અચિન્ત્ય શરવર્ષં તુ ગન્ધર્વાસ્તસ્ય તં રથમ્। દુર્યોધનં જિઘાંસન્તઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્
પણ ગંધર્વોએ અવિચલ તીરોની વરસાતથી દુર્યોધનના રથને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો અને તેને મારવા તત્પર થયા.
યુગમીષાં વરૂથં ચ તથૈવ ધ્વજસારથી। અશ્વાંસ્ત્રિવેણુમક્ષં ચ તિલશો વ્યધમઞ્છરૈઃ
ગંધર્વોએ તીરો વડે તેની જુઆ, બાણ, કવચ, ધ્વજ, સારથી, ઘોડા અને ત્રણ પટ્ટાવાળું ધુરા બધું તલની જેમ ચકનાચૂર કરી નાખ્યું.
દુર્યોધનં ચિત્રસનો વિરથં પતિતં ભુવિ। અભિદ્રુસ્ય મહાબાહુર્જીવગ્રાહમથાગ્રહીત્
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધનને રથવિહિન અને જમીન પર પડેલો જોઈ, બલવાન ચિત્રસેન દોડી આવ્યો અને તેને જીવતો પકડી લીધો.
તસ્ય બાહૂ મહારાજ બદ્ધ્વા રજ્જ્વા મહારથમ્। આરોપ્યસ મહાબાહુશ્ચિત્રસેનો નનાદ હ
મહાબાહુ ચિત્રસેને દુર્યોધનના હાથ દોરીથી બાંધી, તેને પોતાના રથ પર બેસાડ્યો અને જોરથી ગર્જના કરી.
તસ્મિન્ગૃહીતે રાજેન્દ્ર સ્થિતં દુઃશાસનં રથે। પર્યગૃહ્ણન્ત ગન્ધર્વાઃ પરિવાર્ય સમન્તતઃ
રાજા, દુર્યોધન પકડાયો ત્યારે, ગંધર્વોએ રથ પર ઊભેલા દુશાસનને ચારેય બાજુથી ઘેરીને પકડી લીધો.
વિધિશતિં ચિત્રસેનમાદાયાન્યે વિદુદ્રુવુઃ। વિન્દાનુવિન્દાવપરે રાજદારાંશ્ચ સર્વશઃ
કેટલાક ગંધર્વોએ ચિત્રસેનને લઈ ભાગ્યા, તો બીજા વિંદ, અનુવિંદ અને બધા રાજપરિણીત સ્ત્રીઓને પકડી લીધા.
સેનાસ્તુ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ગન્ધર્વૈઃ સમભિદ્રુતાઃ। પૂર્વં પ્રભગ્નૈઃ સહિતાઃ પાણ્ડવાનભ્યયુસ્તદા
ગંધર્વો દ્વારા હુમલો થયેલી અને પહેલેથી જ વિખેરાયેલી ધૃતરાષ્ટ્રની સેના પછી પાંડવો સાથે મળી ગઈ.
શકટાપણવેશાશ્ચ યાનયુગ્યં ચ સર્વશઃ। શરણં પાણ્ડવાઞ્જગ્મુર્હિયમાણે મહીપતૌ
શિબિરના લોકો, વેપારીઓ અને રથ-જુઆવાળા બધા, જ્યારે રાજા લઈ જવામાં આવતો હતો, ત્યારે પાંડવો પાસે આશરો લેવા દોડી ગયા.
પ્રિયદર્શી મહાબાહો ધાર્તરાષ્ટ્રો મહાબલઃ। ગન્ધર્વૈર્હ્રિયતે રાજા પાર્થાસ્તમનુધાવત
પ્રિયદર્શી અને બળવાન ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને, ગંધર્વો લઈ જઈ રહ્યા છે; હે પ્રિથાપુત્રો, રાજાને બચાવવા પાછળ દોડો.
દુઃશાસનો દુર્વિષહો દુર્મુખો દુર્મુખો દુર્જયસ્તથા। બદ્ધ્વા હ્રિયન્તે ગન્ધર્વૈ રાજદારાશ્ચ સર્વશઃ
દુઃશાસન, દુર્વિષહ, દુર્મુખ અને દુર્જય—આ બધા અને રાજાની તમામ સ્ત્રીઓ પણ ગંધર્વો દ્વારા બાંધાઈને લઈ જવામાં આવી રહ્યા છે.
