એતસ્મિન્નન્તરે રાજંશ્ચિત્રસેનેન વૈ હૃતઃ। વિલલાપ સુદુઃખાર્તો નીયમાનઃ સુયોધનઃ
આ દરમિયાન, હે રાજા, ચિત્રસેન દ્વારા પકડાયેલા સુયોધનને લઈ જવામાં આવ્યો અને તે ભારે દુઃખથી રડતો રહ્યો.
યુધિષ્ઠિર મહાબાહો સર્વધર્મભૃતાંવર। સપુત્રાન્સહદારાંશ્ચ ગન્ધર્વેણ હૃતાન્બલાત્
યુધિષ્ઠિર, મહાબાહુ, સર્વધર્મના શ્રેષ્ઠ, પોતાના પુત્રો અને પત્નીઓ સાથે ગંધર્વ દ્વારા જોરથી પકડાઈ ગયા.
પાણ્ડુપુત્ર મહાબાહો કૌરવાણાં યશસ્કર' સર્વધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠ ગન્ધર્વેણ હૃતં બલાત્। રક્ષસ્વ પુરુષવ્યાઘ્ર યુધિષ્ઠિર મહાયશઃ
હે પાંડુપુત્ર, મહાબાહુ, કૌરવોને યશ આપનાર, સર્વધર્મમાં શ્રેષ્ઠ, મહાયશસ્વી યુધિષ્ઠિરને ગંધર્વે પકડી લીધો છે; હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, તેની રક્ષા કર.
ભ્રાતરં તે મહાબાહો બદ્ધ્વા નયતિ મામયમ્। દુશ્શાસનં દુર્વિષહં દુર્મુખં દુર્જયં તથા
આ માણસે તારા મહાબાહુ ભાઈને બાંધીને લઈ જઈ રહ્યો છે, સાથે દુશાસન, દુર્વિષહ, દુર્મુખ અને દુર્જય પણ છે.
બદ્ધ્વા હરન્તિ ગન્ધર્વા અસ્માન્દારાંશ્ચ સર્વશઃ। અનુધાવત માં ક્ષિપ્રં રક્ષધ્વં પુરુષોત્તમાઃ
ગંધર્વોએ અમને બાંધ્યા છે અને અમારી બધાની પત્નીઓને લઈ જઈ રહ્યા છે; તમે જલ્દીથી મારી પાછળ આવો અને અમને બચાવો, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષો!
યમૌ મામનુધાવેતાં રક્ષાર્થં મમ સાયુધૌ। કુરુવંશસ્ય સુમહદયશઃ પ્રાપ્તમીદૃશમ્। વ્યપોહયધ્વં ગન્ધર્વાઞ્જિત્વા વીર્યેણ પાણ્ડવાઃ
યમના બંને પુત્રો, હથિયાર લઈને, મારી રક્ષા માટે મારી પાછળ આવે; કુરુ વંશને આવી મહાન પ્રતિષ્ઠા મળી છે—પાંડવો, તમારું શૌર્ય બતાવીને ગંધર્વોને દૂર કરો.
એવં વિલપમાનસ્ય કૌરવસ્યાર્તયા ગિરા। શ્રુત્વા વિલાપં સંભ્રાન્તો ઘૃણયાઽભિપરિપ્લુતઃ
કૌરવ distressમાં રડી રહ્યો હતો, તેનો વિલાપ સાંભળીને યુધિષ્ઠિરે દયા અનુભવી અને ગભરાઈ ગયા.
યુધિષ્ઠિરઃ પુનર્વાક્યં ભીમસેનમથાબ્રવીત્। સુયોધનસ્ય મોક્ષાય પ્રયતધ્વમતન્દ્રિતાઃ
પછી યુધિષ્ઠિરે ફરીથી ભીમસેનને કહ્યું: 'સુયોધનને છોડાવવા માટે પુરુષાર્થપૂર્વક પ્રયત્ન કરો.'
ક ઇવાર્યો દયેત્પ્રાણાનભિધાવેતિ ચોદિતઃ। પ્રાઞ્જલં શરણાપન્નં દૃષ્ટ્વા શત્રુમપિ ધ્રુવમ્
કોણ સજ્જન, જ્યારે કહેવામાં આવે, તો—even શત્રુ જો હાથ જોડીને આશ્રય માગે—પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકવાનું ટાળે?
