ત્વમેવ સેનાધિપતિઃ પ્રચણ્ડઃ પ્રભુર્વિભુશ્ચાપ્યથ શક્રજેતા। સહસ્રપાત્ત્વં ધરણી ત્વમેવ સહસ્રતુષ્ટિશ્ચ સહસ્રભુક્વ
તમે જ સેના ના ભયાનક નેતા છો, તમે જ મહાન સ્વામી અને ઇન્દ્રને પણ જીતનારા છો. તમે જ હજારો હાથ ધરાવાળા છો, તમે જ ધરતી સ્વરૂપ છો, તમે જ હજારો પ્રકારની તૃપ્તિ અને હજારો પ્રકારના ભોગ ભોગવતા છો.
સહસ્રશીર્ષસ્ત્વમનન્તરૂપઃ। સહસ્રપાત્ત્વંદશશક્તિધારી। ગઙ્ગાસુતસ્ત્વં સ્વમતેન દેવ સ્વાહામહીકૃત્તિકાનાં તથૈવ
તમે હજારો માથાવાળા અને અનંત રૂપ ધરાવનારા છો. તમે હજારો હાથ અને દસ શક્તિઓ ધરાવનારા છો. તમે ગંગાપુત્ર છો, દેવતા, તમારી ઈચ્છાથી જન્મેલા છો. તમે સ્વાહા અને કૃત્તિકા માતાઓના પણ સ્વરૂપ છો.
ત્વં ક્રીડસે ષણ્મુખ કુક્કુટેન યથેષ્ટનાનાવિધકામરૂપી। દીક્ષાઽસિ સોમો મરુતઃ સદૈવ ધર્મોઽસિ વાયુરચલેન્દ્ર ઇન્દ્રઃ
હે છમુખવાળા, તમે કૂકડી સાથે રમો છો અને તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે અનેક રૂપ ધારણ કરો છો. તમે જ દીક્ષા, સોમ, હંમેશા મારુત, ધર્મ, વાયુ, પર્વતોના રાજા અને ઇન્દ્ર છો.
સનાતનાનામપિ શાશ્વતસ્ત્વં પ્રભુઃ પ્રભૂણામપિ ચોગ્રધન્વા। ઋતસ્ય કર્તા દિતિજાન્તકસ્ત્વં જતા રિપૂણાં પ્રવરઃ સુરાણામ્
તમે સદા માટે અવિનાશી હો, અવિનાશી દેવતાઓમાં પણ સર્વોપરી સ્વામી છો, ભયાનક ધનુષધારી છો. તમે સત્યના સર્જનહાર છો, દિતિના સંતાનોના વિનાશક છો, દુશ્મનોમાં શ્રેષ્ઠ અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છો.
સૂક્ષ્મં તપસ્તત્પરમં ત્વમેવ પરાવરજ્ઞોસિ પરાવરસ્ત્વમ્। ધર્મસ્ય કામસ્ય પરસ્ય ચૈવ ત્વત્તેજસા કત્સ્નમિદં મહાત્મન્
તમે જ સૂક્ષ્મ અને સર્વોચ્ચ તપસ્વી છો. તમે સર્વોચ્ચ અને નીચું બધું જાણો છો અને એ બધું સ્વયં છો. હે મહાત્મા, તમારા તેજથી ધર્મ, કામ અને પરમાર્થથી ભરેલું આ આખું જગત વ્યાપ્ત છે.
વ્યાપ્તં જગત્સર્વસુરપ્રવીર શક્ત્યા મયા સંસ્તુત લોકનાથ। નમોસ્તુ તે દ્વાદશનેત્રબાહો અતઃ પરં વેદ્મિ ગતિં ન તેઽહમ્
હે સર્વદેવોમાં શ્રેષ્ઠ, જગતના સ્વામી, તમારું શક્તિથી આખું જગત વ્યાપ્ત છે, જેમને મેં સ્તુતિ કરી છે. હે બાર આંખ અને બાર હાથવાળા, તમને વંદન છે. આથી આગળ તમારો માર્ગ હું જાણતો નથી.
સ્કન્દસ્ય ય ઇદં વિપ્રઃ પઠેજ્જન્મ સમાહિતઃ। શ્રાવયેદ્બ્રાહ્મણેભ્યો યઃ શૃણુયાદ્વા દ્વિજેરિતમ્
જે બ્રાહ્મણ એકાગ્રતાથી સ્કંદના જન્મની આ કથા વાંચે છે, અથવા બ્રાહ્મણોને સાંભળાવે છે, અથવા દ્વિજોના મુખેથી શ્રવણ કરે છે—
ધનમાયુર્યશો દીપ્તં પુત્રાઞ્શત્રુજયં તથા। સ પુષ્ટિતુષ્ટી સંપ્રાપ્ય સ્કન્દસાલોક્યમાપ્નુયાત્
તેને ધન, દીર્ઘ આયુષ્ય, તેજસ્વી યશ, પુત્રો, દુશ્મનો પર વિજય, સમૃદ્ધિ અને સંતોષ પ્રાપ્ત થાય છે અને અંતે સ્કંદના દર્શનનો લાભ મળે છે.
