ચિરસ્ દૃષ્ટ્વા રાજેન્દ્ર તેઽન્યોન્યસ્ય પ્રિયંવદે। કથયામાસતુશ્ચિત્રાઃ કથાઃ કુરુયદૂચિતાઃ
લાંબા સમય પછી, હે રાજેન્દ્ર, એકબીજાને જોઈને એ પ્રિય સખીઓએ કુરુ અને યાદવોના અદ્ભુત પ્રસંગો વાત કરવા લાગ્યાં.
અથાબ્રવીત્સત્યભામા કૃષ્ણસ્ મહિષી પ્રિયા। સાત્રાજિતી યાજ્ઞસેનીં રહસીદં સુમધ્યમા
પછી સત્યભામાએ, જે કૃષ્ણની પ્રિય પત્ની અને સત્રાજિતની પુત્રી હતી, યાજ્ઞસેની દ્રૌપદી સાથે એકાંતમાં વાત કરી.
કેન દ્રૌપદિ વૃત્તેન પાણ્ડવાનધિતિષ્ઠસિ। લોકપાલોપમાન્વીરાન્નૂનં પરમસંમતાન્
દ્રૌપદી, તું કયા વર્તનથી પાંડવોને સંભાળે છે, જે વીર લોકો લોકપાલો જેટલા માન્ય છે?
કથં ચ વશગસ્તુભ્યં ન કુપ્યન્તિ ચ તે શુભે। તવ વશ્યા હિ સતત પાણ્ડવાઃ પ્રિયદર્શને
અને, હે સુંદર, એવું કેમ છે કે પાંડવો તારી હંમેશા આજ્ઞામાં રહે છે અને ક્યારેય તારા પર ગુસ્સો કરતા નથી? પાંડવો તો હંમેશા તારા વશમાં રહે છે, હે મનોહર.
ન ચાન્યોન્યમસૂયન્તે કથં વા તે સુમધ્યમે'। મુખપ્રેક્ષાશ્ચ તે સર્વે તત્ત્વમેતદ્બ્રવીહિ મે
અને તેઓ પરસ્પર ઈર્ષ્યા પણ કરતા નથી—આવું કેમ છે, હે સુમધ્યમા? બધા તારા મુખ તરફ જુએ છે; આ સત્ય વાત મને કહો.
વ્રતચર્યા તપો વાઽપિ સ્નાનમન્ત્રૌષધાનિ વા। વિદ્યાવીર્યં મૂલવીર્યંજપહોમાગદાસ્તથા
શું તું કોઈ વ્રત, તપ, સ્નાન, મંત્ર, ઔષધિ, વિદ્યા, બળ, મૂળની શક્તિ, જપ, હોમ કે દવા વડે આવું કરે છે?
મમાદ્યાચક્ષ્વપાઞ્ચાલિ યશસ્યં ભગવેતનમ્। યેન કૃષ્ણે ભવેન્નિત્યં મમ કૃષ્ણો વશાનુગઃ
હે પંચાલી, આજે મને એ મહિમાવંત ઉપાય કહો, જેના કારણે કૃષ્ણ હંમેશા મારા વશમાં રહે છે.
એવમુક્ત્વાસત્યભામા વિરરામ યશસ્વિની। પતિવ્રતા મહાભાગા દ્રૌપદી પ્રત્યુવાચ તામ્
આ રીતે બોલીને યશસ્વી અને ભાગ્યશાળી સત્યભામા શાંત થઈ. પછી પતિવ્રતા અને મહાભાગ્યવંતી દ્રૌપદીએ તેને જવાબ આપ્યો.
અસત્સ્ત્રીણાં સમાચરં સત્યે મામનુપૃચ્છસિ। અસદાચરિતે માર્ગે કથં સ્યાદનુકીર્તનમ્
તમે તો મને સત્ય વિશે પૂછો છો, પણ તમારો વ્યવહાર તો અયોગ્ય સ્ત્રીઓ જેવો છે; જે યોગ્ય નથી, એવા વર્તનનું વખાણ કેવી રીતે થઈ શકે?
અનુપ્રશ્નઃ સંશયો વા નૈષ ત્વય્યુપપદ્યતે। કથં હ્યુપેતા બુદ્ધ્યા ત્વંકૃષ્ણસ્ મહિષી પ્રિયા
તમામાં તો આવું પૂછવું કે શંકા કરવી યોગ્ય જ નથી; કારણ કે, હે કૃષ્ણની પ્રિય રાણી, તમે તો બુદ્ધિશાળી છો, તો તમારા મનમાં આવું વિચારો કેમ આવે?
