સહસ્રં તસ્ય સિંહાનાં તસ્મિન્યુક્તં રથોત્તમે। ઉત્પપાત દિવં શુભ્રં કાલેનાભિપ્રચોદિતમ્
એ ઉત્તમ રથમાં હજાર સિંહો જોડાયેલા હતા, જે સમયના પ્રેરણે આકાશમાં તેજસ્વી રીતે ઉડી ગયો.
તેપિબન્ત ઇવાકાશં ત્રાસયન્તક્ષરાચરાન્। સિંહા નભસ્યગચ્છન્ત નદન્તશ્ચારુકેસરાઃ
સુંદર જટાવાળા એ સિંહો આકાશમાં ગર્જના કરતા જતા, ચાલતા અને સ્થિર બધાં જ જીવોને ભયભીત કરતા, જાણે આકાશને પી જતાં હોય.
તસ્મિન્રથે પશુપતિઃ સ્થિતો ભાત્યુમયા સહ। વિદ્યુતા સહિતઃ સૂર્યઃ સેન્દ્રચાપે ઘને યથા
એ રથ પર પશુપતિ ઉમા સાથે તેજસ્વી લાગતા હતા, જેમ વીજળી અને ઇન્દ્રધનુષ સાથે સૂર્ય વાદળમાં ઝગમગે છે.
અગ્રતસ્તસ્ય ભગવાન્ધનેશો ગુહ્યકૈઃ સહ। આસ્થાય રુચિરં યાતિ પુષ્પકં નરવાહનઃ
તેમના આગળ ધનના ભગવાન, ગુહ્યકો સાથે, સુંદર પુષ્પક રથ પર આરૂઢ થઈને આગળ વધતા હતા.
ઐરાવતં સમાસ્થાય શક્રશ્ચાપિ સુરૈઃ સહ। પૃષ્ઠતોઽનુયયૌ યાન્તં વરદં વૃષભધ્વજમ્
ઇન્દ્ર પણ દેવતાઓ સાથે એ વરદાન આપનાર વૃષભધ્વજના પાછળ, એરાવત હાથી પર ચઢીને અનુસરી રહ્યા હતા.
જૃમ્ભકૈર્યક્ષરક્ષોભિઃ સ્રગ્વિભિઃ સમલંકૃતઃ। યાત્યમોઘો મહાયક્ષો દક્ષિણં પક્ષમાસ્થિતઃ
મહાયક્ષ, ઝાંઝવાળા, યક્ષો અને રાક્ષસો સાથે અને ફૂલોની માળાઓથી શોભિત થઈ, દક્ષિણ બાજુએ અવિઘ્નપણે આગળ વધતા હતા.
તસ્ય દક્ષિણતો દેવા બહવશ્ચિત્રયોધિનઃ। ગચ્છન્તિ વસુભિઃ સાર્ધં રુદ્રૈશ્ચ સહ સંગતાઃ
તેમની દક્ષિણ બાજુએ અનેક યુદ્ધકુશળ દેવતાઓ, વસુઓ અને રુદ્રો સાથે જોડાઈને આગળ વધતા હતા.
યમશ્ચ મૃત્યુના સાર્ધં સર્વતઃ પરિવારિતઃ। ઘોરૈર્વ્યાધિશતૈર્યાતિ ઘોરરૂપવપુસ્તથા
યમ, મૃત્યુ અને ભયાનક રોગોના સૈંકડો ટોળાંથી ચારે બાજુથી ઘેરાયેલા, ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને આગળ વધતા હતા.
યમસ્ય પૃષ્ઠતશ્ચૈવ રઘોરસ્ત્રિશિખરઃ શિતઃ। વિજયો નામ રુદ્રસ્ય યાતિ શૂલઃ સ્વલંકૃતઃ
યમના પાછળ, રુદ્રનું તીખું અને ત્રણ શિખરવાળું વિજય નામનું શૂલ સુંદર રીતે આગળ વધતું હતું.