ઉપાસીનેષુ વિપ્રેષુ પાણ્ડવેષુ ચ ભારત। દ્રૌપદી સત્યભામા ચ વિવિશાતે તદા સમમ્
જ્યારે બ્રાહ્મણો અને પાંડવો બેઠા હતા, હે ભારત, ત્યારે દ્રૌપદી અને સત્યભામા બંને સાથે અંદર આવી.
પ્રવિશ્ય ચાશ્રમં પુણ્યમુભે તે પરમસ્ત્રિયૌ'। જાહસ્યમાને સુપ્રીતે સુખં તત્ર નિષીદતુઃ
પવિત્ર આશ્રમમાં પ્રવેશીને એ બે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ આનંદિત અને ખુશ થઈને ત્યાં આરામથી બેઠી.
ચિરસ્ દૃષ્ટ્વા રાજેન્દ્ર તેઽન્યોન્યસ્ય પ્રિયંવદે। કથયામાસતુશ્ચિત્રાઃ કથાઃ કુરુયદૂચિતાઃ
લાંબા સમય પછી, હે રાજેન્દ્ર, એકબીજાને જોઈને એ પ્રિય સખીઓએ કુરુ અને યાદવોના અદ્ભુત પ્રસંગો વાત કરવા લાગ્યાં.
અથાબ્રવીત્સત્યભામા કૃષ્ણસ્ મહિષી પ્રિયા। સાત્રાજિતી યાજ્ઞસેનીં રહસીદં સુમધ્યમા
પછી સત્યભામાએ, જે કૃષ્ણની પ્રિય પત્ની અને સત્રાજિતની પુત્રી હતી, યાજ્ઞસેની દ્રૌપદી સાથે એકાંતમાં વાત કરી.
કેન દ્રૌપદિ વૃત્તેન પાણ્ડવાનધિતિષ્ઠસિ। લોકપાલોપમાન્વીરાન્નૂનં પરમસંમતાન્
દ્રૌપદી, તું કયા વર્તનથી પાંડવોને સંભાળે છે, જે વીર લોકો લોકપાલો જેટલા માન્ય છે?
કથં ચ વશગસ્તુભ્યં ન કુપ્યન્તિ ચ તે શુભે। તવ વશ્યા હિ સતત પાણ્ડવાઃ પ્રિયદર્શને
અને, હે સુંદર, એવું કેમ છે કે પાંડવો તારી હંમેશા આજ્ઞામાં રહે છે અને ક્યારેય તારા પર ગુસ્સો કરતા નથી? પાંડવો તો હંમેશા તારા વશમાં રહે છે, હે મનોહર.
ન ચાન્યોન્યમસૂયન્તે કથં વા તે સુમધ્યમે'। મુખપ્રેક્ષાશ્ચ તે સર્વે તત્ત્વમેતદ્બ્રવીહિ મે
અને તેઓ પરસ્પર ઈર્ષ્યા પણ કરતા નથી—આવું કેમ છે, હે સુમધ્યમા? બધા તારા મુખ તરફ જુએ છે; આ સત્ય વાત મને કહો.
વ્રતચર્યા તપો વાઽપિ સ્નાનમન્ત્રૌષધાનિ વા। વિદ્યાવીર્યં મૂલવીર્યંજપહોમાગદાસ્તથા
શું તું કોઈ વ્રત, તપ, સ્નાન, મંત્ર, ઔષધિ, વિદ્યા, બળ, મૂળની શક્તિ, જપ, હોમ કે દવા વડે આવું કરે છે?
મમાદ્યાચક્ષ્વપાઞ્ચાલિ યશસ્યં ભગવેતનમ્। યેન કૃષ્ણે ભવેન્નિત્યં મમ કૃષ્ણો વશાનુગઃ
હે પંચાલી, આજે મને એ મહિમાવંત ઉપાય કહો, જેના કારણે કૃષ્ણ હંમેશા મારા વશમાં રહે છે.
એવમુક્ત્વાસત્યભામા વિરરામ યશસ્વિની। પતિવ્રતા મહાભાગા દ્રૌપદી પ્રત્યુવાચ તામ્
આ રીતે બોલીને યશસ્વી અને ભાગ્યશાળી સત્યભામા શાંત થઈ. પછી પતિવ્રતા અને મહાભાગ્યવંતી દ્રૌપદીએ તેને જવાબ આપ્યો.
અસત્સ્ત્રીણાં સમાચરં સત્યે મામનુપૃચ્છસિ। અસદાચરિતે માર્ગે કથં સ્યાદનુકીર્તનમ્
તમે તો મને સત્ય વિશે પૂછો છો, પણ તમારો વ્યવહાર તો અયોગ્ય સ્ત્રીઓ જેવો છે; જે યોગ્ય નથી, એવા વર્તનનું વખાણ કેવી રીતે થઈ શકે?
