પૃષ્ઠતોવિજયસ્યાપિ યાતિ રુદ્રસ્ય પટ્ટસઃ। ગદામુસલશક્ત્યાદ્યૈર્વૃતઃ પ્રહરણોત્તમૈઃ
વિજયાના પાછળ પણ રુદ્રની તલવાર આગળ વધે છે, અને તેની આસપાસ ગદા, મુસળ, શક્તિ જેવી શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રો છે.
પટ્ટસં ત્વન્વગાદ્રાજંશ્છત્રં રૌદ્રં મહાપ્રભમ્। કમણ્ડલુશ્ચાપ્યનુ તં મહર્ષિગણસેવિતઃ
એ તલવાર પછી રુદ્રનું તેજસ્વી અને પ્રભાવશાળી છત્ર ચાલે છે, અને પછી મહર્ષિઓ દ્વારા પૂજિત કમંડળુ આવે છે.
તસ્ય દક્ષિણતો ભાતિ દણ્ડો ગચ્છઞ્શ્રિયા વૃતઃ। ભૃગ્વઙ્ગિરોભિઃ સહિતો દૈધતૈશ્ચાનુપૂજિતઃ
તેના જમણા બાજુએ તેજથી શોભતો દંડ આગળ વધે છે, ભૃગુ અને અંગિરા સાથે, અને દ્વિજોએ તેની પૂજા કરી છે.
એષાં તુ પૃષ્ઠતો રુદ્રો વિમલે સ્યન્દને સ્થિતઃ। યાતિ સંહર્ષયન્સર્વાંસ્તેજસા ત્રિદિવૌકસઃ
આ બધાના પાછળ રુદ્ર પોતે નિર્મળ રથ પર ઊભા છે, અને તેમના તેજથી સ્વર્ગવાસીઓને આનંદ આપે છે.
ઋષયશ્ચાપિ દેવાશ્ચ ગન્ધર્વા ભુજગાસ્તથા। નદ્યો હ્રદાઃસમુદ્રાશ્ચતથૈવાપ્સરસાં ગણાઃ
ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો, સર્પો, નદીઓ, સરોવર, સમુદ્રો અને અપ્સરાઓના સમૂહ પણ પાછળ ચાલે છે.
નક્ષત્રાણિ ગ્રહાશ્ચૈવદેવાનાં શિશવશ્ચ યે। સ્ત્રિયશ્ચ વિવિધાકારા યાન્તિ રુદ્રસ્ય પૃષ્ઠતઃ
નક્ષત્રો, ગ્રહો, દેવોના બાળકો અને વિવિધ રૂપવાળી સ્ત્રીઓ પણ રુદ્રના પાછળ જાય છે.
સૃજન્ત્યઃ પુષ્પવર્ષાણિ ચારુરૂપા વરાઙ્ગનાઃ। પર્જન્યશ્ચાપ્યનુયયૌ નમસ્કૃત્ય પિનાકિનમ્
સુંદરાંગના સ્ત્રીઓ ફૂલવર્ષા વરસાવે છે, અને પાર્જન્ય પણ પિનાકધારીને વંદન કરીને પાછળ જાય છે.
છત્રં ચ પાણ્ડુરં સોમસ્તસ્ય મૂર્ધન્યધારયત્। ચામરે ચાપિ વાયુશ્ચ ગૃહીત્વાઽગ્નિશ્ચ ધિષ્ઠિતૌ
સોમએ તેમના માથા પર સફેદ છત્ર મૂક્યું, અને વાયુ તથા અગ્નિએ ચામરાં પકડીને ઊભા છે.
શક્રશ્ચ પૃષ્ઠતસ્તસ્ય યાતિ રાજઞ્છ્રિયા વૃતઃ। સહરાજર્ષિભિઃ સર્વૈઃ સ્તુવાનો વૃષકેતનમ્
રાજા, ઇન્દ્ર પણ તેજથી શોભાયમાન થઈને તેમના પાછળ ચાલે છે, અને બધા રાજર્ષિઓ સાથે વૃષધ્વજની સ્તુતિ કરે છે.
ગૌરી વિદ્યાઽથ ગાન્ધારી કેશિની મિત્રસાહ્વયા। સાવિત્ર્યા સહ સર્વાસ્તાઃ પાર્વત્યા યાન્તિ પૃષ્ઠતઃ
ગૌરી, વિદ્યા, ગાંધારી, કેશિની, મિત્રસાહ્વયા, તેમજ સાવિત્રી અને પાર્વતી સાથે બધી સ્ત્રીઓ પાછળ જાય છે.
