પ્રયયૌ ચ મહેષ્વાસો નક્ષત્રે શુભદૈવતે। શુભેતિથૌ મુહૂર્તે ચ પુજ્યમાનો દ્વિજાતિભિઃ
મહાન ધનુર્ધર કર્ણે શુભ નક્ષત્ર અને પવિત્ર તિથિ પર, દ્વિજાતિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ, યાત્રા શરૂ કરી.
મઙ્ગલૈશ્ચ શુભૈઃ સ્નાતો વાગ્ભિશ્ચાપિ પ્રપૂજિતઃ। નાદયન્રથઘોષેણ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
શુભ સ્નાન કરીને અને શુભ આશીર્વાદ મેળવી, કર્ણે રથના ઘોષથી ચાલતા અને અચલ ત્રણેય લોકમાં ધ્વનિ પેદા કરી.
તતઃ કર્ણો મહેષ્વાસો બલેન મહતા વૃતઃ। દ્રુપદસ્ય પુરં રમ્યં રુરોધ ભરતર્ષભ
પછી મહાન ધનુર્ધર કર્ણ, વિશાળ સેના સાથે, ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, ડ્રુપદની સુંદર નગરીને ઘેરી લીધી.
યુદ્ધેન મહતા ચૈનં ચક્રે વીરં વશાનુગમ્। સુવર્ણં રજતં ચાપિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। કરં ચ દાપયાંમાસ દ્રુપદં નૃપસત્તમ
મોટા યુદ્ધથી એ વીર રાજાને વશમાં કરી, ડ્રુપદ રાજાને સોનાં, ચાંદી અને વિવિધ રત્નોનો કર આપ્યો.
તં વિનિર્જિત્ય રાજેન્દ્ર રાજાનસ્તસ્ય યેઽનુગાઃ। તાન્સર્વાન્વશગાંશ્ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
તેને હરાવીને, રાજેન્દ્ર, ડ્રુપદ સાથેના બધા રાજાઓને પણ વશમાં કરી, તેમને પણ કર આપવા લાગ્યા.
અથોત્તરાં દિશં ગત્વા વશે ચક્રે નરાધિપાન્। ભગદત્તં ચ નિર્જિત્ય રાધેયો ગિરિમારુહત્
પછી ઉત્તર દિશામાં જઈ, ત્યાંના રાજાઓને વશમાં કર્યા; ભગદત્તને હરાવી, રાધેય પર્વત પર ચડી ગયો.
હિમવન્તં મહાશૈલં યુધ્યમાનશ્ચ શત્રુભિઃ। પ્રયયૌ ચ દિશઃ સર્વાન્નૃપતીન્વશમાનયત્
શત્રુઓ સાથે યુદ્ધ કરતા, મહાન હિમવત પર્વત પર પહોંચ્યો અને બધા દિશાઓમાં જઈ, રાજાઓને વશમાં કર્યા.
સ હૈમવતિકાઞ્જિત્વા કરં સર્વાનદાપયત્। નેપાલવિષયે યે ચ રાજાનસ્તાનવાજયત્
હિમવત પ્રદેશને જીતીને, બધાને કર આપવા લાગ્યા; નેપાળ પ્રદેશના રાજાઓને પણ હરાવ્યા.
અવતીર્ય તતઃ શૈલાત્પૂર્વાં દિશમભિદ્રુતઃ। અઙ્ગાન્વઙ્ગાન્કલિઙ્ગાંશ્ચ શુણ્ડિકાન્મિથિલાનથ
પર્વત પરથી ઉતરી, પૂર્વ દિશામાં દોડ્યો અને અંગ, વંગ, કલિંગ, શુંડિકા અને મિથિલાના રાજાઓને વશમાં કર્યા.
માગધાન્કર્કખણ્ડાંશ્ચ નિવેશ્ય વિષયેઽઽત્મનઃ। આવશીરાંશ્ચ યોધ્યાંશ્ચ અહિક્ષત્રાંશ્ચ સોઽજયત્
માગધ અને કર્કખંડને પોતાના રાજ્યમાં લઈ, અવશીર, યોધ્યા અને અહિક્ષત્રના રાજાઓને પણ જીત્યા.
પૂર્વાં દિશં વિનિર્જિત્ય વત્સભૂમિં તથાઽગમત્
પૂર્વ દિશા પર વિજય મેળવી, પછી તે વત્સભૂમિમાં પહોંચ્યો.
