પાણ્ડવાન્સહ કુન્ત્યા જતુગૃહે દાહયિતુકામો ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજોઽભૂત્
પછી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે પાંડવો અને કુંતીને લાકડાની મહેલમાં સળગાવી નાખવાનો ઇરાદો કર્યો.
તાંશ્ચ વિદુરો મોક્ષયામાસ। તતો ભીમો હિડિમ્બં હત્વા પુત્રમુત્પાદયામાસ હિડિમ્બાયાં ઘટોત્કચં નામ
વિદુરે તેમને બચાવ્યા; પછી ભીમે હિડિંબાને માર્યો અને હિડિંબા પાસેથી ઘટોત્કચ નામનો પુત્ર થયો.
તતશ્ચૈકચક્રાં જગ્મુઃ કુશલિનઃ। તતઃ પાઞ્ચાલવિષયં ગત્વા સ્વયંવરે દ્રૌપદીં લબ્ધ્વાઽર્ધરાજ્યં પ્રાપ્યેન્દ્રપ્રસ્થનિવાસિનસ્તસ્યાં પુત્રાનુત્પાદયામાસુર્દ્રૌપદ્યામ્
પછી તેઓ સુરક્ષિત રીતે એકચક્રા ગામે પહોંચ્યા; ત્યારબાદ પંચાલ દેશમાં જઈ, સ્વયંવરમાં દ્રૌપદીને જીત્યા, અડધું રાજ્ય મેળવ્યું અને ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં રહી દ્રૌપદી પાસેથી પુત્રો થયા.
શ્રુતસેનં સહદેવ ઇતિ
શ્રુતસેન અને સહદેવ એમ તેમના નામ હતા.
શૈવ્યસ્ય કન્યાં દેવકીં નામોપયેમે યુધિષ્ઠિરઃ। તસ્યાં પુત્રં જનયામાસ યૌધેયં નામ
યુધિષ્ઠિરે શૈવ્યની પુત્રી દેવકી સાથે લગ્ન કર્યા; તેના ગર્ભે યૌધેય નામનો પુત્ર થયો.
ભીમસેનસ્તુ વારાણસ્યાં કાશિરાજકન્યાં જલન્ધરાં નામોપયેમે સ્વયંવરસ્થાં। તસ્યામસ્ય જજ્ઞે શર્વત્રાતઃ
ભીમસેને વારાણસીમાં કાશીરાજાની પુત્રી જલંધરાના સ્વયંવરમાં લગ્ન કર્યા; તેના ગર્ભે શર્વત્રાત નામનો પુત્ર થયો.
અર્જુનસ્તુ ખલુ દ્વારવતીં ગત્વા ભગવતો વાસુદેવસ્ય ભગિનીં સુભદ્રાં નામોદવહદ્ભાર્યાં। તસ્યામભિમન્યું નામ પુત્રં જનયામાસ
અર્જુને દ્વારકામાં જઈ ભગવાન વાસુદેવની બહેન સુભદ્રા સાથે લગ્ન કર્યા; તેના ગર્ભે અભિમન્યુ નામનો પુત્ર થયો.
નકુલસ્તુ ખલુ ચૈદ્યાં રેણુમતીં નામોદવહત્। તસ્યાં પુત્રં જનયામાસ નિરમિત્રં નામ
નકુલએ ચેદિ દેશની રેણુમતી સાથે લગ્ન કર્યા; તેના ગર્ભે નિરમિત્ર નામનો પુત્ર થયો.
સહદેવસ્તુ ખલુ માદ્રીમેવ સ્વયંવરે વિજયાં નામોદવહદ્ભાર્યામ્। તસ્યાં પુત્રં જનયામાસ સુહોત્રં નામ
સહદેવે પોતાના સ્વયંવરમાં માદ્રીની જ પુત્રી વિજયાને પત્ની તરીકે સ્વીકારી; તેના ગર્ભે સુહોત્ર નામનો પુત્ર થયો.
ભીમસેનશ્ચ પૂર્વમેવ હિડિમ્બાયાં રાક્ષસ્યાં પુત્રમુત્પાદયામાસ ઘટોત્કચં નામ। અર્જુનસ્તુ નાગકન્યાયામુલૂપ્યામિરાવન્તં નામ પુત્રં જનયામાસ
ભીમસેને તો પહેલેથી જ રાક્ષસી હિડિંબા પાસેથી ઘટોત્કચ નામનો પુત્ર પેદા કર્યો હતો; અર્જુને નાગકન્યા ઉલૂપિ પાસેથી ઇરાવત નામનો પુત્ર થયો.