તત્ર વિદ્યાગણાઃ સર્વેયે કેચિત્કવિભિઃ સ્મૃતાઃ। તસ્ય કુર્વન્તિ વચનં સેન્દ્રા દેવાશ્ચમૂમુખે
ત્યાં કવિઓએ યાદ કરેલી બધી વિદ્યાઓ તેમના વચનનું પાલન કરે છે, અને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ સેનાના આગળ ઊભા છે.
ગૃહીત્વા તુ પતાકાં વૈ યાત્યગ્રે રાક્ષસો ગ્રહઃ। વ્યાપૃતસ્તુ શ્મશાને યો નિત્યં રુદ્રસ્ વૈ સખા। પિઙ્ગલો નામ યક્ષેન્દ્રો લોકસ્યાનન્દદાયકઃ
શ્મશાનમાં રહેતો, રુદ્રનો સદા સાથી, પિંગલ નામનો યક્ષરાજ, જે જગતને આનંદ આપે છે, ધ્વજ પકડીને આગળ જાય છે.
એબિશ્ચ સહિતો દેવસ્તત્રયાતિ યથાસુખમ્। અગ્રતઃ પૃષ્ઠતસ્ચૈવં ન હિ તસ્ય ગતિર્ધ્રુવા
આ બધાની સાથે દેવતા ત્યાં પોતાની ઈચ્છાથી આગળ-પાછળ જાય છે, કારણ કે તેમની ગતિ કદી સ્થિર નથી.
રુદ્રં સત્કર્મભિર્મર્ત્યાઃ પૂજયન્તીહ દૈવતમ્। શિવમિત્યેવ યં પ્રાહુરીશં રુદ્રં પિનાકિનમ્
માણસો અહીં શુભ કર્મોથી રુદ્ર દેવની પૂજા કરે છે, જેને શિવ, ઈશ, રુદ્ર, પિનાકધારી કહે છે.
એવં સર્વે સુરગણાસ્તદા વૈ પ્રીતમાનસાઃ'। ભાવૈસ્તુ વિવિધાકારૈઃ પૂજયન્તિ મહેશ્વરમ્
એ રીતે બધા દેવતાઓ આનંદથી ભરેલા મનથી વિવિધ રીતે મહેશ્વરની ભક્તિ કરે છે.
કદેવસેનાપતિસ્ત્વં દેવસેનાભિરાવૃતઃ। અનુદચ્છતિ દેવેશં બ્રહ્મણ્યઃ કૃત્તિકાસુતઃ
તમે દેવસેનાપતિ, દેવસેનાઓથી ઘેરાયેલા, કૃત્તિકા પુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ, દેવોના સ્વામીના પાછળ ચાલો છો.
અથાબ્રવીન્મહાસેનં મહાદેવો બૃહદ્વચઃ। સપ્તમં મારુતસ્કન્ધં રક્ષ નિત્યમતન્દ્રિતઃ
પછી મહાદેવે મહાસેનાને કહ્યું: 'મારુતોની સાતમી ટુકડી તું હંમેશા જાગૃત રહીને રક્ષા કર.'
સપ્તમં મારુતસ્કન્ધં પાલયિષ્યામ્યહં પ્રભો। યદન્યદપિ મે કાર્યં દેવ તદ્વદ માચિરમ્
'પ્રભુ, હું સાતમી મારુત ટુકડીની રક્ષા કરીશ. દેવ, મને બીજું જે કરવું હોય તે પણ તરત કહો.'
કાર્યેષ્વહં ત્વયા પુત્ર સંદ્રષ્ટવ્યઃ સદૈવ હિ। દર્શનાન્મમ ભક્ત્યા ચ શ્રેયઃ પરમવાપ્સ્યસિ
પુત્ર, તું જે પણ કાર્ય કરે, તેમાં હંમેશા મને જોતો રહે. મારી ભક્તિથી અને મને જોવાથી તને સર્વોત્તમ કલ્યાણ મળશે.
ઇત્યુક્ત્વા વિસસર્જૈનં પરિષ્યજ્ય મહેશ્વરઃ। `સ્કન્દં સહોમયા પ્રીતો જ્વલન્તમિવ તેજસા
આવી રીતે કહીને મહાદેવ મહેશ્વર પ્રસન્ન થઈને, તેજથી ઝગમગ Skanda ને અને ઉમાને છોડી દીધા.