વરપ્રદાનં રાજ્યં ચ પુત્રજન્મ ચ પાણ્ડવાઃ। શત્રોશ્ચ મોક્ષણં ક્લેશાસ્ત્રીણિ ચૈકં ચ તત્સમમ્
પાંડવો, વરદાન આપવું, રાજ્ય આપવું, પુત્રનો જન્મ અને શત્રુને મુક્ત કરવું—આ ત્રણેય અને આ એક—બધું જ એકસરખું મુશ્કેલ છે.
ન હ્યસ્ત્યધિકમેતસ્માદ્યદાપન્નઃ સુયોધનઃ। ત્વદ્બાહુબલમાશ્રિત્ય જીવિતં પરિમાર્ગતે
આથી વધારે કંઈ નથી: સુયોધન મુશ્કેલીમાં તમારા બાહુબળ પર આધાર રાખીને પોતાનું જીવન બચાવવા માંગે છે.
સ્વયમેવ પ્રધાવેયં યદિ ન સ્યાદ્વૃકોદર। વિતતો મે ક્રતુર્વીર ન હિ મેઽત્ર વિચારણા
હે વૃકોદર, જો મારું યજ્ઞ ચાલુ ન હોત, તો હું પોતે જ જઈને મદદ કરત; અહીં મને કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
સામ્નૈવ તુ યથા ભીમ મોક્ષયેથાઃ સુયોધનમ્। તથા સર્વૈરુપાયૈસ્ત્વં યતેથાઃ કુરુનન્દન
પણ, ભીમ, જો શક્ય હોય તો, સમજાવટથી સુયોધનને છોડાવ; નહિ તો, હે કુરુનંદન, બધા ઉપાયો અજમાવ.
ન સામ્ના પ્રતિપદ્યેત યદિ ગન્ધર્વરાડસૌ। પરાક્રમેણ મૃદુના મોક્ષયેથાઃ સુયોધનમ્
જો ગંધર્વોના રાજા સમજાવટથી નહીં માને, તો ભીમ, નરમ બળથી સુયોધનને મુક્ત કર.
અથાસૌ મૃદુયુદ્ધેન ન મુઞ્ચેદ્ભીમ કૌરવાન્। સર્વોપાયૈર્પિમોચ્યાસ્તે નિગૃહ્ય પરિપન્થિનઃ
પણ જો ભીમ, એ નરમ યુદ્ધથી પણ કૌરવોને છોડતો ન હોય, તો બધા ઉપાયો અજમાવીને, અવરોધ કરનારને કાબૂમાં રાખીને તેમને મુક્ત કર.
એતાવદ્ધિ મયા શક્યં સંદેષ્ટું વૈ વૃકોદર। વૈતાને કર્મણિ તતે વર્તમાને ચ ભારત। `વરપ્રદાનં સુમહદ્યાચકસ્ય પ્રકીર્તિતમ્
હે વૃકોદર, મારું યજ્ઞ ચાલુ હોવાથી, એટલું જ હું તને કહી શકું છું; ભારે યાચકને મહાન વરદાન આપવું યજ્ઞમાં પ્રશંસનીય ગણાય છે.
અજાતસત્રોર્વચનં તચ્છ્રુત્વા તુ ધનંજયઃ। પ્રતિજજ્ઞે ગુરોર્વાક્યં કૌરવાણાં વિમોક્ષણમ્
અજાતશત્રુના એ વચન સાંભળીને ધનંજયે ગુરુના આદેશ અનુસાર કૌરવોને છોડાવવાનો સંકલ્પ કર્યો.
યદિ કકસામ્ના ન મોક્ષ્યન્તિ ગન્ધર્વા ધૃતરાષ્ટ્રજાન્। અદ્ય ગન્ધર્વરાજસ્ય ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્
જો ગંધર્વો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને સમજાવટથી છોડતા નહીં હોય, તો આજે ગંધર્વોના રાજાનું લોહી ધરતી પી જશે.
અર્જુનસ્ય તુ તાં શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાં સત્યવાદિનઃ। કૌરવાણાં તદા રાજન્પુનઃ પ્રત્યાગતં મનઃ
સત્યવચન અર્જુનનું એ પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને, હે રાજા, કૌરવોના મનમાં ફરી આશા જાગી.
યુધિષ્ઠિરવચઃ શ્રુત્વા ભીમસેનપુરોગમાઃ। પ્રહૃષ્ટવદનાઃ સર્વે સમુત્તસ્થુર્નરર્ષભાઃ
યુધિષ્ઠિરના વચન સાંભળીને, ભીમસેનને આગેવાન બનાવી, બધા શ્રેષ્ઠ પુરુષો આનંદિત ચહેરે ઊભા થયા.
