સોઽહં ભીષ્મવચસ્તદ્વૈ ન મૃષ્યામીહ ભારત। ત્વત્સમં યદુક્તં ચ ભીષ્મેણામિત્રકર્શન
એથી, હે ભારત, હું અહીં ભીષ્મના શબ્દો સહન કરી શકતો નથી, અને તારા વિષે તેણે જે કહ્યું છે તે પણ.
પાણ્ડવાનાં યશો રાજંસ્તવ નિન્દાં ચ ભારત। અનુજાનીહિ માં રાજન્સભૃત્યબલવાહનમ્
હે રાજે, પાંડવોની પ્રશંસા અને તારી નિંદા માટે, મને મારા સેવકો, સેના અને વાહનો સાથે જવાબ આપવા મંજૂરી આપ, હે ભારત.
જેષ્યામિ પૃથિવીં રાજન્સશૈલવનકાનનામ્। જિતા ચ પાણ્ડવૈર્ભૂમિશ્ચતુર્ભિર્બલશાલિભિઃ
રાજા, હું પૃથ્વી પરના પર્વતો, જંગલ અને વન સહિત આખી ધરતી જીતી લઉં છું; અને જે ભૂમિ પાંડવોએ પોતાના બળથી પહેલેથી જ વિજય કરી છે, તેને પણ હું જીતી લઉં છું.
તામહં તે વિજેષ્યામિ એક એવ ન સંશયઃ। સંપશ્યતુ સુદુર્બુદ્ધિર્ભીષ્મઃ કુરુકુલાધમઃ
હું એકલો જ તારી خاطر તેમને હરાવી દઈશ—આમાં કોઈ શંકા નથી; કુરુ કુળનો કલંક, દુર્બુદ્ધિ ભીષ્મ પણ આ જોઈ શકે.
અનિન્દ્યં નિન્દતે યો હિ અપ્રશંસ્યં પ્રશંસતિ। સ પશ્યતુ બલં મેઽદ્ય આત્માનં તુ વિગર્હતુ
જે નિર્દોષને દોષ આપે છે અને અયોગ્યને વખાણે છે—તે આજે મારી શક્તિ જોઈ લે અને પોતાને નિંદા કરે.
અનુજાનીહિ માં રાજન્ધ્રુવો હિ વિજયસ્તવ। પ્રતિજાનામિ તે સત્યં રાજન્નાયુધમાલભે
મને અનુમતિ આપો, રાજા; તારી વિજય નિશ્ચિત છે. હું તને સાચી પ્રતિજ્ઞા આપું છું, રાજા, કે હું શસ્ત્ર ઉઠાવતો નથી.
તચ્છ્રુત્વા તુ વચો રાજન્કર્ણસ્ય ભરતર્ષભ। પ્રીત્યા પરમયા યુક્તઃ કર્ણમાહ નરાધિપઃ
કર્ણના આ વચન સાંભળી, ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ રાજા, ખૂબ આનંદથી ભરાઈ, કર્ણને કહ્યું.
ધન્યોસ્મ્યનુગૃહીતોસ્મિ યસ્ય મે ત્વં મહાબલઃ। હિતેષુ વર્તસે નિત્યં સફલંજન્મ ચાદ્ય મે
હું ધન્ય છું, હું અનુગ્રહિત છું, કેમ કે તું, મહાબળ કર્ણ, હંમેશા મારા હિતમાં રહે છે; આજે મારું જન્મ ફળદાયી બન્યું છે.
યદા ચ મન્યસે વીર સર્વશત્રુનિબર્હણમ્। તદા નિર્ગચ્છ ભદ્રં તે હ્યનુશાધિ ચ મામિતિ
વીર, જ્યારે તું સમજે કે બધા શત્રુઓને વશ કરવાનું સમય આવ્યું છે, ત્યારે તું નીકળ—તારા માટે શુભ રહે—અને મને પણ માર્ગદર્શન આપ.
એવમુક્તસ્તદા કર્ણો ધાર્તરાષ્ટ્રેણ ધીમતા। સર્વમજ્ઞાપયામાસ પ્રાયાત્રિકમરિંદમ
ધૃતરાષ્ટ્રના બુદ્ધિશાળી પુત્ર દ્વારા આમ કહેવામાં આવતા, કર્ણે પછી બધાને યાત્રાની તૈયારી વિશે જાણ કરી.
