સ તે વિક્રમશૌણ્ડીરો રણે પાર્થં વિજેષ્યતિ। કર્ણઃ પ્રહરતાંશ્રેષ્ઠઃ સર્વાંશ્ચારીન્મહારથઃ
કર્ણ, જે યુદ્ધમાં પરાક્રમી અને કુશળ છે, યુદ્ધમાં પార్థને હરાવી દેશે અને પોતાના બધા શત્રુઓને પણ પરાજિત કરશે.
જ્ઞાત્વૈતચ્છદ્મના વજ્રી રક્ષાર્થં સવ્યસાચિનઃ। કુણ્ડલે કવચં ચૈવ કર્ણસ્યાપહરિષ્યતિ
આ યુક્તિ જાણીને, વજ્રધારી દેવતા સવ્યસાચી અર્જુનની રક્ષા માટે કર્ણના કુંડલ અને કવચ લઈ જશે.
તસ્માદસ્માભિરપ્યત્ર દૈત્યાઃ શતસહસ્રશઃ। નિયુક્તા રાક્ષસાશ્ચૈવ યે તે સંશપ્તકા ઇતિ। પ્રખ્યાતાસ્તેઽર્જુનં વીરં યુધિ હિંસ્યન્તિ મા શુચઃ
આથી, અમારી તરફથી પણ અહીં લાખો દૈત્ય અને રાક્ષસો, જેમને સંશપ્તક કહે છે, નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે; એ બધા અર્જુન પર યુદ્ધમાં હુમલો કરશે—તારે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.
અસપત્ના ત્વયા હીયં ભોક્તવ્યા વસુધા નૃપ। મા વિષાદં ગમસ્તસ્માન્નૈતત્ત્વય્યુપપદ્યતે
હે રાજા, તારે આખી ધરતી કોઈ પ્રતિસ્પર્ધી વગર ભોગવવી છે; તેથી દુઃખી થવાનું નથી, કારણ કે એ તને શોભતું નથી.
વિનષ્ટે ત્વયિ ચાસ્માકં પક્ષો હીયેત કૌરવ। ગચ્છ વીર ન તે બુદ્ધિરન્યા કાર્યા કથંચન। ત્વમસ્માકં ગતિર્નિત્યં દેવતાનાં ચ પાણ્ડવાઃ
હે કૌરવ, જો તું નાશ પામે તો અમારો પક્ષ પણ દુર્બળ થઈ જશે; હે વીર, તારે બીજું કંઈ વિચારવું જ નહીં. તું હંમેશા અમારો આશરો છે, જેમ પાંડવો દેવતાઓનો છે.
એવમુક્ત્વા પરિષ્વજ્ય દૈત્યાસ્તં રાજકુઞ્જરમ્। સમાશ્વાસ્ય ચ દુર્ધર્ષં પુત્રવદ્દાનવર્ષભાઃ
આ રીતે કહીને દૈત્યો એ રાજાઓમાં ગજ સમાન પુરુષને ગળે લગાડ્યો અને દાનવો એ અડગ યુદ્ધવીરને પુત્રની જેમ ધીરજ આપી.
સ્થિરાં કૃત્વા બુદ્ધિમસ્ય પ્રિયાણ્યુક્ત્વા ચ ભારત। ગમ્યતામિત્યનુજ્ઞાય જયમાપ્નુહિ ચેત્યથ
એમણે તેની બુદ્ધિ મજબૂત બનાવી, પ્રેમભર્યા શબ્દો કહ્યા અને પરવાનગી આપી, 'હવે જા અને વિજય મેળે' એમ આશીર્વાદ આપ્યો.
તૈર્વિસૃષ્ટં મહાબાહું કૃત્યા સૈવાનયત્પુરઃ। તમેવ દેશં યત્રાસૌ તદા પ્રાયમુપાવિશત્
દૈત્યો દ્વારા મુક્ત થયેલા એ બાહુબલીને કૃત્યાએ આગળ લઈ જઈને એ જ જગ્યાએ બેસાડ્યો, જ્યાં તે પહેલાં હતો, અને ત્યાં તે થાકી ને બેસી ગયો.
