અથ તદ્વિદ્રુતં સૈન્યં દૃષ્ટ્વા દેવઃ પુરંદરઃ। આશ્વાસયન્નુવાચેદં બલભિદ્દાનવાર્દિતમ્
પછી, તે દળને ભાગતું જોઈને દેવરાજ પુરંદરએ તેમને હિંમત આપી, દાનવોના આક્રમણથી તૂટી ગયેલા દળને સંબોધન કર્યું.
ભયં ત્યજત ભદ્રં વ શૂરાઃ શસ્ત્રાણિ ગૃહ્ણત। કુરુધ્વંવિક્રમે બુદ્ધિં મા વઃ કાચિદ્વ્યથા ભવેત્
ભય છોડો, સુખી રહો, વીરોએ, શસ્ત્રો ઉઠાવો! હિંમત રાખો અને મનમાં કોઈ વ્યથા ન લાવશો.
જયતૈનામ્સુદુર્વૃત્તાન્દાનવાન્ઘોરદર્શનાન્। અભિદ્રવત ભદ્રં વો મયા સહ મહાસુરાન્
આ ભયાનક અને દુષ્ટ દાનવોને જીતો, મહાસુરો પર મારી સાથે ચઢાઈ કરો, તમારું કલ્યાણ થાય.
શક્રસ્ વચનં શ્રુત્વા સમાશ્વસ્તા દિવૌકસઃ। દાનવાન્પ્રત્યયુધ્યન્ત શક્રં કૃત્વા વ્યપાશ્રયમ્
શક્રના વચન સાંભળી દેવતાઓએ હિંમત પામી અને શક્રને આશ્રય લઈને દાનવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
તતસ્તે ત્રિદશાઃ સર્વેમરુતશ્ચ મહાબલાઃ। પ્રત્યુદ્યયુર્મહાભાગાઃ સાધ્યાશ્ચ વસુભિઃ સહ
પછી બધા દેવતાઓ, મહાબળવાન મારુતો, મહાભાગ્યવાળી સાધ્યો અને વસુઓ સાથે આગળ વધ્યા.
તૈર્વિસૃષ્ટાન્યનીકેષુ ક્રુદ્ધૈઃ શસ્ત્રાણિ સંયુગે। શરાશ્ચ દૈત્યકાયેષુ પિબન્તિ રુધિરં બહુ
યુદ્ધમાં ક્રોધિત દેવોએ દુશ્મન દળ પર શસ્ત્રો વરસાવ્યા; તીરો દૈત્યોના શરીરમાં ઘૂસી ગયા અને ઘણું લોહી પી ગયું.
તેષાં દેહાન્વિનિર્ભિદ્ય શરાસ્તે નિશિતાસ્તદા। નિપતન્તોઽભ્યદૃશ્યન્ત નગેભ્ય ઇવ પન્નગાઃ
તેઓના શરીરમાં તીક્ષ્ણ બાણો ઘૂસી ગયા અને જ્યારે તેઓ જમીન પર પડ્યા, ત્યારે એ રીતે લાગ્યું જાણે પહાડ પરથી સાપો નીચે પડી રહ્યા હોય.
તાનિ દૈત્યશરીરાણિ નિર્ભિન્નાનિસ્મ સાયકૈઃ। અપતન્ભૂતલેરાજંશ્છિન્નાભ્રાણીવ સર્વશઃ
એ દૈત્યોના શરીરો, બાણોથી છિન્નભિન્ન થયેલા, રાજા, જમીન પર એ રીતે પડ્યા જેમ કે ફાટેલા વાદળો ચારે તરફ છૂટા પડી જાય.
તતસ્તદ્દાનવં સૈન્યં સર્વૈર્દેવગણૈર્યુધિ। ત્રાસિતં વિવિધૈર્બાણૈઃ કૃતંચૈવ પરાઙ્યુખમ્
પછી દેવતાઓએ વિવિધ પ્રકારના બાણો ચલાવી દૈત્યસેનાને ભયભીત કરી દીધી અને તેમને યુદ્ધમાંથી પલાયન કરવા મજબૂર કર્યા.
અથોત્ક્રુષ્ટં તદા હૃષ્ટૈઃ સર્વૈર્દેવૈરુદાયુધૈઃ। સંહતાનિ ચ તૂર્યાણિ પ્રાવાદ્યન્ત હ્યનેકશઃ
એ સમયે બધા દેવતાઓ આનંદિત થઈને શસ્ત્રો સાથે જોરદાર જયઘોષ કર્યા અને અનેક પ્રકારના વાદ્યયંત્રો એકસાથે વાગવા લાગ્યા.
