ધાતુર્વિધાતુઃ સવિતુર્વિભોર્વા શક્રસ્ય વા ત્વં સદનાત્પ્રપન્ના। ન હ્યેવ નઃ પૃચ્છસિ યે વયં સ્મ ન ચાપિ જાનીમ તવેહ નાથમ્
તુ ધાતુ, વિધાતા, સવિતા, મહાન દેવ કે ઇન્દ્રના ઘરેથી આવી છે? તું અમને પૂછતી પણ નથી કે અમે કોણ છીએ અને અમને પણ અહીં તારો રક્ષક કોણ છે એ ખબર નથી.
વયં હિ માનં તવ વર્ધયન્તઃ પૃચ્છામ ભદ્રેપ્રભવં પ્રભું ચ। આચક્ષ્વ બન્ધૂંશ્ચ પતિં કુલં ચ જાતિં ચ યચ્ચેગહ કરોષિ કાર્યમ્
અમે તો તારી માન આપવા માંગીએ છીએ, એથી તારા વંશ અને સ્વામી વિશે પૂછીએ છીએ; તારા સગાં, પતિ, કુળ, જાતિ અને અહીં તું શું કામ કરે છે એ બધું કહો.
અહં તુ રાજ્ઞઃ સુરથસ્ય પુત્રો યં કોટિકાશ્યેતિ વિદુર્મનુષ્યાઃ। `વશ્યેન્દ્રિયઃ સત્યરતિર્વરોરુ વૃદ્ધોપસેવી ગુરુપૂજકશ્ચ
હું તો રાજા સુરથનો પુત્ર છું, માણસો મને કોટિકાશ્ય કહે છે; હું ઈન્દ્રિયોને વશમાં રાખું છું, સત્યમાં આનંદ માણું છું, વૃદ્ધોની સેવા કરું છું અને ગુરુઓની પૂજા કરું છું, સુંદર કટિવાળી.
અસૌ તુ યસ્તિષ્ઠતિકાઞ્ચનાઙ્ગે તથે હુતોઽગ્નિશ્ચયને યથૈવ। તરિગર્તરાજઃ કમલાયતાક્ષઃ ક્ષેમંકરો નામ સ એષ વીરઃ
આ જે ત્યાં ઊભો છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અંગો ધરાવે છે, યજ્ઞકુંડમાં અગ્નિ જેવી ઝળહળે છે, એ કમળ જેવી આંખો ધરાવતો ક્ષેમંકર રાજા છે, મહાન વીર છે.
અસ્માત્પરસ્ત્વેષ મહાધનુષ્મા- ન્પુત્રઃ કુલિન્દાધિપતેર્વરિષ્ઠઃ। નિરીક્ષતે ત્વાં વિપુલાયતાક્ષઃ સુપુષ્પિતઃ પર્વતવાસનિત્યઃ
એના આગળ જે મહાન ધનુર્ધર ઊભો છે, એ કુલિન્દના રાજાનો શ્રેષ્ઠ પુત્ર છે, વિશાળ અને લાંબી આંખો ધરાવે છે, હંમેશા ફૂલોવાળા પર્વત પર રહે છે અને તને નિહાળી રહ્યો છે.
અસૌ તુ યઃ પુષ્કરિણીસમીપે શ્યામો યુવા તિષ્ઠતિ દર્શનીયઃ। ઇક્ષ્વાકુરાજઃ સુબલસ્ય પુત્રઃ સ એવ હન્તા દ્વિષતાં સુગાત્રિ
એ જે પાદરે પાસે ઊભો છે, શ્યામવર્ણનો, યુવાન અને સુંદર છે, એ ઇક્ષ્વાકુ વંશના સુબલ રાજાનો પુત્ર છે, દુશ્મનોનો સંહારક છે, સુમધુરાંગિ.
યસ્યાનુયાત્રં ધ્વજિનઃ પ્રયાન્તિ સૌવીરકા દ્વાદશરાજપુત્રાઃ। શોણાશ્વયુક્તેષુ રથેષુ સર્વે મસ્વેષુ દીપ્તા ઇવ ઇવ્યવાહાઃ
એની સાથે સૌવીર દેશના બાર રાજકુમારો છે, બધા લાલ ઘોડાઓ જોડેલા રથમાં બેઠા છે, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી છે.
