તથાઽઽસીનેષુ સર્વેષુ તેષુ રાજસુ ભારત। `કોટિકાશ્યો જગામાશુ સિન્ધુરાજનિવેશનમ્
જ્યારે બધા રાજાઓ બેઠા હતા, હે ભારત, ત્યારે કોટેકાશ્ય ઝડપથી સિંધુ રાજાના શિબિર તરફ ગયો.
યદુક્તં કૃષ્ણયા સાર્ધં તત્સર્વં પ્રત્યવેદયત્। કોટિકાશ્યવચઃ શ્રુત્વા શૈબ્યં સૌવીરકોઽબ્રવીત્
કૃષ્ણાએ જે કહ્યું હતું તે બધું તેણે સંભળાવ્યું; કોટેકાશ્યની વાત સાંભળીને, સૌવીર રાજાએ શૈબ્યને કહ્યું.
યદા વાચં વ્યાહરન્ત્યામસ્યાં મે રમતે મનઃ। સીમન્તિનીનાં સુખ્યાયાં વિનિવૃત્તઃ કથં ભવાન્
જ્યારે તે બોલતી હતી, ત્યારે મારા મનને ખૂબ આનંદ થયો. હે પ્રસિદ્ધ શૈબ્ય, તમે કેવી રીતે આવી ઉત્તમ સ્ત્રીની સાથે રહીને પણ દૂર થઈ ગયા?
એતાં દૃષ્ટ્વા સ્ત્રિયો મેઽન્યા યથા શાખામૃગસ્ત્રિયઃ। પ્રતિભાન્તિ મહાબાહો સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
તેને જોઈને, બધી બીજી સ્ત્રીઓ મને એવા લાગે છે જેમ સિંહણ સામે હરણીઓ. હે મહાબાહુ, હું તમને સાચી વાત કહું છું.
દર્શનાદેવ હિ મનસ્તયા મેઽપહૃતં ભૃશમ્। તાં સમાચક્ષ્વ કલ્યાણીં યદિ સ્યાચ્છૈબ્ય માનુષી
માત્ર તેને જોઈને જ મારું મન સંપૂર્ણપણે તેની તરફ ખેંચાઈ ગયું છે. હે શૈબ્ય, જો તે સાચે માનવી સ્ત્રી હોય તો એ શુભ સ્ત્રી વિશે મને કહો.
એષા વૈ દ્રૌપદી કૃષ્ણા રાજપુત્રી યશસ્વિની। પઞ્ચાનાં પાણ્ડુપુત્રાણાં મહિષી સંમતા ભૃશમ્
એ દ્રૌપદી કૃષ્ણા, પ્રસિદ્ધ રાજકુમારી છે, અને પાંડુના પાંચ પુત્રોની ખૂબ માન્ય અને પ્રિય રાણી છે.
સર્વેષાં ચૈવ પાર્થાનાં પ્રિયા બહુમતા સતી। તયા સમેત્ય સૌવીર સૌવીરાભિમુખો વ્રજ
પાંડવોને એ બહુ પ્રિય અને માન્ય છે. હે સૌવીર, એના પાસે જાઓ અને પોતાને રજૂ કરો.
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ પશ્યામિ દ્રૌપદીમિતિ। પતિઃ સૌવીરસિન્ધૂનાં દુષ્ટભાવો જયદ્રથઃ
આ રીતે કહેતાં, સૌવીર અને સિંધુઓના સ્વામી જયદ્રથ દુષ્ટ મનથી બોલ્યો: 'હું દ્રૌપદીને જોઈશ.'
સ પ્રવિશ્યાશ્રમં પુણ્યં સિંહગોષ્ઠં વૃકો યથા। આત્મના સપ્તમઃ કૃષ્ણામિદં વચનમબ્રવીત્
તે પુણ્ય આશ્રમમાં એ રીતે પ્રવેશ્યો જેમ કે વાઘ સિંહના ગુફામાં જાય, પછી પોતાનો સાતમો પુત્ર કૃષ્ણાને આ રીતે બોલ્યો.
કુશલં તે વરારોહે ભર્તારસ્તેઽપ્યનામયાઃ। યેષાં કુશલકામાસિ તેઽપિકચ્ચિદનામયાઃ
હે સુંદર કટિવાળી, તું સુખી છેને? તારા પતિઓ પણ સુખી અને નિરોગી છેને? અને જેમની તને ચિંતા છે, તેઓ બધાં પણ સુખી છેને?
