દુર્યોધનશ્ચ તેજસ્વી શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ। ગન્ધર્વાન્યોધયામાસુઃ સમરે ભૃશવિક્ષતાઃ
દુશાસન અને તેજસ્વી દુર્યોધન, સૂબલપુત્ર શકુની સાથે, ભયંકર રીતે ઘાયલ થયા છતાં, યુદ્ધમાં ગંધર્વો સામે લડ્યા.
સર્વ એવ તુ ગન્ધર્વાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ। જિઘાંસમાનાઃ સંરબ્ધાઃ કર્ણમભ્યદ્રવત્રણે
પછી ગંધર્વો સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં, ક્રોધથી ભરેલા અને મારવાની ઇચ્છા સાથે, યુદ્ધભૂમિ પર કર્ણા તરફ દોડી આવ્યા.
અસિભિઃ પટ્ટસૈઃ શૂલૈર્ગદાભિશ્ચ મહાબલાઃ। સૂતપુત્રં જિઘાંસન્તઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્
શક્તિશાળી ગંધર્વો તલવાર, પટ્ટા, ભાલા અને ગદા લઈને, સારથિપુત્રને મારવા માટે ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા.
અન્યેઽસ્ય યુગમચ્છિન્દન્ધ્વજમન્યે ન્યપાતયન્। ઈષામન્યે હયાનન્યે સૂતમન્યે ન્યપાતયન્
કેટલાએ તેની રથની જુઆ કાપી, કેટલાકે ધ્વજ નીચે પાડી દીધો, કેટલાકે બાણ તોડી નાખ્યા, કેટલાકે ઘોડા માર્યા અને કેટલાકે સારથિને પણ પાડી દીધો.
અન્યે ચ્છત્રં વરૂથં ચ બન્ધુરં ચ તથા પરે। `અન્યે સંચૂર્ણયામાસુશ્છત્રે ચાક્ષૌ તથા પરે
કેટલાએ તેની છત્રી અને કવચ તોડી નાખ્યા, કેટલાકે સુંદર આભૂષણો નષ્ટ કર્યા, તો બીજા ગંધર્વોએ છત્રી અને રથના ચકરા પણ ચકનાચૂર કરી નાખ્યા.
ગન્ધર્વા બહુસાહસ્રાસ્તિલશો વ્યધમન્રથમ્ ।। તતો રથાદવપ્લુત્ય સૂતપુત્રોઽસિચર્મભૃત્
અનેક હજાર ગંધર્વોએ તેના રથને તલની જેમ વિખેરી નાખ્યો; પછી સારથિપુત્ર તલવાર અને ઢાલ લઈને રથમાંથી નીચે ઊતર્યો.
અંસાવલમ્બિતધનુર્ધાવમાનો મહાબલઃ'। વિકર્ણરથમાસ્થાય મોક્ષાયાશ્વાનચોદયત્
મજબૂત કર્ણે ધનુષ કાંધ પર રાખીને દોડ્યો અને વિકર્ણના રથ પર ચઢી, ઘોડાઓને ભાગવા માટે હાંકી દીધા.
ગન્ધર્વૈસ્તુ મહારાજ ભગ્ને કર્ણે મહારથે। સંપ્રાદ્રવચ્ચમૂઃ સર્વા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય પશ્યતઃ
મહારાજ, જ્યારે ગંધર્વોએ મહારથી કર્ણને હરાવ્યો, ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રની આખી સેના તેની નજર સામે ભાગી ગઈ.
તાન્દૃષ્ટ્વા દ્રવતઃ સર્વાન્ધાર્તરાષ્ટ્રાન્પરાઙ્મુખાન્। દુર્યોધનો મહારાજો નાસીત્તત્ર પરાઙ્મુખઃ
ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રોને પીઠ ફેરવીને ભાગતા જોઈ, રાજા દુર્યોધન એકલો જ પીઠ ફેરવી ન ભાગ્યો.
તામાપતન્તીં સંપ્રેક્ષ્ય ગન્ધર્વાણાં મહાચમૂમ્। મહતા શરવર્ષેણ સોઽભ્યવર્ષદરિંદમઃ
ગંધર્વોની વિશાળ સેના આગળ આવતી જોઈ, દુશ્મનોને હરાવનારો દુર્યોધન એ તેમને તીરોની ભારે વરસાતથી ઢાંકી દીધા.
