પતતા શિરસા તેન દ્વારં ષોડશયોજનમ્। પર્વતાભેન પિહિતં તદાઽગમ્યં તતોઽભવત્। ઉત્તરાઃ કુરવસ્તેન ગચ્છન્ત્યદ્ય યથાસુમ્
એ પડેલા માથાથી, પર્વત જેવું એક દ્વાર, જે શોળ યોજન જેટલું પહોળું હતું, અવરોધાઈ ગયું અને ત્યાંથી પસાર થવું અશક્ય બન્યું; ત્યારથી ઉત્તર કુરુઓ આજે જેમ જાય છે તેમ જવા લાગ્યા.
ક્ષિપ્તાક્ષિપ્તા તુ સા શક્તિર્હત્વા શત્રૂન્સહસ્રશઃ। સ્કન્દહસ્તમનુપ્રાપ્તા દૃશ્યતે દેવદાનવૈઃ
એ શક્તિ વારંવાર ફેંકાઈ, અને હજારો શત્રુઓને મારીને, અંતે સ્કંદના હાથમાં પાછી આવી, જે દેવતાઓ અને દૈત્યો સૌએ જોયું.
પ્રાયઃ શરૈર્વિનિહતા મહાસેનેન ધીમતા। શેષા દૈત્યગણા ઘોરા ભીતાસ્ત્રસ્તા દુરાસદૈઃ। સ્કન્દપારિષદૈર્હત્વા ભક્ષિતાશ્ચ સહસ્રશઃ
મહાસેનના તીક્ષ્ણ બાણોથી મોટા ભાગના ભયાનક અને દુર્ગમ દૈત્યો મરી ગયા; બાકી રહેલા દૈત્યો સ્કંદના સેવકો દ્વારા માર્યા અને હજારો સંખ્યામાં ભક્ષી લેવાયા.
દનવાન્ભક્ષયન્તસ્તે પ્રપિબન્તશ્ચ શોણિતમ્। ક્ષણાન્નિર્દાનવં સર્વમકાર્ષુર્ભૃશહર્ષિતાઃ
તેઓ દૈત્યોને ભક્ષી ગયા અને તેમનું લોહી પી ગયા; થોડા જ પળોમાં આખું મેદાન દૈત્યોમુક્ત કરી નાખ્યું અને ખૂબ આનંદિત થયા.
તમાંસીવયથા સૂર્યો વૃક્ષાનગ્નિર્ઘનાન્ખગઃ। તથાસ્કન્દોઽજયચ્છત્રૂન્સ્વેન વીર્યેણ કીર્તિમાન્
જેમ સૂર્ય અંધકાર દૂર કરે છે, અગ્નિ વૃક્ષોને ભસ્મ કરે છે અને પક્ષી વાદળોને વિખેરી નાખે છે, તેમ સ્કંદે પોતાના પરાક્રમથી શત્રુઓને જીત્યા.
સંપૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈરભિવાદ્ય મહેશ્વરમ્। શુશુભે કૃતિકાપુત્રઃ પ્રકીરણાંશુરિવાંશુમાન્
દેવતાઓએ તેમની પૂજા કરી, મહેશ્વરને વંદન કર્યા, અને કૃત્તિકા પુત્ર સ્કંદ ચમકતા ચંદ્ર જેવો તેજસ્વી જણાયા.
નષ્ટશત્રુર્યદા સ્કન્દઃ પ્રયાતસ્તુ મહેશ્વરમ્। તદાઽબ્રવીન્મહાસેનં પરિષ્વજ્ય પુરંદરઃ
જ્યારે સ્કંદે પોતાના શત્રુઓનો નાશ કરીને મહેશ્વર પાસે ગયા, ત્યારે પુરંદરે મહાસેનને ભેટી અને કહ્યું.
બ્રહ્મદત્તવરઃ સ્કન્દ ત્વયાઽયં મહિષો હતઃ। `હજય્યો યુધિ દેવાનાં દાનવઃ સ મહાબલઃ
સ્કંદ, આ મહિષ તું માર્યો છે, જેને બ્રહ્માએ વરદાન આપ્યું હતું; એ મહાબળવાન દૈત્ય દેવતાઓ માટે યુદ્ધમાં અજેય હતો.
દેવાસ્તૃણસમા યસ્ય વબૂવુર્જયતાંવર। સોઽયં ત્વયા મહાબાહો શમિતો દેવકણ્ટકઃ
જે દૈત્ય સામે દેવતાઓ ઘાસના તણકા સમાન લાગતા, એ દેવતાઓના કાંટાને, બલવાન ભુજાવાળા, તું શાંત કર્યો છે.
શતં મહિષતુલ્યાનાં દાનવાનાં ત્વય રણે। નિહતંદેવશત્રૂણાં યૈર્વયં પૂર્વતાપિતાઃ
મહિષ સમાન બલવાન એવા દૈત્યોના સૈંકડો શત્રુઓને તું યુદ્ધમાં માર્યા, જેમણે અગાઉ અમને બહુ પીડા આપી હતી.