યદૈવ ભર્તા જાનીયાનમન્ત્રમૂલપરાં સ્ત્રિયમ્। ઉદ્વિજેત તદૈવાસ્યાઃ સર્પાદ્વેશ્મગતાદિવ
જ્યારે પતિને ખબર પડે કે તેની પત્ની ગુપ્ત મંત્રોમાં લાગી ગઈ છે, ત્યારે તેને તરત જ એ સ્ત્રીને એ રીતે ટાળી દેવી જોઈએ જેમ ઘરમાં ઘૂસેલા સાપને ટાળી દે છે.
ઉદ્વિગ્નસ્ય કુતઃ શાન્તિરશાન્તસ્ય કુતઃ સુખમ્। ન જાતુ વશગો ભર્તા સ્ત્રિયાઃ સ્યાન્મન્ત્રકારણાત્
જેને મનમાં ભય હોય તેને શાંતિ ક્યાંથી મળે? અને જે અશાંત હોય તેને સુખ ક્યાંથી મળે? પતિએ ક્યારેય મંત્રોના કારણે પત્નીના વશમાં થવું ન જોઈએ.
કિમત્રપ્રહિતાશ્ચાપિ ગદાઃ પરમદારુણાઃ। મૂલપ્રવાદૈર્હિ વિષં પ્રયચ્છન્તિ જિઘાંસવઃ બબ
આ અહીં મોકલવામાં આવેલી ભયાનક ગદાઓ શું છે? કારણ કે જે લોકો મારવા ઈચ્છે છે, તેઓ મૂળના મંત્રોથી ઝેર આપતા હોય છે.
જિહ્વયા યાનિ પુરુષસ્ત્વચા વાપ્યુપસેવતે। તત્ર ચૂર્ણાનિ દત્તાનિ હન્યુઃ ક્ષિપ્રમસંશયમ્
પુરૂષ જે કંઈ જીભ કે ચામડીથી સ્પર્શે છે, તેમાં જો ચૂર્ણ નાખવામાં આવે તો તે ચોક્કસપણે તેને ઝડપથી નુકસાન પહોંચાડે છે.
જલોદરસમાયુક્તાઃ શ્વિત્રિણઃ પલિતાસ્તથા। અપુમાંસઃ કૃતાઃ સ્ત્રીભિર્જડાન્ધવધિરાસ્તથા
સ્ત્રીઓએ પુરુષોને જળોદર, કોડ, વાળ સફેદ થવું, નિર્બળતા, મૂર્ખતા, અંધત્વ કે બહેરાપણું જેવી બિમારીઓ આપી છે.
પાપાનુગાસ્તુ પાપાસ્તાઃ પતીનુપસૃજન્ત્યુત। ન જાતુ વિપ્રિયં ભર્તુઃ સ્ત્રિયા કાર્યં કથંચન
જે સ્ત્રીઓ પાપના માર્ગે ચાલે છે, તે પોતાના પતિ પાસે પણ દુર્ભાવનાથી જાય છે; પત્નીએ ક્યારેય પણ પતિને અપ્રિય એવું કંઈ કરવું નહીં.
વર્તામ્યહં તુ યાં વૃત્તિં પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। તાં સર્વાં શૃણુ મે સત્યાં સત્યભામે યશસ્વિનિ
હવે, હે પ્રસિદ્ધ સત્યભામા, તમે મારા પાસેથી સાચું સાંભળો કે હું પાંડવ મહાત્માઓ વચ્ચે કેવી રીતે વર્તન કરું છું.
અહંકારં વિહાયાહં કામક્રોધૌ ચ સર્વદા। સદારાન્પાણ્ડવાન્નિત્યં પ્રયતોપચરામ્યહમ્
હું હંમેશા અહંકાર, ઇચ્છા અને ક્રોધને છોડીને, પાંડવો અને તેમની પત્નીઓની સતત સેવા કરું છું.
પ્રણયં પ્રતિસંહૃત્ય નિધાયાત્માનમાત્મનિ। શુશ્રૂષુર્નિરભીમાના પતીનાં ચિત્તરક્ષિણી
હું મમત્વને પાછું ખેંચી, પોતાને પોતાના મનમાં રાખી, પતિઓની સેવા વિનમ્રતાથી અને તેમના મનની કાળજી રાખીને કરું છું.
દુર્વ્યાહૃતાચ્છઙ્કમાના દુસ્થિતાદ્દુરવેક્ષિતાત્। દુરાસિતાદ્દુર્વ્રજિતાદિઙ્ગિતાધ્યાસિતાદપિ
હું કડક બોલ, ખોટું વર્તન, અયોગ્ય નજર, ખોટી બેસવાની રીત, ખોટું ચાલવું કે ખોટા ઇશારા જેવી વાતોથી સાવધાન રહેું છું.