પ્રતિનિક્ષિપ્યતં વીરં કૃત્યા સમભિપૂજ્ય ચ। અનુજ્ઞાતા ચ રાજ્ઞા સા તત્રૈવાન્તરધીયત
કૃત્યા એ વીરને આદરપૂર્વક બેસાડી, રાજાએ તેને સન્માન આપ્યો અને પછી તેને રજા આપી; ત્યારબાદ કૃત્યા ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
ગતાયામથ તસ્યાં તુ રાજા દુર્યોધનસ્તદા। સ્વપ્નભૂતમિદં સર્વમચિન્તયત ભારત
પછી, જ્યારે કૃત્યા ચાલીને ગઈ, ત્યારે રાજા દુર્યોધન એ બધું સપના જેવું અનુભવતો રહ્યો, હે ભારત.
સંમૃશ્ય તાનિ વાક્યાનિ દાનવોક્તાનિ દુર્મતેઃ'। વિજેષ્યામિ રણે પાણ્ડૂનિતિ ચાસ્યાભવનમતિઃ
દૈત્યોના એ વચનો વિચાર્યા પછી, દુશ્ચેતન દુર્યોધનના મનમાં થયું કે 'હું યુદ્ધમાં પાંડવોને હરાવીશ.'
કર્ણં સંશપ્તકાંશ્ચૈવ પાર્થસ્યામિત્રઘાતિનઃ। અમન્યત વધે યુક્તાન્સમર્થાંશ્ચ સુયોધનઃ
સુયોધને કર્ણ અને સંશપ્તકોને, જે પార్థના શત્રુઓના વિનાશક છે, અર્જુનના વિનાશ માટે યોગ્ય અને સક્ષમ માન્યા.
એવમાશા દૃઢા તસ્ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ દુર્મતેઃ। વિનિર્જયે પાણ્ડવાનામભવદ્ભરતર્ષભ
આ રીતે, હે ભારતશ્રેષ્ઠ, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધનને પાંડવોના પરાજય માટે દૃઢ આશા થઈ ગઈ.
કર્ણોઽપ્યાવિષ્ટચિત્તાત્મા નરકસ્યાન્તરાત્મના। અર્જુનસ્ય વધે ક્રૂરાં કરોતિ સ્મ તદા મતિમ્
કર્ણ પણ, નરકની આત્માથી ગ્રસ્ત મનવાળો, અર્જુનના વિનાશ માટે ક્રૂર સંકલ્પ કરતો હતો.
સંશપ્તકાશ્ચ તે વીરા રાક્ષસાવિષ્ટચેતસઃ। રજસ્તમોભ્યામાક્રાન્તાઃ ફાલ્ગુનસ્ય વધૈષિણઃ
એ વીર સંશપ્તકો પણ, રાક્ષસો દ્વારા મન પર કબજો થયેલા અને રજ-તમથી ઘેરાયેલા, ફાલ્ગુનના વિનાશ માટે તત્પર હતા.
ભીષ્મદ્રોણકૃપાદ્યાશ્ચ દાનવાક્રાન્તચેતસઃ। ન તથા પાણ્ડુપુત્રાણાં સ્નેહવન્તોઽભવંસ્તદા
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપાદિ પણ, દૈત્યોના પ્રભાવથી, એ સમયે પાંડુપુત્રો પ્રત્યે એટલા સ્નેહી રહ્યા નહોતા.
ન ચાચચક્ષે કસ્મૈચિદેતદ્રાજા સુયોધનઃ। `કૃત્યયાઽઽનાય્યકથિતં યદસ્ય નિશિ દાનવૈઃ
સુયોધન રાજાએ રાત્રે દાનવો દ્વારા કૃત્યાએ જે કહેલું હતું, એ વાત કોઈને પણ કહી નહોતી.
દુર્યોધનં નિશન્તે ચ કર્ણો વૈકર્તનોઽબ્રવીત્। સ્મયન્નિવાઞ્જલિં કૃત્વા પાર્થિવં હેતુમદ્વચઃ
રાત્રે કર્ણે, રાધેયે, સ્મિત સાથે હાથ જોડીને દુર્યોધનને સમજદારીભર્યા વચન કહ્યાં.
ન મૃતો જયતે શત્રૂઞ્જીવન્ભદ્રાણિ પશ્યતિ। મૃતસ્ય ભદ્રાણિ કુતઃ કૌરવેય કુતો જયઃ
મરેલા શત્રુઓને જીતતા નથી; જીવતો માણસ જ શુભતા જુએ છે. હે કૌરવ, મરેલા માટે સુખ કે વિજય ક્યાંથી મળે?
