ભોઃ સુયોધન રાજેન્દ્ર ભરતાનાં કુલોદ્વહ। શૂરૈઃ પરિવૃતો નિત્યં તથૈવ ચ મહાત્મભિઃ
સુયોધન મહારાજ, ભારત વંશના શિરમોર, તમે હંમેશાં શૂરવીરો અને મહાન આત્માઓની વચ્ચે ઘેરાયેલા રહો છો.
અકાર્ષીઃ સાહસમિદં કસ્માત્પ્રાયોપવેશનમ્। આત્મત્યાગી હ્યધો યાતિ વાચ્યતાં ચાયશસ્કરીમ્
તમે આકસ્મિક મૃત્યુ માટે ઉપવાસ કરવાનો આ અવિવેકી નિર્ણય કેમ લીધો? પોતાને ત્યજી દેનાર માણસ નીચે પડી જાય છે અને ક્યારેય ન ભૂલાય એવી બદનામી મેળવે છે.
ન હિ કાર્યવિરુદ્ધેષુ બહુપાપેષુ કર્મસુ। મૂલઘાતિષુ સજ્જન્તે બુદ્ધિમન્તો ભવદ્વિધાઃ
તમારા જેવા સમજદાર લોકો ક્યારેય પણ પાપમય, કર્તવ્યના વિરોધી અને મૂળથી વિનાશક કામોમાં લાગતા નથી.
નિયચ્છૈનાં મતિં રાજન્ધર્માર્થસુખનાશિનીમ્। યશઃપ્રતાપવીર્યઘ્નીં શત્રૂણાં હર્ષવર્ધનીમ્
રાજા, આ એવી મનોભાવનાને રોકો, જે ધર્મ, સંપત્તિ અને સુખનો નાશ કરે છે, યશ, પ્રતિષ્ઠા અને બળને ખતમ કરે છે અને દુશ્મનોને આનંદ આપે છે.
શ્રૂયતાં તુ પ્રભો તત્ત્વં દિવ્યતાં ચાત્મનો નૃપ। નિર્માણં ચ રશરીરસ્ય તતો ધૈર્યમવાપ્નુહિ
હવે, પ્રભુ, તમારા પોતાના સત્ય સ્વરૂપ અને દિવ્યતાની વાત સાંભળો, અને તમારા અદભુત શરીરનું સર્જન જાણો; પછી ધૈર્ય મેળવો.
પુરા ત્વ તપસાઽસ્માભિર્લબ્ધો રાજન્મહેશ્વરાત્। પૂર્વકાયશ્ચ તે સર્વો નિર્મિતો વજ્રસંચયૈઃ
રાજા, ઘણા સમય પહેલા અમે તપસ્યા કરીને મહાદેવ પાસેથી તમને મેળવ્યા હતા; તમારું પહેલાનું શરીર આખું વીજળી જેવી શક્તિથી બનેલું હતું.
અસ્ત્રૈરભેદ્યઃ શસ્ત્રૈશ્ચાપ્યધઃકાયશ્ચ તેઽનઘ। કૃતઃ પુષ્પમયો દેવ્યા રૂપતસ્ત્રીમનોહરઃ
હે નિર્દોષ, તમારું નીચેનું શરીર શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી અવિજય બન્યું છે, અને દેવી દ્વારા પુષ્પોથી સ્ત્રીઓ માટે આકર્ષક રૂપ રચાયું છે.
એવમીશ્વરસંયુક્તસ્તવ દેહો નૃપોત્તમ। દેવ્યા ચ રાજશાર્દૂલ દિવ્યસ્ત્વં હિ ન માનુષઃ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમારું શરીર ભગવાન અને દેવીની કૃપાથી દિવ્ય શક્તિથી ભરેલું છે; તમે માનવ નથી, પણ દિવ્ય છો.
ક્ષત્રિયાશ્ચ મહાવીર્યા ભગદત્તપુરોગમાઃ। દિવ્યાસ્ત્રવિદુષઃ શૂરાઃ ક્ષપયિષ્યન્તિ તે રિપૂન્
અને ભગદત્ત જેવા મહાવીર ક્ષત્રિયો, જે દિવ્ય અસ્ત્રો જાણે છે અને શૂરવીર છે, તેઓ તમારા દુશ્મનોનો નાશ કરશે.
તદલં તે વિષાદેન ભયં તવ ન વિદ્યતે। સહાયાર્થં ચ તે વીરાઃ સંભૂતા બુવિ દાનવાઃ
આથી, હવે દુઃખ છોડો; તમને ડરવાની કોઈ જરૂર નથી. તમારી મદદ માટે પૃથ્વી પર વિરુધ્ધી દાનવો પણ જન્મ્યા છે.
