તતો હલહલાશબ્દઃ પ્રાદુરાસીદ્વિશાંપતે। હાહાકારાશ્ચ બહવો નગરે નાગસાહ્વયે
પછી, લોકોના સ્વામી, નાગસાહ્વય નામના શહેરમાં ભારે ગૂંજન અને અનેક દુ:ખદ પોકાર ઉઠી.
રકેચિદેનં પ્રશંસન્તિ નિન્દન્તિ સ્મ તથા પરે। તૂષ્ણીમાસંસ્તથા ચાન્યે નૃપાસ્તત્ર જનાધિપ
કેટલાંક લોકોએ તેની પ્રશંસા કરી, તો કેટલાકે નિંદા કરી, અને બીજાઓ ચુપચાપ રહ્યા, રાજાઓની વચ્ચે, મનુષ્યના રાજા.
એવં વિજિત્ય રાજેન્દ્ર કર્ણઃ શસ્ત્રભૃતાંવરઃ। સપર્વતવનાકાશાં સસમુદ્રાં સનુષ્કુટામ્
એ રીતે વિજય મેળવીને, રાજા, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણે પર્વતો, વન, આકાશ, સમુદ્ર અને સૂકા પ્રદેશો સહિત આખી ધરતી પોતાના વશમાં કરી.
દેશૈરુચ્ચાવચૈઃ પૂર્ણાં પત્તનૈર્નગરૈરપિ। દ્વીપૈશ્ચાનૂપસંપૂર્ણૈઃ પૃથિવીં પૃથિવીપતે
પૃથ્વીના સ્વામી, તેણે ઊંચા-નીચા પ્રદેશો, શહેરો, ગામો, ટાપુઓ અને જંગલવાડા ધરતી પર ભર્યા.
કાલેન નાતિદીર્ઘેણ વશે કૃત્વા તુ પાર્થિવાન્। અક્ષયં ધનમાદાય સૂતજો નૃપમભ્યયાત્
લાંબા સમય વિના, રાજાઓને વશમાં કરીને, રથચાલકના પુત્રે અખૂટ ધન લઈને રાજા પાસે પાછો આવ્યો.
પ્રવિશ્ય ચ ગૃહં રાજન્નભ્યન્તરમરિંદમ। ગાન્ધારીસહિતં વીરો ધૃતરાષ્ટ્રં દદર્શ સઃ
પછી, રાજા, એ વીર ગૃહના આંતરિક ભાગમાં પ્રવેશી, ગાંધારી સાથે ધૃતરાષ્ટ્રને જોયા.
પુત્રવચ્ચ નરવ્યાઘ્ર પાદૌ જગ્રાહ ધર્મવિત્। ધૃતરાષ્ટ્રેણ ચાશ્લિષ્ય પ્રેમ્ણા ચાપિ વિસર્જિતઃ
પુરૂષોમાં શ્રેષ્ઠ, ધર્મ જાણનારા એ પુત્રની જેમ ધૃતરાષ્ટ્રના પગ પકડી લીધા; અને ધૃતરાષ્ટ્રે પ્રેમથી તેને ગળે લગાવી, પછી વિદાય આપી.
તદાપ્રભૃતિ રાજા ચ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ। જાનાતે નિર્જિતાન્પાર્થાન્કર્ણેન યુધિ ભારત
ત્યાંથી, ભારત, રાજા અને સુબલપુત્ર શકુનિ જાણતા થયા કે કર્ણે યુદ્ધમાં પાંડવોને હરાવ્યા છે.
જિત્વા તુ પૃથિવીં રાજન્સૂતપુત્રો જનાધિપ। અબ્રવીત્પરવીરઘ્નો દુર્યોધનમિદં વચઃ
પૃથ્વીને જીત્યા પછી, રાજા, રથચાલકના પુત્ર, લોકોના સ્વામી, દુશ્મન વીરોએ વિનાશ કરનાર દુર્યોધનને આ શબ્દો કહ્યા.
દુર્યોધન નિબોધેદં યત્ત્વાં વક્ષ્યામિ કૌરવ। શ્રુત્વા વાચં તથા સર્વં કર્તુમર્હસ્યરિંદમ
દુર્યોધન, હું તને જે કહેવા જઈ રહ્યો છું, તે સાંભળ, કૌરવ; મારા શબ્દો સાંભળીને, દુશ્મનોને હરાવનાર, એ પ્રમાણે કર.
