તે સ્વપક્ષક્ષયં તં તુ જ્ઞાત્વા દુર્યોધનસ્ય વૈ। આહ્વાનાય તદા ચક્રુઃ કર્મ વૈતાનસંભવમ્
દુર્યોધનના પક્ષનો નાશ જાણીને, તેમણે બોલાવવાના માટે વૈતાન વિધિથી કર્મ શરૂ કર્યું.
બૃહસ્પત્યુશનોક્તૈશ્ચ મન્ત્રૈર્મન્ત્રવિશારદાઃ। અથર્વવેદપ્રોક્તૈશ્ચ યાશ્ચૌપનિષદાઃ ક્રિયાઃ। મન્ત્રજપ્યસમાયુક્તાસ્તાસ્તદા સમવર્તયન્
બૃહસ્પતિ અને ઉશનાના મંત્રો, અથર્વવેદ અને ઉપનિષદોમાં જણાવેલી વિધિઓમાં પારંગત, મંત્રજપ સાથે તેમણે તે કર્મો કર્યા.
જુહ્વત્યગ્નૌ હવિઃ ક્ષીરં મન્ત્રવત્સુસમાહિતાઃ। બ્રાહ્મણા વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ સુદૃઢવ્રતાઃ
વેદ અને વેદાંગમાં નિપુણ, દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવતા બ્રાહ્મણોએ, મન એકાગ્ર કરી, અગ્નિમાં મંત્રોચ્ચાર સાથે દૂધની હોળી અર્પણ કરી.
અધ્વર્યવો દાનવાનાં કર્મ પ્રાવર્તયંસ્તતઃ
પછી અધ્વર્યુઓએ દાનવો માટે તે વિધિ શરૂ કરી.
કર્મસિદ્ધૌ તદા તત્ર જૃમ્ભમાણા મહાદ્ભુતા। કૃત્યા સમુત્થિતા રાજન્કિં કરોમીતિ ચાબ્રવીત્
કર્મ પૂર્ણ થવા જતાં, રાજા, ત્યાં અદ્ભુત કૃત્યા ઉત્પન્ન થઈ અને કહ્યું: 'હું શું કરું?'
આહુર્દૈત્યાશ્ચ તાં તત્ર સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના। પ્રાયોપવિષ્ટં રાજાનં ધાર્તરાષ્ટ્રમિહાનય
ત્યાં દૈત્યોએ અંતરમાં આનંદથી તેને કહ્યું: 'ઉપવાસ પર બેઠેલા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર રાજાને અહીં લાવ.'
તથેતિ ચ પ્રતિશ્રુત્ય સા કૃત્યા પ્રયયૌ તદા। નિમેષાદગમચ્ચાપિ યત્ર રાજા સુયોધનઃ
'જેમ કહો તેમ,' એમ વચન આપી, કૃત્યા તરત જ ત્યાં પહોંચી, જ્યાં રાજા સુયોધન હતો.
સમાદાય ચ રાજાનં પ્રવિવેશ રસાતલમ્। દાનવાનાં મુહૂર્તાચ્ચ પુરતસ્તં ન્યવેદયત્
રાજાને લઈ, તે પાતાળમાં પ્રવેશી અને થોડા જ સમયે દાનવોની સામે તેને હાજર કર્યો.
તમાનીતં નૃપં દૃષ્ટ્વા રાત્રૌ સંગત્ય દાનવાઃ। પ્રહૃષ્ટમનસઃ સર્વે કિંચિદુત્ફુલ્લલોચનાઃ
રાત્રે રાજાને ત્યાં લાવેલો જોઈ, બધા દાનવો એકઠા થયા, આનંદિત હૃદયથી અને થોડુંક ચમકતા નેત્રોથી.
દૃઢમેનં પરિષ્યજ્ય દૃષ્ટ્વા ચ કુશલં તદા'। સાભિમાનમિદં વાક્યં દુર્યોધનમથાબ્રુવન્
મજબૂતીથી તેને ભેટી અને સુખી જોઈ, પછી તેમણે ગર્વથી દુર્યોધનને આ શબ્દો કહ્યા.
ભોઃ સુયોધન રાજેન્દ્ર ભરતાનાં કુલોદ્વહ। શૂરૈઃ પરિવૃતો નિત્યં તથૈવ ચ મહાત્મભિઃ
સુયોધન મહારાજ, ભારત વંશના શિરમોર, તમે હંમેશાં શૂરવીરો અને મહાન આત્માઓની વચ્ચે ઘેરાયેલા રહો છો.