એવમન્યોન્રસંયુક્તં યુદ્ધમાસીત્સુદારુણમ્। દેવાનાં દાનવાનાં ચ માંસશોણિતકર્દમમ્
એ રીતે દેવતાઓ અને દૈત્યો વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું, જ્યાં માંસ અને લોહીથી કાદવ બની ગયો હતો.
અનયો દેવલોકસ્ય સહસૈવાભ્યદૃશ્યત। તથહિ દાનવા ઘોરા વિનિઘ્નન્તિ દિવૌકસઃ
અચાનક દેવલોક માટે સંકટ ઊભું થયું, કેમ કે ભયાનક દૈત્યોએ સ્વર્ગવાસીઓને મારવા શરૂ કર્યા.
તતસ્તૂર્યપ્રણાદાશ્ચ ભેરીણાં ચ મહાસ્વનાઃ। બભૂવુર્દાનવેન્દ્રાણાં સિંહનાદાશ્ચ દારુણાઃ
પછી દૈત્યરાજાઓ તરફથી તુરી અને ઢોલના ગર્જનારા અવાજો ઊઠ્યા અને તેમની ભયાનક સિંહગર્જના પણ સંભળાઈ.
અથ દૈત્યબલાદ્ઘોરાન્નિષ્પપાત મહાબલઃ। દાનવો મહિષો નામ પ્રગૃહ્ય વિપુલં ગિરિમ્
પછી દૈત્યસેનામાંથી મહાન બળવાન દૈત્ય મહિષ ભયાનક રૂપે એક વિશાળ પર્વત ઉઠાવીને બહાર આવ્યો.
તે તં ધનૈરિવાદિત્યં દૃષ્ટ્વાસંપરિવારિતમ્। તમુદ્યતગિરિં રાજન્વ્યદ્રવન્ત દિવૌકસઃ
રાજા, જ્યારે દેવતાઓએ મહિષને ધનસંપત્તિથી ઘેરાયેલા સૂર્ય જેવો જોઈને અને પર્વત ઊંચે ઉઠાવતો જોયો, ત્યારે તેઓ ચારે તરફ ભાગી પડ્યા.
અથાભિદ્રુત્ય મહિષો દેવાંશ્ચિક્ષેપ તં ગિરિમ્। `મહાકાયં મહારાજ સતોયમિવ તોયદમ્
પછી મહિષે દોડીને એ પર્વત દેવતાઓ પર ફેંકી દીધો, મહારાજા, જેમ મેઘ પાણી ધરાવતો વાદળ વરસાવે છે.
પતતા તેન ગિરિણા દેવસૈન્યસ્ પાર્થિવ। ભીમરૂપેણ નિહતમયુતં પ્રાપતદ્ભુવિ
એ પર્વત પડતાં, રાજા, ભયાનક રૂપે દેવસેના પર આઘાત થયો અને દસ હજારથી વધુ યોદ્ધાઓ મારાઈ જમીન પર પડ્યા.
અથ તૈર્દાનવૈઃ સાર્ધં મહિષસ્ત્રાસયન્સુરાન્। અભ્યદ્રવદ્રણે તૂર્ણં સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગાનિવ
પછી દૈત્યોએ સાથે મળી મહિષે યુદ્ધમાં ઝડપથી ચઢાઈ કરી, દેવતાઓને એ રીતે ડરાવ્યા જેમ સિંહ નાના પ્રાણીઓને તોડી પાડે.
તમાપતન્તં મહિષં દૃષ્ટ્વા સેન્દ્રા દિવૌકસઃ। વ્યદ્રવન્તરણે બીતા વિકીર્ણાયુધકેતનાઃ
મહિષને ઝડપથી આવતો જોઈને, ઈન્દ્ર સહિતના દેવતાઓના શસ્ત્રો અને ધ્વજાઓ છૂટી ગયા અને તેઓ યુદ્ધભૂમિમાં ભયથી ભાગી પડ્યા.
તતઃસ મહિષઃ ક્રુદ્ધસ્તૂર્ણં રુદ્રરથં યયૌ। અભિદ્રુત્ય ચ જગ્રાહ રુદ્રસ્ રથકૂવરમ્
પછી ક્રોધિત મહિષ ઝડપથી રુદ્રના રથ તરફ દોડ્યો અને પહોંચી જતાં રુદ્રના રથનો દંડ પકડી લીધો.