અભેદ્યાનિ તતઃ સર્વે સમનહ્યન્ત ભારત। જામ્બૂનદવિચિત્રાણિ કવચાનિ મહારથાઃ। આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ વિવિધાનિ સમાદધુઃ
પછી બધા મહારથીઓએ, હે ભારત, અખંડિત અને સુંદર જાંબુનદ સોનાની કવચો પહેરી અને વિવિધ દિવ્ય શસ્ત્રો હાથમાં લીધાં.
તે દંશિતા રથૈઃ સર્વે ધ્વજિનઃ સશરાસનાઃ। પાણ્ડવાઃ પ્રત્યદૃશ્યન્ત જ્વલિતા ઇવપાવકાઃ
બધા યોદ્ધાઓ શોભાયમાન થઈ ધ્વજાવાળા રથો પર ચડ્યા, હાથમાં ધનુષ ધારણ કર્યું; પાંડવો જલતા અગ્નિ જેવા દેખાતા હતા.
તાન્રથાન્સાધુસંપન્નાન્સંયુક્તાઞ્જવનૈર્હયૈઃ। આસ્થાય રથશાર્દૂલાઃ શીઘ્રમેવ યયુસ્તતઃ
એ વીરોએ સારી રીતે સજ્જ અને ઝડપી ઘોડાઓ જોડાયેલા રથોમાં બેસીને તરત જ ઝડપથી રવાના થયા.
તતઃ કૌરવસૈન્યાનાં પ્રાદુરાસીન્મહાસ્વનઃ। પ્રયાતાન્સહિતાન્દૃષ્ટ્વા પાણ્ડુપુત્રાન્મહારથાન્
પાંડવ પુત્રો, મહાન રથીઓ, એકસાથે આગળ વધતા જોઈને કૌરવોની સેના તરફથી મોટો ગર્જન થયો.
જિતકાશિનશ્ચ સ્વચરાસ્ત્વરિતાશ્ચ મહારથાઃ। ક્ષણેનૈવ વને તસ્મિન્સમાજગ્મુરભીતવત્
વિજયી ગંધર્વો, તેમની પોતાની સેનાઓ અને ઝડપી મહારથીઓ, એક ક્ષણમાં જ એ જંગલમાં નિર્ભય ભેગા થયા.
ન્યવર્તન્ત તતઃ સર્વે ગન્ધર્વા જિતકાશિનઃ। દૃષ્ટ્વા રથગતાન્વીરાન્પાણ્ડવાંશ્ચતુરો રણે
પાંડવોના ચારેય વીરોને રથમાં યુદ્ધ માટે ઉભા જોઈને, કૌરવોને હરાવનારા બધા ગંધર્વો પાછા ફરી ગયા.
તાંસ્તુ વિભ્રાજિતાન્દૃષ્ટ્વા લોકપાલાનિવોદ્યતાન્। વ્યૂઢાનીકા વ્યતિષ્ઠન્ત ગન્ધમાદનવાસિનઃ
તેમને લોકપાલો જેવી તેજસ્વી અને યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈને, ગંધમાદન પર્વતના ગંધર્વોએ પોતાની સેનાની ગોઠવણી કરી.
રાજ્ઞસ્તુ વચનં શ્રુત્વા ધર્મપુત્રસ્ય ધીમતઃ। ક્રમેણ મૃદુના યુદ્ધમુપક્રાન્તં ચ ભારત
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરના વિવેકપૂર્ણ શબ્દો સાંભળી, યુદ્ધ શાંતિપૂર્વક અને ક્રમબદ્ધ રીતે શરૂ થયું, હે ભારત.
ન તુ ગન્ધર્વરાજસ્ય સૈનિકા મન્દચેતસઃ। શક્યન્તે મૃદુના શ્રેયઃ પ્રતિપાદયિતું તદા
પણ એ સમયે ગંધર્વ રાજાની સેનાના મૂર્ખ સૈનિકોને નમ્રતાથી સારા માર્ગે લાવી શકાતા નહોતા.
તતસ્તાન્યુધિ દુર્ધર્ષાન્સવ્યસાચી પરંતપઃ। સાન્ત્વપૂર્વમિદં વાક્યમુવાચ ખચરાન્રણે
પછી દુશ્મનોને દહન કરનાર અર્જુને એ અપરાજેય ગંધર્વોને યુદ્ધમાં પહેલા શાંતિથી બોલાવીને આ રીતે સંબોધ્યા.