ન કાલાઽદ્ય વિષાદસ્ય ભયસ્ય મરણસ્ય વા। પરિષ્વજ્યાબ્રવીચ્ચૈવનં ભુજાભ્યાં સ મહાભુજઃ
આ સમયે નિરાશ થવાનો, ડરવાનો કે મરવાનો સમય નથી. એ મહાબાહુએ દુર્યોધનને બાહોમાં ભરીને વધુ કહ્યું.
ઉત્તિષ્ઠ રાજન્કિં શેષે કસ્માચ્છોચસિ શત્રુહન્। શત્રૂન્પ્રતાપ્ય વીર્યેણ સ કથં મર્તુમર્હસિ
ઉઠો રાજા! શા માટે પડ્યા છો? શા માટે દુઃખી છો, શત્રુહંતક? તારી બહાદુરીથી શત્રુઓને દબાવી દીધા પછી, મરવાની વાત કેમ કરે છે?
અથવા તે ભયં જાતં દૃષ્ટ્વાઽર્જુનપરાક્રમમ્। સત્યંતે પ્રતિજાનામિ વધિષ્યામિ રણેઽર્જુનમ્
કેવું તો, તને અર્જુનનું પરાક્રમ જોઈને ડર લાગ્યું છે? હું તને સાચું વચન આપું છું—યુદ્ધમાં અર્જુનને મારી નાખીશ.
ગતે ત્રયોદશે વર્ષે સત્યેનાયુધમાલભે। આનયિષ્યામ્યહં પાર્તાન્વશં તવ જનાધિપ
ત્રયોદશ વર્ષ પૂરા થયા પછી, હું વચન આપું છું કે હથિયાર ઉઠાવીશ અને પાંડવોને તારા વશમાં લાવીશ, હે મનુષ્યોના રાજા.
એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન દૈત્યાનાં વચનાત્તથા। પ્રણિપાતેન ચાપ્યેષામુદતિષ્ઠત્સુયોધનઃ
કર્ણના અને દાનવોના વચનો સાંભળીને, સુયોધને તેમને નમન કરીને ઊભો રહ્યો.
દૈત્યાનાં તદ્વચઃ શ્રુત્વા હૃદિ કૃત્વા સ્થિરાં મતિમ્। તતો મનુજશાર્દૂલો યોજયામાસ વાહિનીમ્। રથનાગાશ્વફલિલાં પદાતિજનસંકુલામ્
દાનવોના વચન મનમાં ઘૂંટવીને, એ પુરુષશાર્દૂલે પછી પોતાની સેના ગોઠવી—જેમાં રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળ ભરપૂર હતા.
ગઙ્ગૌઘપ્રતિમા ચાસ્ય પ્રયાણે શુશુભે ચમૂઃ
જ્યારે એ આગળ વધ્યો, ત્યારે એની સેના ગંગાની ધારા જેવી તેજસ્વી લાગી.
શ્વેતચ્છત્રૈઃ પતાકાભિશ્ચામરૈશ્ચ સુપાણ્ડુરૈઃ। રથૈર્નાગૈઃ પદાતૈશ્ચ શુશુભેઽતીવ સંકુલા
સફેદ છત્રો, ધ્વજાઓ અને શુદ્ધ ચામર, રથ, હાથી અને પગદળથી ભરેલી એ સેના ખૂબ જ તેજસ્વી લાગી.
વ્યપેતાભ્રઘને કાલે દ્યૌરિવાસીત્તુ શારદી। `હંસપઙ્ક્તિસમાકીર્ણા ભ્રમત્સારસશોભિતા
ઘણા વાદળો વિના શરદની આકાશ જેવી, હંસોની પંક્તિઓ અને ફરતાં સરસ પક્ષીઓથી શોભાયમાન એવી એ સેના દેખાતી હતી.
જયાશીર્ભિર્દ્વિજેન્દ્રૈઃ સ સ્તૂયમાનોઽધિરાજવત્। ગૃહ્ણન્નઞ્જલિમાલાશ્ચ ધાર્તરાષ્ટ્રો જનાધિપઃ
વિજયની આશીર્વાદ આપતાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા રાજાની જેમ પ્રશંસા પામતો, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર રાજાએ એમના જોડેલા હાથની માળાઓ સ્વીકારી.
સુયોધનો યયાવગ્રે શ્રિયા પરમયા જ્વલમ્। કર્ણેન સાર્ધં રાજેન્દ્ર સૌબલેન ચ દેવિના
સુયોધન સૌની આગળ, પરમ વૈભવથી તેજ પામતો, કર્ણ, સૌબલ રાજા અને દેવીએ સાથે, આગળ વધ્યો.