પ્રયયૌ ચ મહેષ્વાસો નક્ષત્રે શુભદૈવતે। શુભેતિથૌ મુહૂર્તે ચ પુજ્યમાનો દ્વિજાતિભિઃ
મહાન ધનુર્ધર કર્ણે શુભ નક્ષત્ર અને પવિત્ર તિથિ પર, દ્વિજાતિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ, યાત્રા શરૂ કરી.
મઙ્ગલૈશ્ચ શુભૈઃ સ્નાતો વાગ્ભિશ્ચાપિ પ્રપૂજિતઃ। નાદયન્રથઘોષેણ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
શુભ સ્નાન કરીને અને શુભ આશીર્વાદ મેળવી, કર્ણે રથના ઘોષથી ચાલતા અને અચલ ત્રણેય લોકમાં ધ્વનિ પેદા કરી.
તતઃ કર્ણો મહેષ્વાસો બલેન મહતા વૃતઃ। દ્રુપદસ્ય પુરં રમ્યં રુરોધ ભરતર્ષભ
પછી મહાન ધનુર્ધર કર્ણ, વિશાળ સેના સાથે, ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, ડ્રુપદની સુંદર નગરીને ઘેરી લીધી.
યુદ્ધેન મહતા ચૈનં ચક્રે વીરં વશાનુગમ્। સુવર્ણં રજતં ચાપિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। કરં ચ દાપયાંમાસ દ્રુપદં નૃપસત્તમ
મોટા યુદ્ધથી એ વીર રાજાને વશમાં કરી, ડ્રુપદ રાજાને સોનાં, ચાંદી અને વિવિધ રત્નોનો કર આપ્યો.
તં વિનિર્જિત્ય રાજેન્દ્ર રાજાનસ્તસ્ય યેઽનુગાઃ। તાન્સર્વાન્વશગાંશ્ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
તેને હરાવીને, રાજેન્દ્ર, ડ્રુપદ સાથેના બધા રાજાઓને પણ વશમાં કરી, તેમને પણ કર આપવા લાગ્યા.
અથોત્તરાં દિશં ગત્વા વશે ચક્રે નરાધિપાન્। ભગદત્તં ચ નિર્જિત્ય રાધેયો ગિરિમારુહત્
પછી ઉત્તર દિશામાં જઈ, ત્યાંના રાજાઓને વશમાં કર્યા; ભગદત્તને હરાવી, રાધેય પર્વત પર ચડી ગયો.
હિમવન્તં મહાશૈલં યુધ્યમાનશ્ચ શત્રુભિઃ। પ્રયયૌ ચ દિશઃ સર્વાન્નૃપતીન્વશમાનયત્
શત્રુઓ સાથે યુદ્ધ કરતા, મહાન હિમવત પર્વત પર પહોંચ્યો અને બધા દિશાઓમાં જઈ, રાજાઓને વશમાં કર્યા.
સ હૈમવતિકાઞ્જિત્વા કરં સર્વાનદાપયત્। નેપાલવિષયે યે ચ રાજાનસ્તાનવાજયત્
હિમવત પ્રદેશને જીતીને, બધાને કર આપવા લાગ્યા; નેપાળ પ્રદેશના રાજાઓને પણ હરાવ્યા.
અવતીર્ય તતઃ શૈલાત્પૂર્વાં દિશમભિદ્રુતઃ। અઙ્ગાન્વઙ્ગાન્કલિઙ્ગાંશ્ચ શુણ્ડિકાન્મિથિલાનથ
પર્વત પરથી ઉતરી, પૂર્વ દિશામાં દોડ્યો અને અંગ, વંગ, કલિંગ, શુંડિકા અને મિથિલાના રાજાઓને વશમાં કર્યા.
માગધાન્કર્કખણ્ડાંશ્ચ નિવેશ્ય વિષયેઽઽત્મનઃ। આવશીરાંશ્ચ યોધ્યાંશ્ચ અહિક્ષત્રાંશ્ચ સોઽજયત્
માગધ અને કર્કખંડને પોતાના રાજ્યમાં લઈ, અવશીર, યોધ્યા અને અહિક્ષત્રના રાજાઓને પણ જીત્યા.