ભીષ્મદ્રોણકૃપાદીંશ્ચ પ્રવેક્ષ્યન્ત્યપરેઽસુરાઃ। યૈરાવિષ્ટા ઘૃણાં ત્યક્ત્વા યોત્સ્યન્તે તવ વૈરિભિઃ
બીજા અસુરો ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને અન્યમાં પ્રવેશશે; તેઓના વશમાં આવીને, દયા છોડીને, તમારા દુશ્મનો સાથે યુદ્ધ કરશે.
નૈવ પુત્રાન્ન ચ ભ્રાતૄન્ન પિતૄન્ન ચ બાન્ધવાન્। નૈવ શિષ્યાન્ન ચ જ્ઞાતીન્ન બાલાન્ત્યવિરાન્ન ચ। યુધિ સંપ્રહરિષ્યન્તો મોક્ષ્યન્તિ કુરુસત્તમ
કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં તેઓ પુત્ર, ભાઈ, પિતા, સગા, શિષ્ય, જ્ઞાતિ, બાળકો, વૃદ્ધ કે મિત્રો, કોઈને પણ નહિ છોડે.
નિઃસ્નેહા દાનવાવિષ્ટાઃ સમાક્રાન્તેઽન્તરાત્મનિ। પ્રહરિષ્યન્તિ બન્ધુભ્યઃ સ્નેહમુત્સૃજ્ય દૂરતઃ
દાનવોના વશમાં આવીને, સ્નેહ વિના, જ્યારે અંતરમાં તેઓ ઘેરાઈ જશે, ત્યારે પોતાના જ સગા-સંબંધીઓને પણ સ્નેહ છોડીને મારશે.
હૃષ્ટાઃ પુરુષશાર્દૂલાઃ કલુષીકૃતમાનસાઃ। અનભિજ્ઞાતમૂલાશ્ચ દૈવાચ્ચ વિધિનિર્મિતાત્। વ્યાભાષમાણાશ્ચાન્યોન્યં ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યસે
હે પુરુષશાર્દૂલ, તેઓ આનંદિત અને દુષ્ટમનાવાળા, પોતાના મૂળથી અજાણ અને દૈવના વશમાં, એકબીજાથી વાત કરતાં, તું જીવતો બચી શકીશ નહીં.
સર્વે શસ્ત્રાસ્ત્રમોક્ષેણ પૌરુષે સમવસ્થિતાઃ। શ્લાઘમાનાઃ કુરુશ્રેષ્ઠ કરિષ્યન્તિ જનક્ષયમ્
કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, બધા જ શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો ચલાવવામાં નિષ્ણાત અને પોતાના પરાક્રમ પર ગર્વિત રહી, મનુષ્યોનો વિનાશ કરશે.
તેપિ પઞ્ચ મહાત્માનઃ પ્રતિયોત્સન્તિ પાણ્ડવાઃ। વધં ચૈષાં કરિષ્યન્તિ દૈવયુક્તા મહાબલાઃ
પણ એ પાંચ મહાન આત્માવાળા પાંડવો તેમનો પ્રતિકાર કરશે અને દૈવની શક્તિ અને મહાબળથી તેમને સંહારશે.
દૈત્યરક્ષોગણાશ્ચૈવ સંભૂતાઃ ક્ષત્રયોનિષુ। યોત્સ્યન્તિ યુધિ વિક્રમ્ય શત્રુભિસ્તવ પાર્થિવ
અને દૈત્ય અને રાક્ષસોના જૂથો પણ ક્ષત્રિય કુળોમાં જન્મી, રાજા, યુદ્ધમાં તારા દુશ્મનો સામે પરાક્રમપૂર્વક લડશે.
ગદાભિર્મુસલૈઃ શૂલૈઃ શસ્ત્રૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા। `પ્રહરિષ્યનતિ તે વીરાસ્તવારિષુ મહાબલાઃ
ગદા, મુસળ, શૂળ અને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી, તારા મહાબળવાન વીર દુશ્મનો પર ભયાનક પ્રહાર કરશે.
યચ્ચ તેઽન્તર્ગતં વીર ભયમર્જુનસંભવમ્। તત્રાપિ વિહિતોઽસ્માભિર્વધોપાયોઽર્જુનસ્ય વૈ
હે વીર, તારા મનમાં અર્જુનને લઈને જે ભય ઊભું થયું છે, એ બાબતે પણ અમે અર્જુનના વિનાશ માટે ઉપાય શોધી લીધો છે.
હતસ્ય નરકસ્યાત્મા કર્ણમૂર્તિમુપાશ્રિતઃ। તદ્વૈરં સંસ્મરન્વીર યોત્સ્યતે કેશવાર્જુનૌ
મૃત નરકની આત્મા હવે કર્ણના રૂપમાં વસે છે; એ જૂની દુશ્મનાવટને યાદ કરીને, હે વીર, કર્ણ કેશવ અને અર્જુન સામે યુદ્ધ કરશે.