યદા રુદ્રરથં ક્રુદ્ધો મહિષઃ સહસા ગતઃ। રેસતૂ રોદસી ગાઢં મુમુહુશ્ મહર્ષયઃ
જ્યારે કુપિત મહિષ અચાનક રુદ્રના રથ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે આખું આકાશ ગુંજી ઉઠ્યું અને મહર્ષિઓ પણ ભયથી ગભરાઈ ગયા.
અનદંશ્ચમહાકાયા દૈત્યા જલધરોપમાઃ। આસીચ્ચનિશ્ચિતં તેષાં જિતમસ્માભિરિત્યુત
મોટા શરીરવાળા દૈત્યોએ, મેઘ જેવા ગર્જના કરી, અને એમ લાગ્યું કે તેમને પણ ખાતરી નહોતી કે જીત કોની થશે.
તથાભૂતે તુ ભગવાનાહૂય ગુહમાત્મજમ્। `દૌરાત્મ્યં પશ્ય પુતર્ ત્વં દાનવસ્ય દુરાત્મનઃ। જહિ શીઘ્રં દુરાચારં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તે બલમ્
એ રીતે પરિસ્થિતિ થતાં ભગવાને ગુહપુત્રને બોલાવી કહ્યું: 'પુત્ર, આ દુષ્ટ દૈત્યની કુકર્મો જોઈને, તું ઝડપથી આ દુશ્મનને સંહાર; હું તારી શક્તિ જોવા ઈચ્છું છું.'
ઇત્યુક્તાવ ભગવાન્સ્કન્દં પરિપૂજ્ય મહેશ્વરઃ। અયોજયન્નિગ્રહાર્થં મહિષસ્ ગતાયુષઃ'। સસ્માર ચ તદા સ્કન્દં મૃત્યું તસ્ય દુરાત્મનઃ
આ રીતે કહ્યું પછી, મહેશ્વરે સ્કંદનું સન્માન કરીને, મૃત્યુ પામેલા મહિષને દમન કરવા માટે સ્કંદને નિયુક્ત કર્યો અને એ સમયે સ્કંદને એ દુષ્ટના મૃત્યુરૂપે સ્મરણ કર્યો.
મહિષોઽપિ રથં દૃષ્ટ્વા રૌદ્રં રુદ્રસ્ ચાનદત્। દેવાન્સંત્રાસયંશ્ચાપિ દૈત્યાંસ્ચાપિપ્રહર્ષયત્
મહિષ પણ એ ભયાનક રથ અને રુદ્રને જોઈને ગર્જના કરવા લાગ્યો; એના કારણે દેવતાઓ ભયભીત થયા અને દૈત્યો આનંદિત થયા.
તતસ્તસ્મિનભયે ઘોરે દેવાનાં સમુપસ્થિતે। આજગામ મહાસેનઃ ક્રોધાત્સૂર્ય ઇવ જ્વલન્
એ ભયાનક સંકટ દેવતાઓ પર આવી રહ્યું હતું ત્યારે, મહાસેન ક્રોધથી તપતી સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવીને આવી પહોંચ્યા.
લોહિતામ્બરસંવીતો લોહિતસ્રગ્વિભૂષણઃ। લોહિતાશ્વો મહાબાહુર્હિરણ્યકવચઃ પ્રભુઃ
લાલ વસ્ત્ર પહેરેલા, લાલ ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી શોભતા, લાલ ઘોડા પર સવાર, બલવાન ભુજાવાળા અને સોનેરી કવચ ધારણ કરેલા ભગવાન પ્રગટ થયા.
રથમાદિત્યસંકાશમાસ્થિતઃ કનકપ્રભમ્। તં દૃષ્ટ્વા દૈત્યસેના સા વ્યદ્રવત્સહસા રણે
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને સોનાની ઝાંખી આપતો રથ ચઢી, જ્યારે તેઓને જોયા, ત્યારે દૈત્યોની સેના યુદ્ધમાં તરત જ ભાગી ગઈ.
સ ચાપિ તાં પ્રજ્વલિતાં મહિષસ્ વિદારિણીમ્। મુમોચ શક્તિં રાજેનદ્ર મહાસેનો મહાબલઃ
મહાબળશાળી મહાસેને, યુદ્ધમાં મહિષ સામે જ્વલંત શક્તિ ફેંકી, જે બધું ફાડી નાખે એવી હતી.
સા મુક્તાઽભ્યહરત્તસ્ય મહિષસ્ય શિરો મહત્। પપાત ભિન્ને શિરસિ મહિષસ્ત્યક્તજીવિતઃ
એ ફેંકાયેલી શક્તિ મહિષના મોટા માથા પર વાગી; માથું ફાટી ગયું અને મહિષ જીવ ગુમાવીને જમીન પર પડી ગયો.