તતો મણલૂરુપતિકન્યાયાં ચિત્રાઙ્ગદાયામર્જુનઃ પુત્રમુત્પાદયામાસ બભ્રુવાહનં નામ। એતે ત્રયોદશ પુત્રાઃ પાણ્ડવાનામ્
પછી અર્જુને મણલુરના રાજાની પુત્રી ચિત્રાંગદા પાસેથી બભ્રુવાહન નામનો પુત્ર પેદા કર્યો; આ રીતે પાંડવોના ત્રેયોદશ પુત્રો થયા.
વિરાટસ્ય દુહિતરમુત્તરાં નામાભિમન્યુરુપેયેમે। તસ્યામસ્ય પરાસુર્ગર્ભોઽજાયત
અભિમન્યુએ વિરાટની પુત્રી ઉત્તરાને પત્ની તરીકે સ્વીકારી; તેના ગર્ભે અભિમન્યુના મૃત્યુ પછી પુત્ર થયો.
તમુત્સઙ્ગે પ્રતિજગ્રાહ પૃથા નિયોગાત્પુરુષોત્તમસ્ય। ષાણ્માસિકં ગર્ભમહં જીવયામિ પાદસ્પર્શાદિતિ વાસુદેવ ઉવાચ
પૃથાએ તેને પોતાના કોળે લીધા, પુરુષોત્તમના આદેશે; વાસુદેવે કહ્યું, 'હું મારા પગના સ્પર્શથી આ છ મહિના ના ગર્ભને જીવંત રાખીશ'.
અહં જીવયામિ કુમારમનન્તવીર્યં જાત એવાયમજાયત। અભિમન્યોઃ સત્યેન ચેયં પૃથિવી ધારયત્વિતિ વાસુદેવસ્ય પાદસ્પર્શાત્સજીવોઽજાયત। નામ તસ્યાકરોત્સુભદ્રા
'હું આ અનંત શક્તિશાળી બાળકને જીવંત કરીશ; એ હવે જન્મી ગયો છે,' એમ વાસુદેવે કહ્યું. 'અભિમન્યુના સત્યથી આ ધરતી સ્થિર રહે,' એમ પણ કહ્યું. વાસુદેવના પગના સ્પર્શથી એ બાળક જીવંત જન્મ્યું; સુભદ્રાએ તેનું નામ રાખ્યું.
પરિક્ષીણે કુલે જાત ઉત્તરાયાં પરંતપઃ। પરિક્ષિદભવત્તસ્માત્સૌભદ્રાત્તુ યશસ્વિનઃ
જ્યારે વંશ ઓછો રહી ગયો, ત્યારે ઉત્તરા અને સૌભદ્રના વિખ્યાત પુત્ર પરિક્ષિતનો જન્મ થયો.
પરીક્ષિત્તુ ખલુ ભદ્રવતીં નામોપયેમે। તસ્યાં તત્ર ભવાઞ્જનમેજયઃ
પરિક્ષિતે ભદ્રવતી નામની સ્ત્રીને લગ્ન કરી, અને એમાંથી તું, જનમેજય, જન્મ્યો.
જનમેજયાત્તુ ભવતઃ ખલુ વપુષ્ટમાયાં પુત્રૌ દ્વૌ શતાનીકઃ શઙ્કુકર્ણશ્ચ
જનમેજય, તારા બે તેજસ્વી પુત્રો થયા: શતાનિક અને શંકુકર્ણ.
શતાનીકસ્તુ ખલુ વૈદેહીમુપયેમે। તસ્યામસ્ય જજ્ઞે પુત્રોઽશ્વમેધદત્તઃ
શતાનિકે વૈદેહી રાજકુમારીને લગ્ન કરી, અને એમાંથી તેનો પુત્ર અશ્વમેધદત્ત જન્મ્યો.
ઇત્યેષ પૂરોર્વંશસ્તુ પાણ્ડવાનાં ચ કીર્તિતઃ। પૂરોર્વંશમિમં શ્રુત્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
આ રીતે પુરુ અને પાંડવોનો વંશ વર્ણવાયો; જે કોઈ આ પુરુ વંશને સાંભળે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
રાજોપરિચરો નામ ધર્મનિત્યો મહીપતિઃ। બભૂવ મૃગયાશીલઃ શશ્વત્સ્વાધ્યાયવાઞ્છુચિઃ
ઉપરિચર નામનો રાજા હતો, જે હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર, શિકારમાં રસ ધરાવતો, નિયમિત અધ્યયન કરતો અને શુદ્ધ હતો.