અચિન્ત્ય શરવર્ષં તુ ગન્ધર્વાસ્તસ્ય તં રથમ્। દુર્યોધનં જિઘાંસન્તઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્
પણ ગંધર્વોએ અવિચલ તીરોની વરસાતથી દુર્યોધનના રથને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો અને તેને મારવા તત્પર થયા.
યુગમીષાં વરૂથં ચ તથૈવ ધ્વજસારથી। અશ્વાંસ્ત્રિવેણુમક્ષં ચ તિલશો વ્યધમઞ્છરૈઃ
ગંધર્વોએ તીરો વડે તેની જુઆ, બાણ, કવચ, ધ્વજ, સારથી, ઘોડા અને ત્રણ પટ્ટાવાળું ધુરા બધું તલની જેમ ચકનાચૂર કરી નાખ્યું.
દુર્યોધનં ચિત્રસનો વિરથં પતિતં ભુવિ। અભિદ્રુસ્ય મહાબાહુર્જીવગ્રાહમથાગ્રહીત્
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધનને રથવિહિન અને જમીન પર પડેલો જોઈ, બલવાન ચિત્રસેન દોડી આવ્યો અને તેને જીવતો પકડી લીધો.
તસ્ય બાહૂ મહારાજ બદ્ધ્વા રજ્જ્વા મહારથમ્। આરોપ્યસ મહાબાહુશ્ચિત્રસેનો નનાદ હ
મહાબાહુ ચિત્રસેને દુર્યોધનના હાથ દોરીથી બાંધી, તેને પોતાના રથ પર બેસાડ્યો અને જોરથી ગર્જના કરી.
તસ્મિન્ગૃહીતે રાજેન્દ્ર સ્થિતં દુઃશાસનં રથે। પર્યગૃહ્ણન્ત ગન્ધર્વાઃ પરિવાર્ય સમન્તતઃ
રાજા, દુર્યોધન પકડાયો ત્યારે, ગંધર્વોએ રથ પર ઊભેલા દુશાસનને ચારેય બાજુથી ઘેરીને પકડી લીધો.
વિધિશતિં ચિત્રસેનમાદાયાન્યે વિદુદ્રુવુઃ। વિન્દાનુવિન્દાવપરે રાજદારાંશ્ચ સર્વશઃ
કેટલાક ગંધર્વોએ ચિત્રસેનને લઈ ભાગ્યા, તો બીજા વિંદ, અનુવિંદ અને બધા રાજપરિણીત સ્ત્રીઓને પકડી લીધા.
સેનાસ્તુ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ગન્ધર્વૈઃ સમભિદ્રુતાઃ। પૂર્વં પ્રભગ્નૈઃ સહિતાઃ પાણ્ડવાનભ્યયુસ્તદા
ગંધર્વો દ્વારા હુમલો થયેલી અને પહેલેથી જ વિખેરાયેલી ધૃતરાષ્ટ્રની સેના પછી પાંડવો સાથે મળી ગઈ.
શકટાપણવેશાશ્ચ યાનયુગ્યં ચ સર્વશઃ। શરણં પાણ્ડવાઞ્જગ્મુર્હિયમાણે મહીપતૌ
શિબિરના લોકો, વેપારીઓ અને રથ-જુઆવાળા બધા, જ્યારે રાજા લઈ જવામાં આવતો હતો, ત્યારે પાંડવો પાસે આશરો લેવા દોડી ગયા.
પ્રિયદર્શી મહાબાહો ધાર્તરાષ્ટ્રો મહાબલઃ। ગન્ધર્વૈર્હ્રિયતે રાજા પાર્થાસ્તમનુધાવત
પ્રિયદર્શી અને બળવાન ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને, ગંધર્વો લઈ જઈ રહ્યા છે; હે પ્રિથાપુત્રો, રાજાને બચાવવા પાછળ દોડો.
દુઃશાસનો દુર્વિષહો દુર્મુખો દુર્મુખો દુર્જયસ્તથા। બદ્ધ્વા હ્રિયન્તે ગન્ધર્વૈ રાજદારાશ્ચ સર્વશઃ
દુઃશાસન, દુર્વિષહ, દુર્મુખ અને દુર્જય—આ બધા અને રાજાની તમામ સ્ત્રીઓ પણ ગંધર્વો દ્વારા બાંધાઈને લઈ જવામાં આવી રહ્યા છે.