વિસર્જિતે તતઃ સ્કન્દે બભૂવૌત્પાતિકં મહત્। સહસૈવ મહારાજદેવાન્સર્વાન્પ્રમોહયત્
જ્યારે સ્કંદને છોડી દેવામાં આવ્યા, ત્યારે અચાનક એક મોટું અશુભ સંકેત થયું, રાજન, જેના કારણે બધા દેવતાઓ ગભરાઈ ગયા.
જજ્વાલ સ્વં સનક્ષત્રં પ્રમૂઢં ભુવનં ભૃશમ્। ચચાલ વ્યનદચ્ચોર્વી તમોભૂતં જગત્પ્રભો
તેણી પોતાની નક્ષત્ર સાથે પ્રજ્વલિત થઈ ઉઠ્યો, આખું જગત ભારે ગભરાઈ ગયું; પૃથ્વી ધ્રુજી ઉઠી અને ગર્જના કરી, જગત અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું, પ્રભો.
તતસ્તદ્દારુણં દૃષ્ટ્વા ક્ષુભિતઃ શંકરસ્તદા। ઉમા ચૈવમહાભાગ દેવાશ્ચ સમહર્ષયઃ
એવી ભયાનક ઘટના જોઈને શંકર, મહાભાગ્યવાળી ઉમા અને બધા દેવતાઓ તથા મહર્ષિઓ ગભરાઈ ગયા.
તતસ્તેષુ પ્રમૂઢેષુ પર્વતામ્બુદસન્નિભમ્। નાનાપ્રહરણં ઘોરમદૃશ્યત મહદ્બલમ્
બધા ગભરાઈ ગયા ત્યારે, પર્વત જેવા ઘનઘોર વાદળ જેવું એક મોટું અને ભયાનક શસ્ત્રો ધરાવતું દળ દેખાયું.
તદ્વૈ ઘોરમસઙ્ખ્યેયં ગર્જચ્ચ વિવિધા ગિરઃ। અભ્યદ્રવદ્રણએ દેવાન્ભગવન્તં ચ શંકરમ્
એ અસંખ્ય ભયાનક દળે અનેક પ્રકારની ગર્જના કરતાં, યુદ્ધમાં દેવતાઓ અને ભગવાન શંકર પર આક્રમણ કર્યું.
તૈર્વિસૃષ્ટાન્યનીકેષુ બાણજાલાન્યનેકશઃ। પર્વતાશ્ચ શતઘ્ન્યશ્ચ પ્રાસાસિપરિઘા ગદાઃ
તેમના દળમાંથી અનેક તીરોની વર્ષા, પર્વતો, શતઘ્નીઓ, ભાલા, તલવાર, પરઘ, ગદા વગેરે ભયાનક શસ્ત્રો છોડવામાં આવ્યા.
નિપતદ્ભિશ્ચ તૈર્ઘોરૈર્દેવાનીકં મહાયુધૈઃ। ક્ષણેન વ્યદ્રવત્સર્વં વિમુખં ચાપ્યદૃશ્યત
આ ભયાનક શસ્ત્રોથી દેવસેનાનું દળ એક ક્ષણમાં વિખેરી ગયું અને બધા પીઠ ફેરવી ભાગતા દેખાયા.
નિકૃત્તયોધનાગાશ્વં કૃત્તાયુધમહારથમ્। દાનવૈરર્દિતં સૈન્યં દેવાનાં વિમુખં બભૌ
યોદ્ધાઓ, હાથીઓ અને ઘોડાઓ કાપી નાખવામાં આવ્યા, રથો અને શસ્ત્રો તૂટી ગયા, દાનવોના આક્રમણથી દેવસેના પીઠ ફેરવી રહી હતી.
અસુરૈર્વધ્યમાનં તત્પાવકૈરિવ કાનનમ્। અપતદ્દગ્ધભૂયિષ્ઠં મહાદ્રુમવનં તથા
આસુરોએ જેમ જંગલને અગ્નિથી દહન કરી દેવું, તેમ દેવસેનાનું મોટું વૃક્ષવત દળ બળી પડ્યું.
તે વિભિન્નશિરોદેહાઃ પ્રાદ્રવન્તો દિવૌકસઃ। ન નાથમધિગચ્છન્તિ વધ્યમાના મહારણે
માથા અને શરીર તૂટી ગયેલા દેવતાઓ મહાયુદ્ધમાં માર ખાતા ભાગી ગયા, તેમને કોઈ રક્ષા કરનાર મળ્યો નહીં.