ઇતિદુર્યોધનામાત્યાઃ ક્રોશન્તો રાજગૃદ્ધિનઃ। આર્તા દીનાસ્તતઃ સર્વે યુધિષ્ઠિરમુપાગમન્
દુર્યોધનના મંત્રીઓ, સિંહાસન માટે લાલચી, દુ:ખથી બૂમો પાડતા, દુ:ખી અને નિરાશ થઈને બધા યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યા.
તાંસ્તથા વ્યથિતાન્દીનાન્ભિક્ષમાણાન્યુધિષ્ઠિરમ્। વૃદ્ધાન્દુર્યોધનામાત્યાન્ભીમસેનોઽભ્યભાષત
દુર્યોધનના વૃદ્ધ મંત્રીઓ દુ:ખી અને હતાશ થઈને યુધિષ્ઠિર પાસે ભિક્ષા માંગતા આવ્યા, ત્યારે ભીમસેને તેમને કહ્યું.
મહતા હિ પ્રયત્નેન સંનહ્ય ગજવાજિભિઃ। અન્યથા વર્તમાનાનામર્થો જાતોઽયમન્યથા
તમારે મોટા પ્રયત્નથી હાથીઓ અને ઘોડાઓ ભેગા કરીને જુદું જ કર્યું, હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે એટલે આવો પરિણામ આવ્યું છે.
અસ્માભિર્યદનુષ્ઠેયં ગન્ધર્વૈસ્તદનુષ્ઠિતમ્
અમે જે કરવું જોઈએ હતું, તે બધું ગંધર્વોએ કરી નાખ્યું છે.
દુર્મન્ત્રિતમિદં તાવદ્રાજ્ઞો દુર્દ્યૂતદેવિનઃ। `દીનાન્દુર્યોધનસ્યાસ્માન્દ્રષ્ટુકામસ્ય દુર્મતેઃ
આ બધું એ રાજાના ખરાબ સલાહ અને દુષ્કૃત્યનું પરિણામ છે, જે ખરાબ જુગારનો આદિ હતો અને દુ:ખમાં અમને જોવા ઈચ્છતો હતો.
દ્વેષ્ટારમન્યે ક્લીવસ્ય ઘાતયન્તીતિ નઃ શ્રુતમ્। ઇદં કૃતં નઃ પ્રત્યક્ષં ગન્ધર્વૈરતિમાનુષમ્
અમે સાંભળ્યું હતું કે બીજા દુશ્મનો તેને નાશ કરવા ઈચ્છતા હતા; પણ ગંધર્વોએ જે અમારી સામે કર્યું છે, એ માનવ શક્તિથી બહાર છે.
દિષ્ટ્યા લોકે પુમાનસ્તિ કશ્ચિદસ્મન્પ્રિયે સ્થિતઃ। યેનાસ્માકં હૃતો ભાર આસીનાનાં સુખાવહઃ
સૌભાગ્યે, દુનિયામાં કોઈક તો એવો છે જે અમારો પક્ષ પાળે છે; જેના કારણે અમારો ભાર, અમે આરામથી બેઠા હતા ત્યારે, દૂર થયો અને અમને સુખ મળ્યું.
શીતવાતાતપસહાંસ્તપસા ચૈવ કર્શિતાન્। સમસ્થો વિષમસ્થાન્હિ દ્રષ્ટુમિચ્છતિ દુર્મતિઃ
જેણે અમને તપથી દુર્બળ, ઠંડી, પવન અને તાપ સહન કરતા જોઈને આનંદ માણવાનો ઇચ્છો રાખ્યો, એ પોતે સુરક્ષિત રહીને અમારું દુ:ખ જોવું ઈચ્છે છે.
અધર્મચારિણસ્તસ્ય કૌરવ્યસ્ય દુરાત્મનઃ। યે શીલમનુવર્તન્તિ તે પશ્યન્તિ પરાભવમ્
જે લોકો એ અધર્મી અને દુષ્ટ કૌરવનું અનુસરણ કરે છે, તેઓ હવે તેની હાર જોઈ રહ્યા છે.
અધર્મો હિ કૃતસ્તેન યેનૈતદુપલક્ષિતમ્। અનૃશંસાસ્તુ કૌન્તેયાસ્તત્પ્રત્યક્ષં બ્રવીમિ વઃ
એણે ખરેખર અધર્મ કર્યો છે, જે આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે; હે કુંતીપુત્રો, હું સ્પષ્ટ કહું છું—એમાં દયા નથી.