તાવકૈર્ભક્ષિતાશ્ચાન્યે દાનવાઃ શતસઙ્ઘશઃ। અજેયસ્ત્વં રણેઽરીણામુમાપતિરિવ પ્રભુઃ
તારા અનુયાયીઓએ પણ દૈત્યોના અનેક જૂથોને ભક્ષી લીધા; તું યુદ્ધમાં શત્રુઓ માટે અજેય છે, ઉમાપતિ જેવા પ્રભુ છે.
એતત્તે પ્રથમં દેવ ખ્યાતં કર્મ ભવિષ્યતિ। ત્રિષુ લોકેષુ કીર્તિશ્ચ તવાક્ષય્યા ભવિષ્યતિ। વશગાશ્ચ ભવિષ્યનતિ સુરાસ્તવ મહાભુજ
હે દેવ, આ તારો પહેલો પ્રસિદ્ધ કાર્યો ગણાશે; તારી કીર્તિ ત્રણેય લોકમાં અક્ષય રહેશે અને દેવતાઓ તારા વશમાં રહેશે, હે મહાબાહુ.
મહાસેનમેવમુક્ત્વા નિવૃત્તઃ સહ દૈવતૈઃ। અનુજ્ઞાતો ભગવતા ત્ર્યમ્બકેણ શચીપતિઃ
શચીપતિએ મહાસેના સાથે આમ કહ્યું પછી, ત્ર્યંબક ભગવાનની આજ્ઞાથી, દેવતાઓ સાથે પાછા ફર્યા.
ગતો ભદ્રવટંરુદ્રો નિવૃત્તાશ્ચ દિવૌકસઃ। ઉક્તાશ્ચ દેવા રુદ્રેણ સ્કન્દં પશ્યત મામિવ
રુદ્ર ભગવાન ભદ્રવટા ગયા અને દેવતાઓ પણ પાછા ગયા. રુદ્રે દેવોને કહ્યું: 'જેમ તમે મને જુઓ છો, તેમ સ્કંદને પણ જુઓ.'
સ હત્વા દાનવગણાન્પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ। એકાહ્નૈવાજયત્સર્વં ત્રૈલોક્યં વહ્નિનન્દનઃ
વહણે દાનવોને માર્યા પછી, મહર્ષિઓએ પૂજન કરેલો, અગ્નિપુત્રે એક જ દિવસે આખા ત્રણેય લોક જીત્યા.
સ્કન્દસ્ ય ઇદં વિપ્રઃ પઠેજ્જન્મ સમાહિતઃ। `શૃણુયાદ્બ્રાહ્મણેભ્યો યઃ શ્રાવયેદ્વાવિચેતનમ્
હે વિદ્વાન, જે મનથી સ્કંદનું જન્મકથન વાંચે, બ્રાહ્મણો પાસેથી સાંભળે, અથવા અજ્ઞાનીઓને સંભળાવે—
ધનમાયુર્યશો દીપ્તિં પુત્રાઞ્શત્રુજયંતથા'। સપુષ્ટિમિહસંપ્રાપ્ય સ્કન્દસાલોક્યમાપ્નુયાત્
તેને ધન, દીર્ઘ આયુષ્ય, યશ, તેજ, પુત્રો, દુશ્મનો પર વિજય અને અહીં સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે; અને અંતે સ્કંદના દર્શનનો લાભ મળે છે.
ભગવઞ્શ્રોતુમિચ્છામિ નામાનિ ચ મહાત્મનઃ। તરિષુ લોકેષુ યાન્યસ્ય વિખ્યાતાનિ દ્વિજોત્તમ
હે મહાભાગ્યશાળી, હું એ મહાત્માના નામો સાંભળવા ઈચ્છું છું, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
ઇત્યુક્તઃ પાણ્ડવેયેન મહાત્મા ઋષિસન્નિધૌ। ઉવાચ ભગવાંસ્તત્ર માર્કણ્ડેયો મહાતપાઃ
પાંડુપુત્રે એમ કહ્યું ત્યારે, મહર્ષિની હાજરીમાં મહાતપસ્વી, પૂજ્ય માર્કંડેયે ત્યાં ઉત્તર આપ્યો.