તવાદ્ય પૃથિવી વીર નિઃસપત્ના નૃપોત્તમ। તાં પાલય યથા શક્રો હતશત્રુર્મહામનાઃ
આજે, વીર, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તારી માટે પૃથ્વી કોઈ સ્પર્ધક વગર છે; એનું રક્ષણ એ રીતે કર, જેમ ઇન્દ્રે પોતાના દુશ્મનોને હરાવીને કર્યું હતું.
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન કર્ણં રાજાઽબ્રવીત્પુનઃ। ન કિંચિદ્દુર્લભં તસ્ય યસ્ ત્વં પુરુષર્ષભ
કર્ણે એમ કહ્યું ત્યારે, રાજાએ ફરી કર્ણને કહ્યું: 'જે તને મળ્યો છે, એ માટે કશું અપ્રાપ્ય નથી, પુરૂષોમાં શ્રેષ્ઠ.'
સહાયશ્ચાનુરક્તશ્ચ મદર્થં ચ સમુદ્યતઃ। અભિપ્રાયસ્તુ મે કશ્ચિત્તં વૈ શૃણુ યથાતથમ્
તું મારા માટે સહાયક અને પ્રેમાળ છે, અને મારા કામ માટે તત્પર છે; પણ મને એક ઈચ્છા છે — એ સાચી રીતે સાંભળ.
રાજસૂયં પાણ્ડવસ્ય દૃષ્ટ્વા ક્રતુવરં તદા। કમમ સ્પૃહા સમુત્પન્ના તાં સંપાદય સૂતજ
પાંડવનો મહાન રાજસૂય યજ્ઞ જોઈને, મને પણ એ ઈચ્છા જાગી છે; એ ઈચ્છા તું પૂરી કર, રથચાલકના પુત્ર.
એવમુક્તસ્તતઃ કર્ણો રાજાનમિદમબ્રવીત્। તવાદ્ય પૃથિવીપાલા વશ્યાઃ સર્વે નૃપોત્તમ
એ રીતે કહેવામાં આવ્યા પછી, કર્ણે રાજાને કહ્યું: 'આજે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ધરતીના બધા શાસકો તારા વશમાં છે.'
આહૂયન્તાં દ્વિજવરાઃ સંભારાશ્ચ યથાવિધિ। સંભ્રિયન્તાં કુરુશ્રેષ્ઠ યજ્ઞોપકરણાનિ ચ
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને બોલાવો અને જરૂરી સામગ્રી નિયમ મુજબ એકત્ર કરો; યજ્ઞ માટેના ઉપકરણો પણ તૈયાર કરો, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ.
ઋત્વિજશ્ચ સમાહૂતા યથોક્તં વેદપારગાઃ। ક્રિયાં કુર્વન્તુ તે રાજન્યથાશાસ્ત્રમરિંદમ
વેદોમાં પારંગત અને આમંત્રણ પામેલા ઋતવિજોએ, શાસ્ત્ર મુજબ, રાજા, વિધિ-વિધાન પૂર્ણ કરે.
બહ્વન્નપાનસંયુક્તઃ સુસમૃદ્ધગુણાન્વિતઃ। પ્રવર્તતાં મહાયજ્ઞસ્તવાપિ ભરતર્ષભ
ભરતકુળના શ્રેષ્ઠ, તમારો મહાયજ્ઞ આરંભ થાય, જેમાં ભરપૂર ખોરાક અને પીણું હોય, અને સર્વ શુભ ગુણોથી યુક્ત હોય.
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન ધાર્તરાષ્ટ્રો વિશાંપતે। પુરોહિતં સમાનાય્ય વચનં ચેદમબ્રવીત્
કર્ણના આ શબ્દો સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર, પ્રજાના સ્વામી, પોતાના પુરૂહિતને બોલાવી, આ રીતે કહ્યું.
રાજસૂયં ક્રતુશ્રેષ્ઠં સમાપ્તવરદક્ષિણમ્। આહરસ્વ યથાશાસ્ત્રં યથાન્યાયં યથાક્રમમ્
રાજસૂય, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ, દાન અનેSouth Dakshin સાથે, શાસ્ત્ર, નિયમ અને ક્રમ પ્રમાણે, તૈયાર કરો.