અપિ તે કુશલં રાજન્રાષ્ટ્રે કોશે બલે તથા। કચ્ચિદેકઃ શિબીનાઢ્યાન્સૌવીરાન્સહ સિન્ધુભિઃ। અનુતિષ્ઠસિ ધર્મેણ યે ચાન્યે વિદિતાસ્ત્વયા
હે રાજા, તારા રાજ્યમાં, ખજાનામાં અને સેના બધામાં બધી રીતે સુખ-શાંતિ છેને? તું એકલાએ શિબી, સૌવીર અને સિંધુઓને તથા બીજા બધાને યોગ્ય રીતે શાસન કરે છેને?
કૌરવ્યઃ કુશલી રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। અહં ચ ભ્રાતરશ્ચાસ્ય યાંશ્ચાન્યાન્પરિપૃચ્છસિ
કૌરવોના રાજા, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, હું અને તેના ભાઈઓ તથા જેમની તું ખબર લે છે, એ બધા સુખી છે.
પાદ્યં પ્રતિગૃહાણેદમાસનં ચ નૃપાત્મજ। મૃગાન્વિતા મૃગીશ્ચૈવ પ્રાતરાશં દદાનિ તે
હે રાજકુમાર, આ પાદ્ય અને આસન સ્વીકાર. તારા સાથે આવેલા હરણો અને હરણીઓ સાથે તને હું સવારે ભોજન આપું છું.
ઐણેયાન્પૃષતાન્ન્યઙ્કૂન્હરિણાઞ્શરભાઞ્શશાન્। ઋક્ષાવ્રુરૂઞ્શમ્બરાંશ્ચ ગવયાંશ્ચ મૃગાન્બહૂન્
અહીં કાંજી, ચિતરડા, કાળાં હરણ, શશક, રીંછ, જંગલી ભેંસા, સાંબર અને અનેક પ્રકારના જંગલી પ્રાણીઓ છે.
વરાહામહિષાંશ્ચૈવ યાશ્ચાન્યા મૃગજાતયઃ। પ્રદાસ્યતિ સ્વયં તુભ્યં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ટિરઃ
વારાહ, મહિષ અને બીજા અનેક પ્રકારના જંગલી પ્રાણીઓ—કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર તને પોતે જ આ બધું આપશે.
કુશલં પ્રાતરાશસ્ય સર્વં મે દિત્સિતં ત્વયા। એહિ મે રથમારોહ સુખમાપ્નુહિ કેવલમ્
તને જે કંઈ સવારે ભોજન માટે જોઈએ છે, એ બધું મેં તૈયાર રાખ્યું છે; આવો, મારા રથ પર ચઢો અને આરામ મેળવો.
ગતશ્રીકાન્હૃતરાજ્યાન્કૃપણાન્ગતચેતસઃ। અરણ્યવાસિનઃ પાર્થાન્નાનુરોદ્ધું ત્વમર્હસિ
જેઓએ પોતાનું સૌભાગ્ય અને રાજ્ય ગુમાવ્યું છે, દુઃખી અને નિરાશ થઈને જંગલમાં રહે છે, એવા પાંડવોનો તું સમર્થન ન કર.
નૈવ પ્રાજ્ઞા ગતશ્રીકં ભર્તારમુપયુઞ્જતે। યુઞ્જાનમનુયુઞ્જીત ન શરિયઃ સંક્ષયે વસેત્
બુદ્ધિમાન સ્ત્રી ક્યારેય પોતાના સૌભાગ્ય ગુમાવનાર પતિને પસંદ કરતી નથી; જો પસંદ કરે તો પછી તેને અનુસરે, પણ ક્યારેય દુઃખમાં રહેતી નથી.
શ્રિયા વિહીના રાષ્ટ્રાચ્ચ વિનષ્ટાઃ શાશ્વતીઃ સમાઃ। અલં તે પાણ્ડુપુત્રાણાં ભક્ત્યા ક્લેશમુપાસિતુમ્
ધન અને રાજ્ય વિના, પાંડવો હમેશા માટે વિનાશ પામ્યા છે; તારે હવે પાંડુપુત્રો માટે ભક્તિથી વધુ દુઃખ સહન કરવાની જરૂર નથી.
ભાર્યા મે ભવ સુશ્રોણિ ત્યજૈનાન્મુખમાપ્નુહિ। અખિલાન્સિન્ધુસૌવીરાનાપ્નુહિ ત્વં મયા સહ
હે સુંદર કટિવાળી, મારી પત્ની બન, તેમને છોડી દે અને મને સ્વીકાર. મારા સાથે તું આખા સિંધુ અને સૌવીર દેશની માલિકી મેળવે.
ઇત્યુક્તા સિન્ધુરાજેન વાક્યં હૃદયકમ્પનમ્। કૃષ્ણા તસ્માદપાક્રામદ્દેશાત્સભ્રુકુટીમુખી
સિંધુના રાજાએ આવા હૃદય દોલાવી દે તેવા શબ્દો કહ્યા ત્યારે કૃષ્ણાએ ભ્રૂકુટી ચડાવી એ સ્થળ છોડ્યું.