વત્સભૂમિં વિનિર્જિત્ય કેવલાં મૃત્તિકાવતીમ્। મોહનં પત્તનં ચૈવ ત્રિપુરીં કોસલાં તથા
વત્સભૂમિ અને શુદ્ધ માટીની જમીન, મોહન શહેર, ત્રિપુરી અને કોશલ પર વિજય મેળવી,
એતાન્સર્વાન્વિનિર્જિત્ય કરમાદાય સર્વશઃ। દક્ષિણાં દિશમાસ્થાય કર્ણો જિત્વા મહારથાન્। રુક્મિણં દાક્ષિણાત્યેષુ યોધયામાસ સૂતજઃ
આ બધાને જીતીને અને કર વસૂલ કરીને, કર્ણે મહારથીઓ પર વિજય મેળવી દક્ષિણ દિશા તરફ ગયો; ત્યાં દક્ષિણ પ્રદેશમાં સુતપુત્રે રુક્મી સાથે યુદ્ધ કર્યું.
સ યુદ્ધં તુમુલં કૃત્વા રુક્મી પ્રોવાચ સૂતજમ્। પ્રીતોસ્મિ તવ રાજેન્દ્ર વિક્રમેણ બલેન ચ
કર્ણ સાથે ઘમાસાણ યુદ્ધ કર્યા પછી, રુક્મીએ સુતપુત્રને કહ્યું: 'મને તારી શૂરતા અને બલ પર આનંદ થયો છે, રાજેન્દ્ર.'
ન તે વિઘ્નં કરિષ્યામિ પ્રતિજ્ઞાં સમપાલયમ્। પ્રીત્યા ચાહં પ્રયચ્છામિ હિરણ્યં યાવદિચ્છસિ
'હું તને રોકીશ નહીં; તું તારી પ્રતિજ્ઞા પૂરી કર. ખુશીથી, તને જેટલું સોનું જોઈએ એટલું આપું છું.'
સમેત્ય રુક્મિણા કર્ણઃ પાણ્ડ્યં શૈલં ચ સોગમત્
રુક્મી સાથે મળીને કર્ણે પાંડ્ય પ્રદેશ અને પર્વતો તરફ ગયો.
સ કેવલં રણએ ચૈવ નીલં ચાપિ મહીપતિમ્। વેણુદારિસુતં ચૈવ યે ચાન્યે નૃપસત્તમાઃ। દક્ષિણસ્યાં દિશિ નૃપાન્કરાન્સર્વાનદાપયત્
યુદ્ધમાં, તેણે નીલ મહારાજ, વેણુદારીપુત્ર અને દક્ષિણના અન્ય શ્રેષ્ઠ રાજાઓને જીતીને, બધાને કર આપવાનું પાત્ર બનાવ્યું.
શૈશુપાલિં તતો ગત્વા વિજિગ્યે સૂતનન્દનઃ। પાર્શ્વસ્થાંશ્ચાપિ નૃપતીન્વશે ચક્રે મહાબલઃ
પછી શૈશુપાલ પાસે જઈને, સુતપુત્રે તેને જીત્યો અને શક્તિશાળી એ આસપાસના રાજાઓને પણ પોતાના વશમાં લીધા.
આવન્ત્યાંશ્ચ વશે કૃત્વા સામ્ના ચ ભરતર્ષભ। વૃષ્ણિભિઃ સહ સંમ્ય પશ્ચિમામપિ નિર્જયત્
અવંતિઓને સમજાવટથી પોતાના વશમાં કરીને, ભરતશ્રેષ્ઠ, વૃષ્ણિઓ સાથે મળીને પશ્ચિમ દિશા પર પણ વિજય મેળવ્યો.
વારુણીં દિશમાગમ્ય યાવનાન્વર્બરાંસ્તથા। નૃપાન્પશ્ચિમભૂમિસ્થાન્દાપયામાસ વૈ કરાન્
વારુણી દિશા પર જઈને, તેણે યવન, બર્બર અને પશ્ચિમ પ્રદેશના રાજાઓને કર આપવાનું પાત્ર બનાવ્યું.