ઇતિદુર્યોધનામાત્યાઃ ક્રોશન્તો રાજગૃદ્ધિનઃ। આર્તા દીનાસ્તતઃ સર્વે યુધિષ્ઠિરમુપાગમન્
દુર્યોધનના મંત્રીઓ, સિંહાસન માટે લાલચી, દુ:ખથી બૂમો પાડતા, દુ:ખી અને નિરાશ થઈને બધા યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યા.
તાંસ્તથા વ્યથિતાન્દીનાન્ભિક્ષમાણાન્યુધિષ્ઠિરમ્। વૃદ્ધાન્દુર્યોધનામાત્યાન્ભીમસેનોઽભ્યભાષત
દુર્યોધનના વૃદ્ધ મંત્રીઓ દુ:ખી અને હતાશ થઈને યુધિષ્ઠિર પાસે ભિક્ષા માંગતા આવ્યા, ત્યારે ભીમસેને તેમને કહ્યું.
મહતા હિ પ્રયત્નેન સંનહ્ય ગજવાજિભિઃ। અન્યથા વર્તમાનાનામર્થો જાતોઽયમન્યથા
તમારે મોટા પ્રયત્નથી હાથીઓ અને ઘોડાઓ ભેગા કરીને જુદું જ કર્યું, હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે એટલે આવો પરિણામ આવ્યું છે.
અસ્માભિર્યદનુષ્ઠેયં ગન્ધર્વૈસ્તદનુષ્ઠિતમ્
અમે જે કરવું જોઈએ હતું, તે બધું ગંધર્વોએ કરી નાખ્યું છે.
દુર્મન્ત્રિતમિદં તાવદ્રાજ્ઞો દુર્દ્યૂતદેવિનઃ। `દીનાન્દુર્યોધનસ્યાસ્માન્દ્રષ્ટુકામસ્ય દુર્મતેઃ
આ બધું એ રાજાના ખરાબ સલાહ અને દુષ્કૃત્યનું પરિણામ છે, જે ખરાબ જુગારનો આદિ હતો અને દુ:ખમાં અમને જોવા ઈચ્છતો હતો.
દ્વેષ્ટારમન્યે ક્લીવસ્ય ઘાતયન્તીતિ નઃ શ્રુતમ્। ઇદં કૃતં નઃ પ્રત્યક્ષં ગન્ધર્વૈરતિમાનુષમ્
અમે સાંભળ્યું હતું કે બીજા દુશ્મનો તેને નાશ કરવા ઈચ્છતા હતા; પણ ગંધર્વોએ જે અમારી સામે કર્યું છે, એ માનવ શક્તિથી બહાર છે.
દિષ્ટ્યા લોકે પુમાનસ્તિ કશ્ચિદસ્મન્પ્રિયે સ્થિતઃ। યેનાસ્માકં હૃતો ભાર આસીનાનાં સુખાવહઃ
સૌભાગ્યે, દુનિયામાં કોઈક તો એવો છે જે અમારો પક્ષ પાળે છે; જેના કારણે અમારો ભાર, અમે આરામથી બેઠા હતા ત્યારે, દૂર થયો અને અમને સુખ મળ્યું.
શીતવાતાતપસહાંસ્તપસા ચૈવ કર્શિતાન્। સમસ્થો વિષમસ્થાન્હિ દ્રષ્ટુમિચ્છતિ દુર્મતિઃ
જેણે અમને તપથી દુર્બળ, ઠંડી, પવન અને તાપ સહન કરતા જોઈને આનંદ માણવાનો ઇચ્છો રાખ્યો, એ પોતે સુરક્ષિત રહીને અમારું દુ:ખ જોવું ઈચ્છે છે.
અધર્મચારિણસ્તસ્ય કૌરવ્યસ્ય દુરાત્મનઃ। યે શીલમનુવર્તન્તિ તે પશ્યન્તિ પરાભવમ્
જે લોકો એ અધર્મી અને દુષ્ટ કૌરવનું અનુસરણ કરે છે, તેઓ હવે તેની હાર જોઈ રહ્યા છે.
અધર્મો હિ કૃતસ્તેન યેનૈતદુપલક્ષિતમ્। અનૃશંસાસ્તુ કૌન્તેયાસ્તત્પ્રત્યક્ષં બ્રવીમિ વઃ
એણે ખરેખર અધર્મ કર્યો છે, જે આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે; હે કુંતીપુત્રો, હું સ્પષ્ટ કહું છું—એમાં દયા નથી.