અકાર્ષીઃ સાહસમિદં કસ્માત્પ્રાયોપવેશનમ્। આત્મત્યાગી હ્યધો યાતિ વાચ્યતાં ચાયશસ્કરીમ્
તમે આકસ્મિક મૃત્યુ માટે ઉપવાસ કરવાનો આ અવિવેકી નિર્ણય કેમ લીધો? પોતાને ત્યજી દેનાર માણસ નીચે પડી જાય છે અને ક્યારેય ન ભૂલાય એવી બદનામી મેળવે છે.
ન હિ કાર્યવિરુદ્ધેષુ બહુપાપેષુ કર્મસુ। મૂલઘાતિષુ સજ્જન્તે બુદ્ધિમન્તો ભવદ્વિધાઃ
તમારા જેવા સમજદાર લોકો ક્યારેય પણ પાપમય, કર્તવ્યના વિરોધી અને મૂળથી વિનાશક કામોમાં લાગતા નથી.
નિયચ્છૈનાં મતિં રાજન્ધર્માર્થસુખનાશિનીમ્। યશઃપ્રતાપવીર્યઘ્નીં શત્રૂણાં હર્ષવર્ધનીમ્
રાજા, આ એવી મનોભાવનાને રોકો, જે ધર્મ, સંપત્તિ અને સુખનો નાશ કરે છે, યશ, પ્રતિષ્ઠા અને બળને ખતમ કરે છે અને દુશ્મનોને આનંદ આપે છે.
શ્રૂયતાં તુ પ્રભો તત્ત્વં દિવ્યતાં ચાત્મનો નૃપ। નિર્માણં ચ રશરીરસ્ય તતો ધૈર્યમવાપ્નુહિ
હવે, પ્રભુ, તમારા પોતાના સત્ય સ્વરૂપ અને દિવ્યતાની વાત સાંભળો, અને તમારા અદભુત શરીરનું સર્જન જાણો; પછી ધૈર્ય મેળવો.
પુરા ત્વ તપસાઽસ્માભિર્લબ્ધો રાજન્મહેશ્વરાત્। પૂર્વકાયશ્ચ તે સર્વો નિર્મિતો વજ્રસંચયૈઃ
રાજા, ઘણા સમય પહેલા અમે તપસ્યા કરીને મહાદેવ પાસેથી તમને મેળવ્યા હતા; તમારું પહેલાનું શરીર આખું વીજળી જેવી શક્તિથી બનેલું હતું.
અસ્ત્રૈરભેદ્યઃ શસ્ત્રૈશ્ચાપ્યધઃકાયશ્ચ તેઽનઘ। કૃતઃ પુષ્પમયો દેવ્યા રૂપતસ્ત્રીમનોહરઃ
હે નિર્દોષ, તમારું નીચેનું શરીર શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી અવિજય બન્યું છે, અને દેવી દ્વારા પુષ્પોથી સ્ત્રીઓ માટે આકર્ષક રૂપ રચાયું છે.
એવમીશ્વરસંયુક્તસ્તવ દેહો નૃપોત્તમ। દેવ્યા ચ રાજશાર્દૂલ દિવ્યસ્ત્વં હિ ન માનુષઃ
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમારું શરીર ભગવાન અને દેવીની કૃપાથી દિવ્ય શક્તિથી ભરેલું છે; તમે માનવ નથી, પણ દિવ્ય છો.
ક્ષત્રિયાશ્ચ મહાવીર્યા ભગદત્તપુરોગમાઃ। દિવ્યાસ્ત્રવિદુષઃ શૂરાઃ ક્ષપયિષ્યન્તિ તે રિપૂન્
અને ભગદત્ત જેવા મહાવીર ક્ષત્રિયો, જે દિવ્ય અસ્ત્રો જાણે છે અને શૂરવીર છે, તેઓ તમારા દુશ્મનોનો નાશ કરશે.
તદલં તે વિષાદેન ભયં તવ ન વિદ્યતે। સહાયાર્થં ચ તે વીરાઃ સંભૂતા બુવિ દાનવાઃ
આથી, હવે દુઃખ છોડો; તમને ડરવાની કોઈ જરૂર નથી. તમારી મદદ માટે પૃથ્વી પર વિરુધ્ધી દાનવો પણ જન્મ્યા છે.
ભીષ્મદ્રોણકૃપાદીંશ્ચ પ્રવેક્ષ્યન્ત્યપરેઽસુરાઃ। યૈરાવિષ્ટા ઘૃણાં ત્યક્ત્વા યોત્સ્યન્તે તવ વૈરિભિઃ
બીજા અસુરો ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને અન્યમાં પ્રવેશશે; તેઓના વશમાં આવીને, દયા છોડીને, તમારા દુશ્મનો સાથે યુદ્ધ કરશે.