પૂર્વાં દિશં વિનિર્જિત્ય વત્સભૂમિં તથાઽગમત્
પૂર્વ દિશા પર વિજય મેળવી, પછી તે વત્સભૂમિમાં પહોંચ્યો.
વત્સભૂમિં વિનિર્જિત્ય કેવલાં મૃત્તિકાવતીમ્। મોહનં પત્તનં ચૈવ ત્રિપુરીં કોસલાં તથા
વત્સભૂમિ અને શુદ્ધ માટીની જમીન, મોહન શહેર, ત્રિપુરી અને કોશલ પર વિજય મેળવી,
એતાન્સર્વાન્વિનિર્જિત્ય કરમાદાય સર્વશઃ। દક્ષિણાં દિશમાસ્થાય કર્ણો જિત્વા મહારથાન્। રુક્મિણં દાક્ષિણાત્યેષુ યોધયામાસ સૂતજઃ
આ બધાને જીતીને અને કર વસૂલ કરીને, કર્ણે મહારથીઓ પર વિજય મેળવી દક્ષિણ દિશા તરફ ગયો; ત્યાં દક્ષિણ પ્રદેશમાં સુતપુત્રે રુક્મી સાથે યુદ્ધ કર્યું.
સ યુદ્ધં તુમુલં કૃત્વા રુક્મી પ્રોવાચ સૂતજમ્। પ્રીતોસ્મિ તવ રાજેન્દ્ર વિક્રમેણ બલેન ચ
કર્ણ સાથે ઘમાસાણ યુદ્ધ કર્યા પછી, રુક્મીએ સુતપુત્રને કહ્યું: 'મને તારી શૂરતા અને બલ પર આનંદ થયો છે, રાજેન્દ્ર.'
ન તે વિઘ્નં કરિષ્યામિ પ્રતિજ્ઞાં સમપાલયમ્। પ્રીત્યા ચાહં પ્રયચ્છામિ હિરણ્યં યાવદિચ્છસિ
'હું તને રોકીશ નહીં; તું તારી પ્રતિજ્ઞા પૂરી કર. ખુશીથી, તને જેટલું સોનું જોઈએ એટલું આપું છું.'
સમેત્ય રુક્મિણા કર્ણઃ પાણ્ડ્યં શૈલં ચ સોગમત્
રુક્મી સાથે મળીને કર્ણે પાંડ્ય પ્રદેશ અને પર્વતો તરફ ગયો.
સ કેવલં રણએ ચૈવ નીલં ચાપિ મહીપતિમ્। વેણુદારિસુતં ચૈવ યે ચાન્યે નૃપસત્તમાઃ। દક્ષિણસ્યાં દિશિ નૃપાન્કરાન્સર્વાનદાપયત્
યુદ્ધમાં, તેણે નીલ મહારાજ, વેણુદારીપુત્ર અને દક્ષિણના અન્ય શ્રેષ્ઠ રાજાઓને જીતીને, બધાને કર આપવાનું પાત્ર બનાવ્યું.
શૈશુપાલિં તતો ગત્વા વિજિગ્યે સૂતનન્દનઃ। પાર્શ્વસ્થાંશ્ચાપિ નૃપતીન્વશે ચક્રે મહાબલઃ
પછી શૈશુપાલ પાસે જઈને, સુતપુત્રે તેને જીત્યો અને શક્તિશાળી એ આસપાસના રાજાઓને પણ પોતાના વશમાં લીધા.
આવન્ત્યાંશ્ચ વશે કૃત્વા સામ્ના ચ ભરતર્ષભ। વૃષ્ણિભિઃ સહ સંમ્ય પશ્ચિમામપિ નિર્જયત્
અવંતિઓને સમજાવટથી પોતાના વશમાં કરીને, ભરતશ્રેષ્ઠ, વૃષ્ણિઓ સાથે મળીને પશ્ચિમ દિશા પર પણ વિજય મેળવ્યો.
વારુણીં દિશમાગમ્ય યાવનાન્વર્બરાંસ્તથા। નૃપાન્પશ્ચિમભૂમિસ્થાન્દાપયામાસ વૈ કરાન્
વારુણી દિશા પર જઈને, તેણે યવન, બર્બર અને પશ્ચિમ પ્રદેશના રાજાઓને કર આપવાનું પાત્ર બનાવ્યું.