તસ્મિન્બહુમૃગેઽરણ્યે અટમાના મહારથાઃ। કામ્યકે ભરતશ્રેષ્ઠા વિજહ્વુસ્તે યથામરાઃ
તે ઘણે શિકારી પ્રાણીઓથી ભરેલા જંગલમાં મહાન રથીઓ, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પાંડવો, કામ્યક વનમાં દેવતાઓ જેવી મજા માણતા ફરતા.
પ્રેક્ષમાણા બહુવિધાન્વનોદ્દેશાન્સમન્તતઃ। યથર્તુકાલરમ્યાશ્ચવનરાજીઃ સુષુષ્પિતાઃ
તેઓ ચારે બાજુ જંગલના વિવિધ ભાગો જોયા, જ્યાં ઋતુ પ્રમાણે સુંદર ફૂલોવાળી વનરાજીઓ ખીલી રહી હતી.
પાણ્ડવા મૃગયાશીલાશ્ચરન્તસ્તન્મહદ્વનમ્। વિજહ્નરિન્દ્રપ્રિમાઃ કંચિત્કાલમરિંદમાઃ
પાંડવોને શિકારનો શોખ હતો, તેઓ એ વિશાળ જંગલમાં રાજાઓના રાજા ઇન્દ્ર જેવી મજા માણતા, થોડો સમય ત્યાં વિતાવ્યો.
તતસ્તે યૌગપદ્યેન યયુઃ સર્વે ચતુર્દિશમ્। મૃગયાં પુરુષવ્યાઘ્રા બ્રાહ્મણાર્થે પરતપાઃ
પછી એ પુરુષશૂરવીરો સૌ એકસાથે ચારે દિશામાં બ્રાહ્મણોના હિત માટે શિકાર કરવા નીકળ્યા.
દ્રૌપદીમાશ્રમે ન્યસ્ તૃણબિન્દોરનુજ્ઞયા। મહર્ષેર્દીપ્તતપસો ઘૌમ્યસ્ય ચ પુરોધસઃ
તેઓએ દ્રૌપદીને ઋષિ તૃણબિંદુ અને ઘૌમ્ય મુનિની મંજૂરી લઈને આશ્રમમાં રાખી.
તસ્તુ રાજા સિંધૂનાં વાર્ધક્ષત્રિર્મહાયશાઃ। વિવાહકામઃ સાલ્વેયાન્પ્રયાતઃ સોઽભવત્તદા
એ સમયે સિંધુ દેશના પ્રસિદ્ધ રાજા વાર્ધક્ષત્રિ, લગ્નની ઇચ્છા રાખીને સાલ્વેય દેશ તરફ નીકળ્યા.
મહતા પરિબર્હેણ રાજયોગ્યેન સંવૃતઃ। રાજભિર્બહુભિઃ સાર્ધમુપાયાત્કામ્યકં ચ સઃ
રાજાને યોગ્ય એવા મોટા કાફલા અને અનેક રાજાઓ સાથે તેઓ કામ્યક વનમાં આવ્યા.
તત્રાપશ્યત્પ્રિયાં ભાર્યાં પાણ્ડવાનાં યશસ્વિનીમ્। તિષ્ઠન્તીમાશ્રમદ્વારિ દ્રૌપદીં નિર્જને વને
ત્યાં તેમણે પાંડવોની પ્રસિદ્ધ પત્ની દ્રૌપદીને, આશ્રમના દ્વારે, એકલા જંગલમાં ઊભેલી જોઈ.
વિભ્રાજમાનાં વપુષા બિભ્રતીં રૂપમુત્તમમ્। ભ્રાજયન્તીં વનોદ્દેશં નીલાભ્રમિવ વિદ્યુતમ્
તેના રૂપે તેજસ્વી અને અતિ સુંદર દ્રૌપદી આખા જંગલને એવા પ્રકાશથી ભરતી હતી, જેમ અંધારિયા વાદળમાં વીજળી ચમકે.
અપ્સરા દેવકન્યા વા માયા વા દેવનિર્મિતા। ઇતિકૃત્વાઞ્જલિં સર્વે દદૃશૃસ્તામનિન્દિતામ્
'આ અપ્સરા છે કે દેવકન્યા કે દેવો દ્વારા સર્જાયેલી માયા?' એમ વિચારી સૌએ હાથ જોડીને નિર્દોષ દ્રૌપદીની ભક્તિપૂર્વક નજર કરી.
તઃ સ રાજા સિન્ધૂનાં વાર્ધક્ષત્રિર્જયદ્રથઃ। વિસ્મિતસ્ત્વનવદ્યાઙ્ગીં દૃષ્ટ્વા તાં દુષ્ટમાનસઃ
પછી સિંધુના રાજા વાર્ધક્ષત્રિ જયદ્રથ, દ્રૌપદીના નિર્દોષ રૂપને જોઈ આશ્ચર્યચકિત થયો અને તેના મનમાં દુષ્કામના જાગી.