નૈવ પુત્રાન્ન ચ ભ્રાતૄન્ન પિતૄન્ન ચ બાન્ધવાન્। નૈવ શિષ્યાન્ન ચ જ્ઞાતીન્ન બાલાન્ત્યવિરાન્ન ચ। યુધિ સંપ્રહરિષ્યન્તો મોક્ષ્યન્તિ કુરુસત્તમ
કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં તેઓ પુત્ર, ભાઈ, પિતા, સગા, શિષ્ય, જ્ઞાતિ, બાળકો, વૃદ્ધ કે મિત્રો, કોઈને પણ નહિ છોડે.
નિઃસ્નેહા દાનવાવિષ્ટાઃ સમાક્રાન્તેઽન્તરાત્મનિ। પ્રહરિષ્યન્તિ બન્ધુભ્યઃ સ્નેહમુત્સૃજ્ય દૂરતઃ
દાનવોના વશમાં આવીને, સ્નેહ વિના, જ્યારે અંતરમાં તેઓ ઘેરાઈ જશે, ત્યારે પોતાના જ સગા-સંબંધીઓને પણ સ્નેહ છોડીને મારશે.
હૃષ્ટાઃ પુરુષશાર્દૂલાઃ કલુષીકૃતમાનસાઃ। અનભિજ્ઞાતમૂલાશ્ચ દૈવાચ્ચ વિધિનિર્મિતાત્। વ્યાભાષમાણાશ્ચાન્યોન્યં ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યસે
હે પુરુષશાર્દૂલ, તેઓ આનંદિત અને દુષ્ટમનાવાળા, પોતાના મૂળથી અજાણ અને દૈવના વશમાં, એકબીજાથી વાત કરતાં, તું જીવતો બચી શકીશ નહીં.
સર્વે શસ્ત્રાસ્ત્રમોક્ષેણ પૌરુષે સમવસ્થિતાઃ। શ્લાઘમાનાઃ કુરુશ્રેષ્ઠ કરિષ્યન્તિ જનક્ષયમ્
કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ, બધા જ શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો ચલાવવામાં નિષ્ણાત અને પોતાના પરાક્રમ પર ગર્વિત રહી, મનુષ્યોનો વિનાશ કરશે.
તેપિ પઞ્ચ મહાત્માનઃ પ્રતિયોત્સન્તિ પાણ્ડવાઃ। વધં ચૈષાં કરિષ્યન્તિ દૈવયુક્તા મહાબલાઃ
પણ એ પાંચ મહાન આત્માવાળા પાંડવો તેમનો પ્રતિકાર કરશે અને દૈવની શક્તિ અને મહાબળથી તેમને સંહારશે.
દૈત્યરક્ષોગણાશ્ચૈવ સંભૂતાઃ ક્ષત્રયોનિષુ। યોત્સ્યન્તિ યુધિ વિક્રમ્ય શત્રુભિસ્તવ પાર્થિવ
અને દૈત્ય અને રાક્ષસોના જૂથો પણ ક્ષત્રિય કુળોમાં જન્મી, રાજા, યુદ્ધમાં તારા દુશ્મનો સામે પરાક્રમપૂર્વક લડશે.
ગદાભિર્મુસલૈઃ શૂલૈઃ શસ્ત્રૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા। `પ્રહરિષ્યનતિ તે વીરાસ્તવારિષુ મહાબલાઃ
ગદા, મુસળ, શૂળ અને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી, તારા મહાબળવાન વીર દુશ્મનો પર ભયાનક પ્રહાર કરશે.
યચ્ચ તેઽન્તર્ગતં વીર ભયમર્જુનસંભવમ્। તત્રાપિ વિહિતોઽસ્માભિર્વધોપાયોઽર્જુનસ્ય વૈ
હે વીર, તારા મનમાં અર્જુનને લઈને જે ભય ઊભું થયું છે, એ બાબતે પણ અમે અર્જુનના વિનાશ માટે ઉપાય શોધી લીધો છે.
હતસ્ય નરકસ્યાત્મા કર્ણમૂર્તિમુપાશ્રિતઃ। તદ્વૈરં સંસ્મરન્વીર યોત્સ્યતે કેશવાર્જુનૌ
મૃત નરકની આત્મા હવે કર્ણના રૂપમાં વસે છે; એ જૂની દુશ્મનાવટને યાદ કરીને, હે વીર, કર્ણ કેશવ અને અર્જુન સામે યુદ્ધ કરશે.