન્ધમાદનપર્વતે
સૌ વેદજ્ઞ, શૂરવીર અને સારા સંકલ્પો ધરાવનારા હતા; તેઓ પિતાની સાથે ગંધમાદન પર્વત પર આનંદથી રહેતા.
તતો વૈશ્રવણં તત્ર દદૃશુર્નરવાહનમ્। પિત્રા સાર્ધં સમાસીનમૃદ્ધ્યા પરમયા યુતમ્
ત્યાં તેમણે વૈશ્વરવણને, પોતાના પિતાની સાથે, મહાન વૈભવથી યુક્ત અને દિવ્ય રથ પર બેઠેલા જોયા.
જાતામર્ષાસ્તતસ્તે તુ તપસે ધૃતનિશ્ચયાઃ। બ્રહ્માણં તોષયામાસુર્ઘોરેણ તપસા તદા
પછી તેઓમાં ઈર્ષા ઉદ્ભવી; તેઓ દૃઢ નિશ્ચયથી તપ માટે તત્પર થયા અને કઠિન તપસ્યા કરીને બ્રહ્માને પ્રસન્ન કરવા લાગ્યા.
અતિષ્ઠદેકપાદેન સહસ્રં પરિવત્સરાન્। વાયુભક્ષો દશગ્રીવઃ પઞ્ચાગ્નિઃ સુસમાહિતઃ
દશગ્રિવે હજાર વર્ષ સુધી એક પગે ઊભા રહી, ફક્ત વાયુ પર જીવતો અને પાંચ અગ્નિ વચ્ચે સ્થિરતાથી તપ કર્યું.