સ કોટિકાશ્યં રાજાનમબ્રવીત્કામમોહિતઃ। કસ્ય ત્વેષાઽનવદ્યાઙ્ગી યદિવાઽપિન માનુષી
કામના અને મોહમાં આવીને તેણે કોટિકાશ્ય રાજાને પૂછ્યું: 'આ નિર્દોષ સ્ત્રી કોની છે? કે પછી માનવ પણ નથી?'
વિવાહાર્થો ન મે કશ્ચિદિમાં દૃષ્ટ્વાઽતિમુન્દરીમ્। એતામેવાહમાદાય ગમિષ્યામિ સ્વમાલયમ્
આ અતિ સુંદર સ્ત્રીને જોઈને પણ કોઈએ મને લગ્ન માટે પૂછ્યું નથી; હવે હું એને લઈને મારા ઘરે જઇશ.
ગચ્છ જાનીહિ સૌમ્યેમાં કસ્ય વાઽત્ર કુતોપિ વા। કિમર્થમાગતા સુભ્રૂરિદં કષ્ટકિતં વનમ્
તુ જા અને જાણીને આવ કે આ કાંઈની છે, ક્યાંથી આવી છે અને આ સુંદર ભ્રૂવાળી સ્ત્રી આ કાંટાળાં જંગલમાં શા માટે આવી છે.
અપિ નામ વરારોહા મામેષા લોકસુન્દરી। ભજેદદ્યાયતાપાઙ્ગી સુદતી તનુમધ્યમા
શક્ય છે કે આજ રોજ આ સુંદર કટિવાળી, વિશ્વસુંદર, તિરછા નજરવાળી, મીઠા દાંતવાળી સ્ત્રી મને પસંદ કરે.
અપ્યહં કૃતકામઃ સ્યામિમાં પ્રાપ્ય વરસ્રિયમ્। ગચ્છજાનીહિ કોન્વસ્યા નાથ ઇત્યેવ કોટિક
કદાચ આ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી મને મળે તો મારી ઈચ્છા પૂર્ણ થાય; તું જા અને કોણ એની રક્ષા કરે છે એ જાણીને આવ, કોટિકા.
સ કોટિકાશ્યસ્તચ્છ્રુત્વા રથાત્પ્રસ્કન્દ્ય કુણ્ડલી। ઉપેત્યપપ્રચ્છ તદા ક્રોષ્ટા વ્યાઘ્રવધૂમિવ
કોટિકાશ્યએ આ સાંભળીને રથમાંથી ઉતરી, કાનમાં કુંડળ ઝળહળાવતા, એ સ્ત્રી પાસે ગયો અને વાઘણ પાસે સિયાળ જાય એમ પૂછવા લાગ્યો.
કા ત્વં કદમ્બસ્ય વિનમ્ય શાખાં કિમાશ્રમે તિષ્ઠસિ શોભમાના। દેદીપ્યમાનાઽગ્નિશિખેવ નક્તં વ્યાધૂયમાના પવનેન સૂભ્રૂઃ
તુ કોણ છે, કદંબના ડાળને વાળી, આ આશ્રમમાં ઊભી છે, રાતે અગ્નિની જ્વાળા જેવી તેજસ્વી, પવનમાં તારી સુંદર ભ્રૂઓ લહેરાય રહી છે.
અતીવ રૂપેણ સમન્વિતા ત્વં ન ચાપ્યરણ્યેષુ બિભેષિ કિંનુ। દેવી નુ યક્ષી યદિદાનવી વા વરાપ્સરા દૈત્યવરાઙ્ગના વા
તારું રૂપ તો અતિશય છે, છતાં તું જંગલમાં ડરતી નથી; તું દેવિ છે કે યક્ષિ, કે દાનવી, કે સ્વર્ગની અપ્સરા, કે દૈત્યકુળની સ્ત્રી?
વપુષ્મતી વોરગરાજકન્યા વનેચરી વા ક્ષણદાચરસ્ત્રી। ત્વં દેવરાજ્ઞો વરુણસ્ય પત્ની યમસ્ય સોમસ્ય ધનેશ્વરસ્ય
તુ કોઈ તેજસ્વી નાગરાજની પુત્રી છે કે જંગલમાં રહેતી સ્ત્રી કે રાતે ફરતી કોઈ યક્ષિ? કે તું ઇન્દ્ર, વરુણ, યમ, સોમ કે ધનપતિની પત્ની છે?
ધાતુર્વિધાતુઃ સવિતુર્વિભોર્વા શક્રસ્ય વા ત્વં સદનાત્પ્રપન્ના। ન હ્યેવ નઃ પૃચ્છસિ યે વયં સ્મ ન ચાપિ જાનીમ તવેહ નાથમ્
તુ ધાતુ, વિધાતા, સવિતા, મહાન દેવ કે ઇન્દ્રના ઘરેથી આવી છે? તું અમને પૂછતી પણ નથી કે અમે કોણ છીએ અને અમને પણ અહીં તારો રક્ષક કોણ છે એ ખબર નથી.