સ ચેદિવિષયં રમ્યં વસુઃ પૌરવનન્દનઃ। ઇન્દ્રોપદેશાજ્જગ્રાહ રમણીયં મહીપતિઃ
એ પૌરવ વંશના આનંદરૂપ વસુ રાજાએ ઇન્દ્રના ઉપદેશથી સુંદર ચેદિ દેશને પોતાના અધિકારમાં લીધો.
તમાશ્રમે ન્યસ્તશસ્ત્રં નિવસન્તં તપોનિધિમ્। દેવાઃ શક્રપુરોગા વૈ રાજાનમુપતસ્થિરે
જ્યારે એ રાજા આશ્રમમાં શસ્ત્રો મૂકી, તપસ્યા કરતા રહેતો, ત્યારે ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ એ તપસ્વી રાજાને મળવા આવ્યા.
ઇન્દ્રત્વમર્હો રાજાયં તપસેત્યનુચિન્ત્ય વૈ। તં સાન્ત્વેન નૃપં સાક્ષાત્તપસઃ સંન્યવર્તયન્
'આ રાજા તપથી ઇન્દ્રપદને પાત્ર છે' એમ વિચારીને, દેવોએ તેને સૌમ્ય રીતે સીધા તપસ્યાથી વિમુખ કર્યો.
ન સંકીર્યેત ધર્મોઽયં પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતે। ત્વયા હિ ધર્મો વિધૃતઃ કૃત્સ્નં ધારયતે જગત્
'રાજા, પૃથ્વી પર આ ધર્મ ભળવો નહીં; કેમ કે તું ધર્મને ધારણ કરે છે, અને એ સમગ્ર જગતને ધારણ કરે છે.'
દેવાનહં પાલયિતા પાલય ત્વં હિ માનુષાન્।' લોકે ધર્મં પાલય ત્વં નિત્યયુક્તઃ સમાહિતઃ। ધર્મયુક્તસ્તતો લોકાન્પુણ્યાન્પ્રાપ્સ્યસિ શાશ્વતાન્
'અમે દેવતાઓ રક્ષક છીએ, તું મનુષ્યોની રક્ષા કર. હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર રહી, જગતમાં ધર્મનું પાલન કર. ધર્મથી યુક્ત રહી, તું શાશ્વત પુણ્ય લોકોએ પામશે.'
દિવિષ્ઠસ્ય ભુવિષ્ઠસ્ત્વં સખાભૂતો મમ પ્રિયઃ। ઊધઃ પૃથિવ્યા યો દેશસ્તમાવસ નરાધિપ
'હું સ્વર્ગમાં અને તું પૃથ્વી પર, બંને મિત્ર છીએ. રાજા, પૃથ્વી પર ઉધ નામના પ્રદેશમાં તું વસ.'
પશવ્યશ્ચૈવ પુણ્યશ્ચ પ્રભૂતધનધાન્યવાન્। સ્વારક્ષ્યશ્ચૈવ સૌમ્યશ્ચ ભોગ્યૈર્ભૂમિગુણૈર્યુતઃ
'એ પ્રદેશ પુણ્યમય છે, ત્યાં ગૌધન, ધન અને અનાજ ભરપૂર છે, સુરક્ષિત છે, સૌમ્ય છે અને તમામ ભોગો તથા પૃથ્વીના ગુણોથી યુક્ત છે.'
અર્થવાનેષ દેશો હિ ધનરત્નાદિભિર્યુતઃ। વસુપૂર્ણા ચ વસુધા વસ ચેદિષુ ચેદિપ
'આ દેશ સમૃદ્ધ છે, ધન, રત્ન વગેરેથી ભરપૂર છે; પૃથ્વી પર સર્વત્ર વૈભવ છે—ચેદિ રાજા, તું ચેદિ દેશમાં વસ.'
ધર્મશીલા જનપદાઃ સુસંતોષાશ્ચ સાધવઃ। ન ચ મિથ્યા પ્રલાપોઽત્ર સ્વૈરેષ્વપિ કુતોઽન્યથા
'ત્યાંના લોકો ધર્મનિષ્ઠ અને સંતોષી છે; અને સ્વતંત્ર હોવા છતાં પણ ત્યાં કોઈ ખોટું બોલતું નથી, તો બીજું તો દૂર રહી.'
ન ચ પિત્રા વિભજ્યન્તે પુત્રા ગુરુહિતે રતાઃ। યુઞ્જતે ધુરિ નો ગાશ્ચ કૃશાન્સંધુક્ષયન્તિ ચ
'પિતાઓ પોતાના પુત્રોને ભાગે નથી, કેમ કે પુત્રો વડીલોના કલ્યાણમાં લાગેલા છે; તેઓ ગાયોનું જોતાણે જોડે છે અને દુર્બળ ગાયોને પણ હાંકે છે.'