આગેયશ્ચૈવ સ્કનદશ્ચ દીપ્તકીર્તિરનામયઃ। મયૂરકેતુર્ધર્માત્મા ભૂતેશો મહિષાર્દનઃ
આગેય, સ્કંદ, તેજસ્વી, નિરોગી, મયૂરધ્વજ, ધર્મપ્રિય, ભૂતોના સ્વામી, મહિષાસુરનો સંહારક—
કામજિત્કામદઃ કાન્તઃ સત્યવાગ્ભુવનેશ્વરઃ। શિશુઃ શીઘ્રઃ શુચિશ્ચણ્ડો દીપ્તવર્ણઃ શુભાનનઃ
કામને જીતનાર, ઇચ્છા આપનાર, સૌને પ્રિય, સત્યવક્તા, જગતના સ્વામી, બાળરૂપ, ઝડપી, પવિત્ર, ઉગ્ર, તેજસ્વી રંગવાળો, શુભમુખવાળો—
અમોઘસ્ત્વનઘો રૌદ્રઃ પ્રિયશ્ચન્દ્રાનનસ્તથા। દીપ્તશક્તિઃ પ્રશાન્તાત્મા નદ્રકુક્કુટમોહનઃ
અચૂક, નિર્દોષ, ભયાનક, પ્રિય, ચંદ્રમુખી, તેજવાળી ભાલાવાળો, શાંત સ્વભાવવાળો, મોર અને કૂકડીને મોહી લેતો—
ષષ્ઠીપ્રિયશ્ચ ધર્માત્મા પવિત્રો માતૃવત્સલઃ। કન્યાભર્તા વિભક્તશ્ચ સ્વાહેયો રેવતીસુતઃ
ષષ્ટીના પ્રિય, ધર્મનિષ્ઠ, પવિત્ર, માતાઓને વ્હાલો, કન્યાનો પતિ, વિભાજિત, હવનયોગ્ય, રેવતીપુત્ર—
પ્રભુર્નેતા વિશાખશ્ચ નૈગમેયઃ સુદુશ્ચરઃ। સુવ્રતો લલિતશ્ચૈવબાલક્રીડનકપ્રિયઃ
પ્રભુ, નેતા, વિશાખ, નૈગમેય, દુર્લભ, સદાચાર, મોહક, બાળ રમકડાંને ગમનાર—
ખચારી બ્રહ્મચારી ચ શૂરઃ શરવણોદ્ભવઃ। વિશ્વામિત્રપ્રિયશ્ચૈવ દેવસેનાપ્રિયસ્તથા। વાસુદેવપ્રિયશ્ચૈવ પ્રિયઃ પ્રિયકૃદેવ તુ
આકાશમાં વિહરતો, બ્રહ્મચારી, પરાક્રમી, શરવણમાંથી જન્મેલો, વિશ્વામિત્રને પ્રિય, દેવસેનાને પ્રિય, વાસુદેવને પ્રિય અને પ્રિય કાર્ય કરનારને પણ પ્રિય—
નામાન્યેતાનિ દિવ્યાનિ કાર્તિકેયસ્ય યઃ પઠેત્। સ્વર્ગં કીર્તિં ધનં ચૈવ સ લભેન્નાત્ર સંશયઃ
જે કોઈ કાર્તિકેયના આ દિવ્ય નામો વાંચે, તેને સ્વર્ગ, યશ અને ધન મળે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
સ્તોષ્યામિ દેવૈર્ઋષિભિશ્ચ જુષ્ટં શક્ત્યા ગુહંનામભિરપ્રમેયમ્। ષડાનનં શક્તિધરં સુવીરં નિબોધ ચૈતાનિ કુરુપ્રવીર
હું દેવો અને ઋષિઓ દ્વારા પૂજિત, અપરિમિત, છમુખી, શક્તિવાળા, પરાક્રમી ગુહાને તેના નામોથી સ્તુતિ કરું છું; હે કુરુશ્રેષ્ઠ, આ નામો સાંભળ.
બ્રહ્મણ્યો વૈ બ્રહમજો બ્રહ્મવિચ્ચ બ્રહ્મેશયો બ્રહ્મવતાંવરિષ્ઠઃ। બ્રહ્મપ્રિયો બ્રાહ્મણસર્વમન્ત્રી ત્વં બ્રહ્મણાં બ્રાહ્મણાનાંચ નેતા
તમે બ્રહ્મપ્રિય, બ્રહ્મથી જન્મેલા, બ્રહ્મજ્ઞાની, બ્રહ્મના સ્વામી, બ્રહ્મવંતોમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્મને પ્રિય, સર્વ બ્રાહ્મણોના સલાહકાર અને બ્રાહ્મણોના નેતા છો.
સ્વાહા સ્વધા ત્વંપરમં પવિત્રં મન્ત્રસ્તુતસ્ત્વંપ્રથિતઃ ષડર્ચિઃ। સંવત્સરસ્ત્વમૃતવશ્ચ ષડ્વૈ માસાર્ધમાસાશ્ચદિનં દિશશ્ચ
તમે સ્વાહા, સ્વધા, સર્વશ્રેષ્ઠ પવિત્રતા, મંત્રોથી વંદિત, છ કિરણવાળા, વર્ષ, ઋતુ, માસ, પખવાડિયા, દિવસ અને દિશાઓ સ્વરૂપ છો.
ત્વંપુષ્કરાક્ષસ્ત્વરવિન્દવક્રઃ સહસ્રચક્ષોસિ સહસ્રબાહુઃ। ત્વં લોકપાલઃ પરમં હવિશ્ચ ત્વં ભાવનઃ સર્વસુરાસુરાણામ્
તમે કમળને જેવી આંખો અને મુખ ધરાવતા, હજાર આંખો અને હાથવાળા, લોકપાલ, શ્રેષ્ઠ હવન અને સર્વ દેવ-દાનવોના સર્જનહાર છો.