અવમત્યાસ્ય તદ્વાંક્યમાક્ષિપ્ય ચ સુમધ્યમા। મૈવમિત્યબ્રવીત્કૃષ્ણા લજ્જસ્વેતિ ચ સૈન્ધવમ્
સુંદર કટિવાળી એના શબ્દોને અવગણ્યા અને ઠપકો આપ્યો, 'આવું બોલશો નહીં' એમ કહીને સિંધુ રાજાને શરમાવા કહ્યું.
સા કાઙ્ક્ષમાણા ભર્તૃણામુપયાતમનિન્દિતા। વિલમ્બયામાસ પરં વાક્યૈર્વાક્યાનિ યુઞ્જતી
પતિઓની રાહ જોતી નિર્દોષ દ્રૌપદી, પતિઓ આવી ગયા ત્યારે, એના શબ્દોનો જવાબ પોતાના શબ્દોથી આપતી રહી અને વિલંબ કરતી રહી.
નૈવં વદ મહાબાહો ન્યાય્યં ત્વં ન ચ મન્યસે। પાણ્ડૂનાં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં સ્વસા ચૈવ કનીયસી
હે મહાબાહુ, આવું બોલશો નહીં; તમે યોગ્ય વિચારતા નથી. હું પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોની પણ નાની બહેન છું.
દુશ્શલા નામ તસ્યાસ્ત્વં ભર્તા રાજકુલોદ્વહ। મમ ભ્રાતા ચ ન્યાય્યેન ત્વયા રક્ષ્યા મહારથ
એનું નામ દુશ્શલા છે અને હે રાજકુલના શ્રેષ્ઠ, તમે એના પતિ છો; મારા ભાઈ મહારથીને યોગ્ય રીતે તમારી તરફથી રક્ષા મળવી જોઈએ.
ધર્મિષ્ઠાનાં કુલે જાતો ન ધર્મં ત્વમવેક્ષસે। ઇત્યુક્તઃ સિન્ધુરાજોથ વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્
ધર્મનિષ્ઠ કુટુંબમાં જન્મ્યા છતાં પણ તમે ધર્મનું ધ્યાન રાખતા નથી; આવું કહેતા સિંધુના રાજાએ પછી જવાબ આપ્યો.
રાજ્ઞાં ધર્મં ન જાનીષે સ્ત્રિયો રત્નાનિ ચૈવ હિ। સાધારણાનિ લોકેઽસ્મિન્પ્રવદન્તિ મનીષિણઃ
તને રાજાઓના નિયમો, સ્ત્રીઓ અને રત્નોની સમજ નથી; વિદ્વાનો કહે છે કે આ બધું જગતમાં સૌ કોઈ માટે સામાન્ય છે.
સ્વસા ચ સ્વસ્રિયા ચૈવ ભ્રાતૃભાર્યા તથૈવ ચ। સુખં ગૃહ્ણન્તિ રાજાનસ્તાશ્ચ તત્ર નૃપોદ્ભવાઃ
બહેનો, સ્ત્રી સંબંધીઓ અને ભાઈઓની પત્નીઓ—રાજાઓ એ સાથે નિર્ભયપણે સુખ માણે છે, અને રાજકુળમાં જન્મેલા લોકો પણ એમ જ કરે છે.
સરોષરાગોપહતેન વલ્ગુના સરાગનેત્રેણ નતોન્નતભ્રુવા। મુખેન વિસ્ફૂર્ય સુવીરરાષ્ટ્રપં તતોઽબ્રવીત્તં દ્રુપદાત્મજા પુનઃ
ક્રોધ અને અભિલાષાથી લાલ થયેલા ચહેરા, જ્વલંત આંખો અને ઊંચા-નીચા ભ્રૂઓ સાથે, દ્રુપદની પુત્રી એ વીર રાજાને ફરી ઉગ્ર શબ્દોમાં સંબોધન કર્યો.
યશસ્વિનસ્તીક્ષ્ણવિષાન્મહારથા- નભિબ્રુવન્મૂઢ ન લજ્જસે કથમ્। મહેન્દ્રકલ્પાન્નિરતાન્સ્વકર્મસુ સ્તિતાન્સમૂહેષ્વપિ યક્ષરક્ષસામ્
અરે મૂર્ખ, તું મહાન યશસ્વી અને વિષ સમાન તીખા વીરોએ, જે પોતાના કર્મમાં નિષ્ઠાવાન છે અને દેવરાજ ઈન્દ્ર સમાન છે—even યક્ષ અને રાક્ષસોની સભામાં પણ—તેમને સંબોધીને શરમ નથી આવતી?