અઙ્ગારકઃ કુઞ્જરો ગુપ્તકશ્ચ શ્રુંજયઃ સંજયસુપ્રવૃદ્ધૌ। પ્રભંકરોઽથ ભ્રમરો રવિશ્ચ શૂરઃ પ્રતાપઃકુહનશ્ચ નામ
અંગારક, કુંજર, ગુપ્તક, શ્રુંજય, સંજય, સુપ્રવૃદ્ધ, પ્રભંકર, ભ્રમર, રવિ, શૂર, પ્રતિપ, કુહન—આ બધા નામે ઓળખાતા છે.
યં ષટ્સહસ્રા રથિનોઽનુયાન્તિ નાગા હયાશ્ચૈવ પદાતિનશ્ચ। જયદ્રથો નામ યદિ શ્રુતસ્તે સૌવીરરાજઃ સુભગે સ એષઃ
એના પાછળ છ હજાર રથીઓ, હાથી, ઘોડા અને પદાતી ચાલે છે; જો તું જયદ્રથનું નામ સાંભળ્યું હોય તો એ સૌવીરનો રાજા છે, સુભાગ્યવતી.
તસ્યાપરે ભ્રાતરોઽદીનસત્વા બલાહકાનીકવિદારણાદ્યાઃ। સૌવીરવીરાઃ પ્રવરા યુવાનો રાજાનમેતે બલિનોઽનુયાન્તિ
એના બીજા ભાઈઓ, જેમના મનમાં ક્યારેય ડર નથી, જેમ કે બલાહક અને અનીકવિદરણ, સૌવીરના શ્રેષ્ઠ યુવાન વીર છે અને એ બધા રાજાને અનુસરે છે.
એતૈઃ સહાયૈરુપયાતિ રાજા મરુદ્ગણૈરિન્દ્ર ઇવાભિગુપ્તઃ। અજાનતાં ખ્યાપય નઃ સુકેશિ કસ્યાસિ ભાર્યા દુહિતા ચ કસ્ય
આ સાથીઓ સાથે રાજા આવી રહ્યા છે, જેમ ઇન્દ્રને મરુદગણો રક્ષે છે એમ. સુકેશી, અમને સ્પષ્ટ કહો—તમે કોની પત્ની છો અને કોની દીકરી છો?
અથાબ્રવીદ્દ્રૌપદી રાજપુત્રી પૃષ્ટા શિબીનાં કપ્રવરેણ તેન। અવેક્ષ્ય મન્દં પ્રવિમુચ્ય શાખાં સંગૃહ્ણતી કૌશિકમુત્તરીયમ્
પછી દ્રૌપદી, રાજકુમારી, જ્યારે શિબિ વંશના શ્રેષ્ઠ યુવાને પૂછ્યું, ત્યારે ધીરે ધીરે જોઈને, શાખા છોડીને, પોતાનું ઉપરનું વસ્ત્ર સંભાળી લીધું.
બુદ્ધ્યાઽભિજાનામિ નરેનદ્રપુત્ર ન માદૃશી ત્વામભિભાષ્ટુમર્હતિ। ન ત્વેહ વક્તાઽસ્તિ તવેહ વાક્ય- મન્યો નરો વાઽપ્યથવાઽપિ નારી
હું સમજદારીથી ઓળખી શકું છું કે તમે રાજકુમાર છો; મારી જેવી સ્ત્રીએ તમારું વાતચીત કરવી યોગ્ય નથી. પણ અહીં તમારો જવાબ આપવાનો બીજું કોઈ પુરુષ કે સ્ત્રી નથી.
એકા હ્યહં સંપ્રતિ તેન વાચં દદાનિ વૈ ભદ્ર નિબોધ ચેદમ્। અહં હ્યરણ્યેકથમેકમેકા ત્વામાલપેયં નિરતા સ્વધર્મે
હવે હું એકલી છું, એટલે આ વાતો તમને કહું છું, ભલા, ધ્યાનથી સાંભળો. હું, મારા ધર્મમાં સ્થિર રહીને, આ જંગલમાં એકલી, તમારી સાથે કેવી રીતે વાત કરી શકું?