સ એવમુક્તો નૃપતિમુવાચ દ્વિજસત્તમઃ
આ રીતે કહેતાં, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે રાજાને કહ્યું.
બ્રાહ્મણૈઃ સહિતો રાજન્યે તત્રાસન્સમાગતાઃ'। ન સ શક્યઃ ક્રતુશ્રેષ્ઠો જીવમાને યુધિષ્ઠિરે। આહર્તું કૌરવશ્રેષ્ઠ કુલે તવ નૃપોત્તમ
બ્રાહ્મણો સાથે ક્ષત્રિયોએ ત્યાં ભેગા થયા; પણ, કૌરવકુળના શ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિર જીવતા હોય ત્યારે, તમારાં કુળમાં આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ શક્ય નથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
દીર્ઘાયુર્જીવતિ ચ તે ધૃતરાષ્ટ્રઃ પિતા નૃપ। અતશ્ચાપિ વિરુદ્ધસ્તે ક્રતુરેણષ નૃપોત્તમઃ
તમારા પિતા ધૃતરાષ્ટ્ર લાંબા આયુષ્ય ધરાવે છે અને જીવતા છે; તેથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ યજ્ઞ પણ તમારે માટે યોગ્ય નથી.
અસ્તિ ત્વન્યન્મહત્સત્રં રાજસૂયસમં પ્રભો। તેન ત્વં યજ રાજેન્દ્ર શૃણુ ચેદં વચો મમ
પ્રભુ, રાજસૂય જેટલો બીજો મહાન યજ્ઞ પણ છે; એથી, રાજાઓના રાજા, એ યજ્ઞ કરો અને મારા શબ્દો સાંભળો.
ય ઇમે પૃથિવીપાલાઃ કરદાસ્તવ પાર્થિવ। તે કરાન્સંપ્રયચ્છન્તુ સુવર્ણં ચ કૃતાકૃતમ્
પૃથ્વીના જે રાજાઓ તમારે વશમાં છે, એ બધા તમારે કર અને સુવર્ણ — બનેલ અને કાચું — અર્પણ કરે.
તેન તે ક્રિયતામદ્યલાઙ્ગલં નૃપસત્તમ। યજ્ઞવાટસ્ તે ભૂમિઃ કૃષ્યતાં તેન ભારત
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, એથી આજે હલ તૈયાર કરો; અને એથી, ભારતકુળના વંશજ, તમારો યજ્ઞવાટ માટે જમીન ખેડાવો.
તત્ર યજ્ઞો નૃપશ્રેષ્ટઃ પ્રભૂતાન્નઃ સુસંસ્કૃતઃ। પ્રવર્તતાં યથાન્યાયં સર્વતો હ્યનિવારિતઃ
ત્યાં, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ભરપૂર અને સારી રીતે તૈયાર કરેલા ભોજન સાથે, યજ્ઞ યોગ્ય રીતે અને સર્વ રીતે અવરોધ વિના ચાલે.
એષ તે વૈષ્ણવો નામ યજ્ઞઃ સત્પુરુષોચિતઃ। એતેન નેષ્ટવાન્કશ્ચિદૃતેવિષ્ણું પુરાતનમ્
આ યજ્ઞ વૈષ્ણવ નામે ઓળખાય છે, અને સારા પુરુષોને યોગ્ય છે; એથી, પ્રાચીન વિષ્ણુ સિવાય કોઈની પૂજા થઈ નથી.
રાજસૂયં ક્રતુશ્રેષ્ઠં સ્પર્ધત્યેષ મહાક્રતુઃ। અસ્માકં રોચતે ચૈવ શ્રેયશ્ચ તવ ભારત
આ મહાયજ્ઞ, શ્રેષ્ઠ રાજસૂય સાથે સ્પર્ધા કરે છે; અમને પણ ગમે છે, અને ભારત, તમને પણ કલ્યાણ લાવશે.
નિર્વિઘ્નશ્ચ ભવત્યેષ સફલા સ્યાત્સ્પૃહા તવ। `તસ્માદેષ મહાબાહો તવ યજ્ઞઃ પ્રવર્તતામ્
આ યજ્ઞ નિર્વિઘ્ન રીતે ચાલે છે અને તમારું ઇચ્છિત ફળ આપે છે; તેથી, મહાબાહુ, તમારો યજ્ઞ શરૂ કરો.