અનુપ્રશ્નઃ સંશયો વા નૈષ ત્વય્યુપપદ્યતે। કથં હ્યુપેતા બુદ્ધ્યા ત્વંકૃષ્ણસ્ મહિષી પ્રિયા
તમામાં તો આવું પૂછવું કે શંકા કરવી યોગ્ય જ નથી; કારણ કે, હે કૃષ્ણની પ્રિય રાણી, તમે તો બુદ્ધિશાળી છો, તો તમારા મનમાં આવું વિચારો કેમ આવે?
યદૈવ ભર્તા જાનીયાનમન્ત્રમૂલપરાં સ્ત્રિયમ્। ઉદ્વિજેત તદૈવાસ્યાઃ સર્પાદ્વેશ્મગતાદિવ
જ્યારે પતિને ખબર પડે કે તેની પત્ની ગુપ્ત મંત્રોમાં લાગી ગઈ છે, ત્યારે તેને તરત જ એ સ્ત્રીને એ રીતે ટાળી દેવી જોઈએ જેમ ઘરમાં ઘૂસેલા સાપને ટાળી દે છે.
ઉદ્વિગ્નસ્ય કુતઃ શાન્તિરશાન્તસ્ય કુતઃ સુખમ્। ન જાતુ વશગો ભર્તા સ્ત્રિયાઃ સ્યાન્મન્ત્રકારણાત્
જેને મનમાં ભય હોય તેને શાંતિ ક્યાંથી મળે? અને જે અશાંત હોય તેને સુખ ક્યાંથી મળે? પતિએ ક્યારેય મંત્રોના કારણે પત્નીના વશમાં થવું ન જોઈએ.
કિમત્રપ્રહિતાશ્ચાપિ ગદાઃ પરમદારુણાઃ। મૂલપ્રવાદૈર્હિ વિષં પ્રયચ્છન્તિ જિઘાંસવઃ બબ
આ અહીં મોકલવામાં આવેલી ભયાનક ગદાઓ શું છે? કારણ કે જે લોકો મારવા ઈચ્છે છે, તેઓ મૂળના મંત્રોથી ઝેર આપતા હોય છે.
જિહ્વયા યાનિ પુરુષસ્ત્વચા વાપ્યુપસેવતે। તત્ર ચૂર્ણાનિ દત્તાનિ હન્યુઃ ક્ષિપ્રમસંશયમ્
પુરૂષ જે કંઈ જીભ કે ચામડીથી સ્પર્શે છે, તેમાં જો ચૂર્ણ નાખવામાં આવે તો તે ચોક્કસપણે તેને ઝડપથી નુકસાન પહોંચાડે છે.
જલોદરસમાયુક્તાઃ શ્વિત્રિણઃ પલિતાસ્તથા। અપુમાંસઃ કૃતાઃ સ્ત્રીભિર્જડાન્ધવધિરાસ્તથા
સ્ત્રીઓએ પુરુષોને જળોદર, કોડ, વાળ સફેદ થવું, નિર્બળતા, મૂર્ખતા, અંધત્વ કે બહેરાપણું જેવી બિમારીઓ આપી છે.
પાપાનુગાસ્તુ પાપાસ્તાઃ પતીનુપસૃજન્ત્યુત। ન જાતુ વિપ્રિયં ભર્તુઃ સ્ત્રિયા કાર્યં કથંચન
જે સ્ત્રીઓ પાપના માર્ગે ચાલે છે, તે પોતાના પતિ પાસે પણ દુર્ભાવનાથી જાય છે; પત્નીએ ક્યારેય પણ પતિને અપ્રિય એવું કંઈ કરવું નહીં.
વર્તામ્યહં તુ યાં વૃત્તિં પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। તાં સર્વાં શૃણુ મે સત્યાં સત્યભામે યશસ્વિનિ
હવે, હે પ્રસિદ્ધ સત્યભામા, તમે મારા પાસેથી સાચું સાંભળો કે હું પાંડવ મહાત્માઓ વચ્ચે કેવી રીતે વર્તન કરું છું.
અહંકારં વિહાયાહં કામક્રોધૌ ચ સર્વદા। સદારાન્પાણ્ડવાન્નિત્યં પ્રયતોપચરામ્યહમ્
હું હંમેશા અહંકાર, ઇચ્છા અને ક્રોધને છોડીને, પાંડવો અને તેમની પત્નીઓની સતત સેવા કરું છું.
પ્રણયં પ્રતિસંહૃત્ય નિધાયાત્માનમાત્મનિ। શુશ્રૂષુર્નિરભીમાના પતીનાં ચિત્તરક્ષિણી
હું મમત્વને પાછું ખેંચી, પોતાને પોતાના મનમાં રાખી, પતિઓની સેવા વિનમ્રતાથી અને તેમના મનની કાળજી રાખીને કરું છું.
દુર્વ્યાહૃતાચ્છઙ્કમાના દુસ્થિતાદ્દુરવેક્ષિતાત્। દુરાસિતાદ્દુર્વ્રજિતાદિઙ્ગિતાધ્યાસિતાદપિ
હું કડક બોલ, ખોટું વર્તન, અયોગ્ય નજર, ખોટી બેસવાની રીત, ખોટું ચાલવું કે ખોટા ઇશારા જેવી વાતોથી સાવધાન રહેું છું.