જાનામિ ચ ત્વાં સુરથસ્ય પુત્રં યં કોટિકાશ્યેતિ વિદુર્મનુષ્યાઃ। તસ્માદહં શૈબ્ય તથૈવ તુભ્ય- માખ્યામિ બન્ધૂન્પ્રથિતં કુલં ચ
હું જાણું છું કે તમે સુરથના પુત્ર છો, જેને લોકો કોટેકાશ્ય કહે છે. તેથી, હે શૈબ્ય, હું તમને મારા સંબંધીઓ અને પ્રસિદ્ધ કુળ વિશે સાચું કહું છું.
અપત્યમસ્મિ દ્રુપદસ્ય રાજ્ઞઃ કૃષ્ણેતિ માં શૈબ્ય વિદુર્મનુષ્યાઃ। સાઽહં વૃણે પઞ્ચ જનાન્પતિત્વે યે ખાણ્ડવપ્રસ્થગતાઃ શ્રુતાસ્તે
હું રાજા દ્રુપદની દીકરી છું—લોકો મને કૃષ્ણા કહે છે. મેં પતિ તરીકે તે પાંચને પસંદ કર્યા છે, જે ખાંડવપ્રસ્થમાં વસે છે એમ પ્રસિદ્ધ છે.
યુધિષ્ઠિરો ભીમસેનાર્જુનૌ ચ માદ્ર્યાશ્ચ પુત્રૌ પુરુષપ્રવીરૌ। તે માં નિવેશ્યહ દિશશ્ચતસ્રો વિબજ્ય પાર્થા મૃગયાં પ્રયાતાઃ
યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને માદ્રીના બે પુત્ર—આ પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ પાંડવો—મને અહીં રાખીને, ચાર દિશાઓમાં વહેંચાઈને શિકાર કરવા ગયા છે.
પ્રાચીં રાજા દક્ષિણાં ભીમસેનો જયઃ પ્રતીચીં યમજાવુદીચીમ્। મન્યે તુ તેષાં રથસત્તમાનાં કાલો બહુઃ પ્રાપ્તા ઇહોપયાતુમ્
રાજા પૂર્વ દિશામાં ગયા, ભીમસેન દક્ષિણમાં, અને જમજ અને સહદેવ પશ્ચિમ અને ઉત્તર દિશામાં ગયા. મને લાગે છે કે આ શ્રેષ્ઠ રથયોદ્ધાઓને પાછા આવવામાં ઘણો સમય થઈ ગયો છે.
સંમાનિતા યાસ્યથ તૈર્યથેષ્ટં વિમુચ્ય વાહાનવરોહયધ્વમ્। પ્રિયાતિથિર્ધર્મસુતો મહાત્મા પ્રીતો ભવિષ્યત્યભિવીક્ષ્ય યુપ્માન્
તમે એમને મળશો ત્યારે તેઓ તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે સન્માન આપશે; તમારા ઘોડા છોડી દો અને રથમાંથી નીચે ઉતરો. ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર, મહાન આત્માવાળા, પોતાના પ્રિય અતિથિને જોઈને ખુશ થશે.
એતાવદુક્ત્વા દ્રુપદાત્મજા સા શૈવ્યાત્મજં ચન્દ્રસુખી પ્રતીતા। વિવેશ તાં પર્ણશાલાં પ્રશસ્તાં સંચિન્ત્ય તેષામતિથિસ્વધર્મમ્
આ રીતે કહીને, દ્રુપદની દીકરી, ચંદ્ર જેવી તેજસ્વી અને નિર્ભય, સુંદર પર્ણશાળામાં પ્રવેશી ગઈ, અને અતિથિધર્મનું મનમાં વિચાર કરતી રહી.
તથાઽઽસીનેષુ સર્વેષુ તેષુ રાજસુ ભારત। `કોટિકાશ્યો જગામાશુ સિન્ધુરાજનિવેશનમ્
જ્યારે બધા રાજાઓ બેઠા હતા, હે ભારત, ત્યારે કોટેકાશ્ય ઝડપથી સિંધુ રાજાના શિબિર તરફ ગયો.