સૂર્યવૈશ્વાનરસમાન્સોમકલ્પાન્મહારથાન્। સેવે ચક્ષુર્હણઃ પાર્થાનુગ્રવીર્યપ્રતાપિનઃ
હું પાંડવોની સેવા કરું છું, જે સૂર્ય અને અગ્નિ જેવા તેજસ્વી, ચંદ્ર જેવા શાંત અને શક્તિશાળી છે, ભલે તેઓની નજર કઠોર હોય.
દેવો મનુષ્યો ગન્ધર્વો યુવા ચાપિ સ્વલંકૃતઃ। દ્રવ્યવાનભિરૂપો વા ન મેઽન્યઃ પુરુષો મતઃ
મારે માટે દેવ, માનવ, ગંધર્વ કે યુવાન, સુશોભિત, ધનવાન કે સુંદર પુરુષ પણ પાંડવો સિવાય બીજું કોઈ નથી.
ન ભુક્તવતિ ન સ્નાતે નાસંવિષ્ટે ચ ભર્તરિ। ન સંવિશામિ નાશ્નામિ ન સ્નાયે કર્મ કુર્વતી
મારા પતિએ ખાધું ન હોય, સ્નાન ન કર્યું હોય કે બેસ્યા ન હોય, તો હું પણ સૂતી નથી, ખાવું નથી કે સ્નાન કરતી નથી, ભલે કામમાં વ્યસ્ત હોઉં.
ક્ષેત્રાદ્વનાદ્વા ગ્રામાદ્વા ભર્તારં ગુહમાગતમ્। અભ્યુત્થાયાભિનન્દામિ આસનેનોદકેન ચ
મારા પતિ ખેતર, જંગલ કે ગામમાંથી ઘરે આવે ત્યારે હું ઊભી રહીને તેમને આવકારું છું, બેઠકે અને પાણી આપી સ્વાગત કરું છું.
પ્રસન્નભાણ્ડા મૃષ્ટાન્ના કાલે ભોજનદાયિની। સંયતા ગુપ્તધાન્યા ચ સુસંમૃષ્ટનિવેશના
હું વાસણો સાફ રાખું છું, યોગ્ય સમયે સ્વાદિષ્ટ ભોજન આપું છું, અનાજની સાચવણી કરું છું અને ઘર હંમેશા સ્વચ્છ રાખું છું.
અતિરસ્કૃતસંભાષા દુઃસ્ત્રિયો નાનુસેવતી। અનુકૂલવતી નિત્યં ભવામ્યનલસા સદા
હું ક્યારેય પણ ખરાબ બોલનાર કે દુર્વ્યવહાર કરનારી સ્ત્રીઓ સાથે ન રહેું; હું હંમેશા પતિઓને પ્રસન્ન રાખવા પ્રયત્નશીલ અને ચુસ્ત રહેું છું.
અનર્મ ચાપિ હસિતં દ્વારિ સ્થાનમભીક્ષ્ણશઃ। અવસ્કરે ચિરસ્થાનં નિષ્કુટેષુ ચ વર્જયે
મજાકમાં હસવું, વારંવાર દ્વાર પાસે ઊભા રહેવું, લાંબો સમય શૌચાલયમાં રોકાવું અને એકાંત જગ્યાઓમાં રહેવું — આ બધું ટાળવું જોઈએ.
અત્યાલાપમસન્તોષં પરવ્યાપારસંકથાઃ'। અતિહાસાતિરોષૌ ચ ક્રોધસ્થાનં ચ વર્જયે
અતિશય વાતો કરવી, અસંતોષ રાખવો, પરના કામકાજની ચર્ચા કરવી, વધારે હસવું કે ગુસ્સો કરવો અને ગુસ્સો આવતી જગ્યાઓમાં જવું — આ બધું ટાળવું જોઈએ.
નિરતાઽહં સદા સત્યે પાપાનાં ચ વિવર્જને। સર્વથા ભર્તુરહિતં ન મમેષ્ટં કથંચન
હું હંમેશા સત્યમાં અને પાપથી દૂર રહેવામાં લાગેલી છું; કોઈ પણ રીતે પતિથી અલગ થવું મને ક્યારેય પસંદ નથી.
યદા પ્રવસતે ભર્તા કુટુમ્બાર્થેન કેનચિત્। સુમનોવર્ણકાપેતા ભવામિ વ્રતચારિણી
જ્યારે પણ મારા પતિ કુટુંબના કામ માટે બહાર જાય છે, ત્યારે હું હંમેશા આનંદિત, શુદ્ધ વર્તનવાળી અને વ્રતપાલન કરતી રહી છું.