વિજિત્ય પૃથિવીં સર્વાં સપૂર્વાપરદક્ષિણામ્। સમ્લેચ્છાટવિકાન્વીરઃ સપર્વતનિવાસિનઃ
પૂર્વ, પશ્ચિમ અને દક્ષિણ – આખી ધરતી પર વિજય મેળવી, એ વિરે મ્લેચ્છો, જંગલવાસીઓ અને પર્વતોમાં રહેતા લોકોને પણ પોતાના વશમાં લીધા.
ભદ્રાન્રોહિતકાંશ્ચૈવ આગ્રેયાન્માલવાનપિ। ગણાન્સર્વાન્વિનિર્જિત્ય નીતિકૃત્પ્રહસન્નિવ
ભદ્રક, રોહિતક, આગ્રેય, માલવ અને બધા ગણા – બધાને નીતિથી જીતીને, તે હસતો હસતો આગળ વધ્યો.
શશકાન્યવનાંશ્ચૈવ વિજિગ્યે સૂતનન્દનઃ। નગ્નજિત્પ્રમુખાંશ્ચૈવ ગણાઞ્જિત્વા મહારથાન્
સુતપુત્રે શશક, યવન અને નગ્નજિતના નેતૃત્વમાં મહારથીઓ સહિત બધા ગણોને જીત્યા.
એવં સ પૃથિવીં સર્વાં વશે કૃત્વા મહારથઃ। વિજિત્ય પુરુષવ્યાઘ્રો નાગસાહ્વયમાગમત્
એ રીતે, મહારથીએ આખી ધરતી પોતાના વશમાં કરીને, પુરુષશ્રેષ્ઠ, નાગસાહ્વય ખાતે આવ્યો.
તમાગતં મહેષ્વાસં ધાર્તરાષ્ટ્રો જનાધિપઃ। પ્રત્યુદ્ગત્ય મહારાજ સભ્રાતૃપિતૃબાન્ધવઃ
મહાન ધનુર્ધારી ત્યાં પહોંચ્યો ત્યારે, ધૃતરાષ્ટ્ર રાજાએ ભાઈઓ, પિતાઓ અને સંબંધીઓ સાથે મળીને તેને મળવા ગયા.
અર્ચયામાસ વિધિના કર્ણમાહવશોભિનમ્। આશ્રાવયચ્ચ તત્કર્મ પ્રીયમાણો જનેશ્વરઃ
કર્ણને યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યો, જે યુદ્ધમાં તેજસ્વી હતો, અને રાજાએ આનંદથી તેના કાર્યો જાહેર કરાવ્યા.
યન્ન ભીષ્માન્ન ચ દ્રોણાન્ન કૃપાન્ન ચ વાહ્લિકાત્। પ્રાપ્તવાનસ્મિ ભદ્રં તે ત્વત્તઃપ્રાપ્તં મયા હિ તત્
'ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપા કે વાહલિકાથી જે હું મેળવ્યો નહોતો, એ, શુભે, તારી પાસેથી મને મળ્યું છે.'
બહુના ચ કિમુક્તેન શૃણુ કર્ણ વચો મમ। સનાથોસ્મિ મહાબાહો ત્વયા નાથેન સત્તમ
'વધુ શું કહેવું? કર્ણ, મારા શબ્દો સાંભળ: મહાબાહુ, તું શ્રેષ્ઠ રક્ષક છે, તારી સાથે હું સુરક્ષિત છું.'
ન હિ તે પાણ્ડવાઃ સર્વે કલામર્હન્તિ ષોડશીમ્। અન્યેવા પુરુષવ્યાઘ્ર રાજાનોઽભ્યુદિતોદિતાઃ
પુરૂષોમાં શ્રેષ્ઠ, પાંડવો બધા મળીને પણ તારી એક સોળમા ભાગની પણ બરાબરી કરી શકે નહીં; બીજા રાજાઓ આવ્યા અને ગયા, પણ તું તો અનન્ય છે.
સ ભવાન્ધૃતરાષ્ટ્રં તં ગાન્ધારીં ચ યશસ્વિનીમ્। પશ્ય કર્ણ મહેષ્વાસ અદિતિં વજ્રભૃદ્યથા
કર્ણ, મહાબલવાન, ધૃતરાષ્ટ્ર અને ગાંધારીને એ રીતે જો, જેમ ઇન્દ્રે અદિતીને માનપૂર્વક જોયા હોય.