સ તે વિક્રમશૌણ્ડીરો રણે પાર્થં વિજેષ્યતિ। કર્ણઃ પ્રહરતાંશ્રેષ્ઠઃ સર્વાંશ્ચારીન્મહારથઃ
કર્ણ, જે યુદ્ધમાં પરાક્રમી અને કુશળ છે, યુદ્ધમાં પార్థને હરાવી દેશે અને પોતાના બધા શત્રુઓને પણ પરાજિત કરશે.
જ્ઞાત્વૈતચ્છદ્મના વજ્રી રક્ષાર્થં સવ્યસાચિનઃ। કુણ્ડલે કવચં ચૈવ કર્ણસ્યાપહરિષ્યતિ
આ યુક્તિ જાણીને, વજ્રધારી દેવતા સવ્યસાચી અર્જુનની રક્ષા માટે કર્ણના કુંડલ અને કવચ લઈ જશે.
તસ્માદસ્માભિરપ્યત્ર દૈત્યાઃ શતસહસ્રશઃ। નિયુક્તા રાક્ષસાશ્ચૈવ યે તે સંશપ્તકા ઇતિ। પ્રખ્યાતાસ્તેઽર્જુનં વીરં યુધિ હિંસ્યન્તિ મા શુચઃ
આથી, અમારી તરફથી પણ અહીં લાખો દૈત્ય અને રાક્ષસો, જેમને સંશપ્તક કહે છે, નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે; એ બધા અર્જુન પર યુદ્ધમાં હુમલો કરશે—તારે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.
અસપત્ના ત્વયા હીયં ભોક્તવ્યા વસુધા નૃપ। મા વિષાદં ગમસ્તસ્માન્નૈતત્ત્વય્યુપપદ્યતે
હે રાજા, તારે આખી ધરતી કોઈ પ્રતિસ્પર્ધી વગર ભોગવવી છે; તેથી દુઃખી થવાનું નથી, કારણ કે એ તને શોભતું નથી.
વિનષ્ટે ત્વયિ ચાસ્માકં પક્ષો હીયેત કૌરવ। ગચ્છ વીર ન તે બુદ્ધિરન્યા કાર્યા કથંચન। ત્વમસ્માકં ગતિર્નિત્યં દેવતાનાં ચ પાણ્ડવાઃ
હે કૌરવ, જો તું નાશ પામે તો અમારો પક્ષ પણ દુર્બળ થઈ જશે; હે વીર, તારે બીજું કંઈ વિચારવું જ નહીં. તું હંમેશા અમારો આશરો છે, જેમ પાંડવો દેવતાઓનો છે.
એવમુક્ત્વા પરિષ્વજ્ય દૈત્યાસ્તં રાજકુઞ્જરમ્। સમાશ્વાસ્ય ચ દુર્ધર્ષં પુત્રવદ્દાનવર્ષભાઃ
આ રીતે કહીને દૈત્યો એ રાજાઓમાં ગજ સમાન પુરુષને ગળે લગાડ્યો અને દાનવો એ અડગ યુદ્ધવીરને પુત્રની જેમ ધીરજ આપી.
સ્થિરાં કૃત્વા બુદ્ધિમસ્ય પ્રિયાણ્યુક્ત્વા ચ ભારત। ગમ્યતામિત્યનુજ્ઞાય જયમાપ્નુહિ ચેત્યથ
એમણે તેની બુદ્ધિ મજબૂત બનાવી, પ્રેમભર્યા શબ્દો કહ્યા અને પરવાનગી આપી, 'હવે જા અને વિજય મેળે' એમ આશીર્વાદ આપ્યો.
તૈર્વિસૃષ્ટં મહાબાહું કૃત્યા સૈવાનયત્પુરઃ। તમેવ દેશં યત્રાસૌ તદા પ્રાયમુપાવિશત્
દૈત્યો દ્વારા મુક્ત થયેલા એ બાહુબલીને કૃત્યાએ આગળ લઈ જઈને એ જ જગ્યાએ બેસાડ્યો, જ્યાં તે પહેલાં હતો, અને ત્યાં તે થાકી ને બેસી ગયો.
પ્રતિનિક્ષિપ્યતં વીરં કૃત્યા સમભિપૂજ્ય ચ। અનુજ્ઞાતા ચ રાજ્ઞા સા તત્રૈવાન્તરધીયત
કૃત્યા એ વીરને આદરપૂર્વક બેસાડી, રાજાએ તેને સન્માન આપ્યો અને પછી તેને રજા આપી; ત્યારબાદ કૃત્યા ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
ગતાયામથ તસ્યાં તુ રાજા દુર્યોધનસ્તદા। સ્વપ્નભૂતમિદં સર્વમચિન્તયત ભારત
પછી, જ્યારે કૃત્યા ચાલીને ગઈ, ત્યારે રાજા દુર્યોધન એ બધું સપના જેવું અનુભવતો રહ્યો, હે ભારત.