એવં બ્રુવાણં કૌન્તેયં ભીમસેનમપસ્વરમ્। ન કાલઃ પરુષસ્યાયમિતિ રાજાઽભ્યભાષત
ભીમસેન એ રીતે કઠોર શબ્દોમાં બોલતા હતા ત્યારે રાજાએ કહ્યું, 'હવે કઠોર વાતો કરવાનો સમય નથી.'
અસ્માનભિગતાંસ્તાત ભયાર્તાઞ્છરણૈષિણઃ। કૌરવાન્વિષમપ્રાપ્તાન્કથં બ્રૂયાસ્ત્વમીદૃશમ્
હે પુત્ર, ડરથી આશ્રય માંગતા અને મુશ્કેલીમાં પડેલા કૌરવો જ્યારે અમારી પાસે આવ્યા છે, ત્યારે તમે એમને આવી રીતે કેમ બોલ્યા?
ભવન્તિ ભેદા જ્ઞાતીનાં કલહાશ્ચ વૃકોદર। પ્રસક્તાનિ ચ વૈરાણિ જ્ઞાતિધર્મો ન નશ્યતિ
હે વ્રુકોદર, કટુંબીઓમાં ક્યારેક વિવાદ અને ઝઘડા થાય છે, દુશ્મનાવટ પણ થાય છે; પણ કટુંબનો ધર્મ કદી નાશ પામતો નથી.
યદા તુ કશ્ચિજ્જ્ઞાતીનાં બાહ્યઃ પ્રાર્થયતે કુલમ્। ન મર્ષયન્તિ તત્સન્તો બાહ્યેનાભિપ્રધર્ષણમ્
પણ જ્યારે કોઈ બહારનો માણસ કુટુંબ પર હુમલો કરે છે, ત્યારે સારા લોકો એવાં અપમાનને સહન કરતા નથી.
જાનાત્યેષ હિ દુર્બુદ્ધિરસ્માનિહ ચિરોષિતાન્। સ એવં પરિભૂયાસ્માનકાર્ષીદિદમપ્રિયમ્
આ દુર્બુદ્ધિ જાણે છે કે અમે અહીં લાંબા સમયથી રહ્યા છીએ; તેથી જ એણે અમને અપમાનિત કર્યા અને આ દુ:ખદ કામ કર્યું.
દુર્યોધનસ્ય ગ્રહણાદ્ગન્ધર્વેણ બલાદ્રણે। સ્ત્રીણાં બાહ્યાભિમર્શાચ્ચ હતં ભવતિ નઃ કુલમ્
યુદ્ધમાં ગંધર્વે દુર્યોધનને બળપૂર્વક પકડી લીધો અને સ્ત્રીઓ પર પણ બહારવાળાઓએ હાથ ધર્યો, તેથી આપણું કુટુંબ હવે નાશ પામ્યું ગણાય.
શ્ચરણં ચ પ્રપન્નાનાં ત્રાણાર્થં ચ કુલસ્ય ચ। ઉત્તિષ્ઠધ્વં નરવ્યાઘ્રાઃ સજ્જીભવત મા ચિરમ્
હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠો, આશ્રય લીધેલા લોકોની રક્ષા માટે અને તમારા કુળના માન માટે, તરત જ ઊઠો અને તૈયાર થાઓ, વિલંબ ન કરો.
અર્જુનશ્ચ યમૌ ચૈવ ત્વં ચ ભીમાપરાજિતઃ। મોક્ષયધ્વં નરવ્યાઘ્રા હ્રિયમાણં સુયોધનમ્
અર્જુન, માદ્રીના બંને પુત્રો અને અજય ભીમ, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠો, જે સુયોધનને લઇ જવામાં આવે છે, તેને મુક્ત કરો.
એતે રથા નરવ્યાઘ્રાઃ સર્વશસ્ત્રસમન્વિતાઃ। ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણાં વિમલા કાઞ્ચનધ્વજાઃ
હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠો, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના આ રથો છે, જે સર્વ પ્રકારના શસ્ત્રોથી સજ્જ છે અને શુદ્ધ સોનાના ધ્વજોથી શોભાયમાન છે.
સસ્વનાનધિરોહધ્વં નિત્યસજ્જાનિમાન્રથાન્। ઇન્દ્રસેનાદિભિઃ સૂતૈઃ કૃતશસ્ત્રૈરધિષ્ઠિતાન્
ઇન્દ્રસેન અને અન્ય સારથિઓ દ્વારા સંચાલિત, શસ્ત્રોથી સજ્જ અને હંમેશા તૈયાર એવા આ રથોમાં ધ્વનિ સાથે ચઢો.