યદુક્તં કૃષ્ણયા સાર્ધં તત્સર્વં પ્રત્યવેદયત્। કોટિકાશ્યવચઃ શ્રુત્વા શૈબ્યં સૌવીરકોઽબ્રવીત્
કૃષ્ણાએ જે કહ્યું હતું તે બધું તેણે સંભળાવ્યું; કોટેકાશ્યની વાત સાંભળીને, સૌવીર રાજાએ શૈબ્યને કહ્યું.
યદા વાચં વ્યાહરન્ત્યામસ્યાં મે રમતે મનઃ। સીમન્તિનીનાં સુખ્યાયાં વિનિવૃત્તઃ કથં ભવાન્
જ્યારે તે બોલતી હતી, ત્યારે મારા મનને ખૂબ આનંદ થયો. હે પ્રસિદ્ધ શૈબ્ય, તમે કેવી રીતે આવી ઉત્તમ સ્ત્રીની સાથે રહીને પણ દૂર થઈ ગયા?
એતાં દૃષ્ટ્વા સ્ત્રિયો મેઽન્યા યથા શાખામૃગસ્ત્રિયઃ। પ્રતિભાન્તિ મહાબાહો સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
તેને જોઈને, બધી બીજી સ્ત્રીઓ મને એવા લાગે છે જેમ સિંહણ સામે હરણીઓ. હે મહાબાહુ, હું તમને સાચી વાત કહું છું.
દર્શનાદેવ હિ મનસ્તયા મેઽપહૃતં ભૃશમ્। તાં સમાચક્ષ્વ કલ્યાણીં યદિ સ્યાચ્છૈબ્ય માનુષી
માત્ર તેને જોઈને જ મારું મન સંપૂર્ણપણે તેની તરફ ખેંચાઈ ગયું છે. હે શૈબ્ય, જો તે સાચે માનવી સ્ત્રી હોય તો એ શુભ સ્ત્રી વિશે મને કહો.
એષા વૈ દ્રૌપદી કૃષ્ણા રાજપુત્રી યશસ્વિની। પઞ્ચાનાં પાણ્ડુપુત્રાણાં મહિષી સંમતા ભૃશમ્
એ દ્રૌપદી કૃષ્ણા, પ્રસિદ્ધ રાજકુમારી છે, અને પાંડુના પાંચ પુત્રોની ખૂબ માન્ય અને પ્રિય રાણી છે.
સર્વેષાં ચૈવ પાર્થાનાં પ્રિયા બહુમતા સતી। તયા સમેત્ય સૌવીર સૌવીરાભિમુખો વ્રજ
પાંડવોને એ બહુ પ્રિય અને માન્ય છે. હે સૌવીર, એના પાસે જાઓ અને પોતાને રજૂ કરો.
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ પશ્યામિ દ્રૌપદીમિતિ। પતિઃ સૌવીરસિન્ધૂનાં દુષ્ટભાવો જયદ્રથઃ
આ રીતે કહેતાં, સૌવીર અને સિંધુઓના સ્વામી જયદ્રથ દુષ્ટ મનથી બોલ્યો: 'હું દ્રૌપદીને જોઈશ.'
સ પ્રવિશ્યાશ્રમં પુણ્યં સિંહગોષ્ઠં વૃકો યથા। આત્મના સપ્તમઃ કૃષ્ણામિદં વચનમબ્રવીત્
તે પુણ્ય આશ્રમમાં એ રીતે પ્રવેશ્યો જેમ કે વાઘ સિંહના ગુફામાં જાય, પછી પોતાનો સાતમો પુત્ર કૃષ્ણાને આ રીતે બોલ્યો.
કુશલં તે વરારોહે ભર્તારસ્તેઽપ્યનામયાઃ। યેષાં કુશલકામાસિ તેઽપિકચ્ચિદનામયાઃ
હે સુંદર કટિવાળી, તું સુખી છેને? તારા પતિઓ પણ સુખી અને નિરોગી છેને? અને જેમની તને ચિંતા છે, તેઓ બધાં પણ સુખી છેને?