વયં હિ માનં તવ વર્ધયન્તઃ પૃચ્છામ ભદ્રેપ્રભવં પ્રભું ચ। આચક્ષ્વ બન્ધૂંશ્ચ પતિં કુલં ચ જાતિં ચ યચ્ચેગહ કરોષિ કાર્યમ્
અમે તો તારી માન આપવા માંગીએ છીએ, એથી તારા વંશ અને સ્વામી વિશે પૂછીએ છીએ; તારા સગાં, પતિ, કુળ, જાતિ અને અહીં તું શું કામ કરે છે એ બધું કહો.
અહં તુ રાજ્ઞઃ સુરથસ્ય પુત્રો યં કોટિકાશ્યેતિ વિદુર્મનુષ્યાઃ। `વશ્યેન્દ્રિયઃ સત્યરતિર્વરોરુ વૃદ્ધોપસેવી ગુરુપૂજકશ્ચ
હું તો રાજા સુરથનો પુત્ર છું, માણસો મને કોટિકાશ્ય કહે છે; હું ઈન્દ્રિયોને વશમાં રાખું છું, સત્યમાં આનંદ માણું છું, વૃદ્ધોની સેવા કરું છું અને ગુરુઓની પૂજા કરું છું, સુંદર કટિવાળી.
અસૌ તુ યસ્તિષ્ઠતિકાઞ્ચનાઙ્ગે તથે હુતોઽગ્નિશ્ચયને યથૈવ। તરિગર્તરાજઃ કમલાયતાક્ષઃ ક્ષેમંકરો નામ સ એષ વીરઃ
આ જે ત્યાં ઊભો છે, સોનાની જેમ તેજસ્વી અંગો ધરાવે છે, યજ્ઞકુંડમાં અગ્નિ જેવી ઝળહળે છે, એ કમળ જેવી આંખો ધરાવતો ક્ષેમંકર રાજા છે, મહાન વીર છે.
અસ્માત્પરસ્ત્વેષ મહાધનુષ્મા- ન્પુત્રઃ કુલિન્દાધિપતેર્વરિષ્ઠઃ। નિરીક્ષતે ત્વાં વિપુલાયતાક્ષઃ સુપુષ્પિતઃ પર્વતવાસનિત્યઃ
એના આગળ જે મહાન ધનુર્ધર ઊભો છે, એ કુલિન્દના રાજાનો શ્રેષ્ઠ પુત્ર છે, વિશાળ અને લાંબી આંખો ધરાવે છે, હંમેશા ફૂલોવાળા પર્વત પર રહે છે અને તને નિહાળી રહ્યો છે.
અસૌ તુ યઃ પુષ્કરિણીસમીપે શ્યામો યુવા તિષ્ઠતિ દર્શનીયઃ। ઇક્ષ્વાકુરાજઃ સુબલસ્ય પુત્રઃ સ એવ હન્તા દ્વિષતાં સુગાત્રિ
એ જે પાદરે પાસે ઊભો છે, શ્યામવર્ણનો, યુવાન અને સુંદર છે, એ ઇક્ષ્વાકુ વંશના સુબલ રાજાનો પુત્ર છે, દુશ્મનોનો સંહારક છે, સુમધુરાંગિ.
યસ્યાનુયાત્રં ધ્વજિનઃ પ્રયાન્તિ સૌવીરકા દ્વાદશરાજપુત્રાઃ। શોણાશ્વયુક્તેષુ રથેષુ સર્વે મસ્વેષુ દીપ્તા ઇવ ઇવ્યવાહાઃ
એની સાથે સૌવીર દેશના બાર રાજકુમારો છે, બધા લાલ ઘોડાઓ જોડેલા રથમાં બેઠા છે, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી છે.
અઙ્ગારકઃ કુઞ્જરો ગુપ્તકશ્ચ શ્રુંજયઃ સંજયસુપ્રવૃદ્ધૌ। પ્રભંકરોઽથ ભ્રમરો રવિશ્ચ શૂરઃ પ્રતાપઃકુહનશ્ચ નામ
અંગારક, કુંજર, ગુપ્તક, શ્રુંજય, સંજય, સુપ્રવૃદ્ધ, પ્રભંકર, ભ્રમર, રવિ, શૂર, પ્રતિપ, કુહન—આ બધા નામે ઓળખાતા છે.
યં ષટ્સહસ્રા રથિનોઽનુયાન્તિ નાગા હયાશ્ચૈવ પદાતિનશ્ચ। જયદ્રથો નામ યદિ શ્રુતસ્તે સૌવીરરાજઃ સુભગે સ એષઃ
એના પાછળ છ હજાર રથીઓ, હાથી, ઘોડા અને પદાતી ચાલે છે; જો તું જયદ્રથનું નામ સાંભળ્યું હોય તો એ સૌવીરનો રાજા છે, સુભાગ્યવતી.
તસ્યાપરે ભ્રાતરોઽદીનસત્વા બલાહકાનીકવિદારણાદ્યાઃ। સૌવીરવીરાઃ પ્રવરા યુવાનો રાજાનમેતે બલિનોઽનુયાન્તિ
એના બીજા ભાઈઓ, જેમના મનમાં ક્યારેય ડર નથી, જેમ કે બલાહક અને અનીકવિદરણ, સૌવીરના શ્રેષ્ઠ યુવાન વીર છે અને એ બધા રાજાને અનુસરે છે.