તમુગ્રપાશો વરુણો ભગવાન્સલિલેશ્વરઃ। પરિવાર્ય શનૈર્યાતિ યાદોભિર્વિવિધૈર્વૃતઃ
પાણીના ભગવાન, વરુણ, ઉગ્ર પાશ સાથે, વિવિધ યાદવો દ્વારા ઘેરાયેલા, ધીમે ધીમે તેને ઘેરીને આગળ વધતા હતા.
પૃષ્ઠતોવિજયસ્યાપિ યાતિ રુદ્રસ્ય પટ્ટસઃ। ગદામુસલશક્ત્યાદ્યૈર્વૃતઃ પ્રહરણોત્તમૈઃ
વિજયાના પાછળ પણ રુદ્રની તલવાર આગળ વધે છે, અને તેની આસપાસ ગદા, મુસળ, શક્તિ જેવી શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રો છે.
પટ્ટસં ત્વન્વગાદ્રાજંશ્છત્રં રૌદ્રં મહાપ્રભમ્। કમણ્ડલુશ્ચાપ્યનુ તં મહર્ષિગણસેવિતઃ
એ તલવાર પછી રુદ્રનું તેજસ્વી અને પ્રભાવશાળી છત્ર ચાલે છે, અને પછી મહર્ષિઓ દ્વારા પૂજિત કમંડળુ આવે છે.
તસ્ય દક્ષિણતો ભાતિ દણ્ડો ગચ્છઞ્શ્રિયા વૃતઃ। ભૃગ્વઙ્ગિરોભિઃ સહિતો દૈધતૈશ્ચાનુપૂજિતઃ
તેના જમણા બાજુએ તેજથી શોભતો દંડ આગળ વધે છે, ભૃગુ અને અંગિરા સાથે, અને દ્વિજોએ તેની પૂજા કરી છે.
એષાં તુ પૃષ્ઠતો રુદ્રો વિમલે સ્યન્દને સ્થિતઃ। યાતિ સંહર્ષયન્સર્વાંસ્તેજસા ત્રિદિવૌકસઃ
આ બધાના પાછળ રુદ્ર પોતે નિર્મળ રથ પર ઊભા છે, અને તેમના તેજથી સ્વર્ગવાસીઓને આનંદ આપે છે.
ઋષયશ્ચાપિ દેવાશ્ચ ગન્ધર્વા ભુજગાસ્તથા। નદ્યો હ્રદાઃસમુદ્રાશ્ચતથૈવાપ્સરસાં ગણાઃ
ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો, સર્પો, નદીઓ, સરોવર, સમુદ્રો અને અપ્સરાઓના સમૂહ પણ પાછળ ચાલે છે.
નક્ષત્રાણિ ગ્રહાશ્ચૈવદેવાનાં શિશવશ્ચ યે। સ્ત્રિયશ્ચ વિવિધાકારા યાન્તિ રુદ્રસ્ય પૃષ્ઠતઃ
નક્ષત્રો, ગ્રહો, દેવોના બાળકો અને વિવિધ રૂપવાળી સ્ત્રીઓ પણ રુદ્રના પાછળ જાય છે.
સૃજન્ત્યઃ પુષ્પવર્ષાણિ ચારુરૂપા વરાઙ્ગનાઃ। પર્જન્યશ્ચાપ્યનુયયૌ નમસ્કૃત્ય પિનાકિનમ્
સુંદરાંગના સ્ત્રીઓ ફૂલવર્ષા વરસાવે છે, અને પાર્જન્ય પણ પિનાકધારીને વંદન કરીને પાછળ જાય છે.
છત્રં ચ પાણ્ડુરં સોમસ્તસ્ય મૂર્ધન્યધારયત્। ચામરે ચાપિ વાયુશ્ચ ગૃહીત્વાઽગ્નિશ્ચ ધિષ્ઠિતૌ
સોમએ તેમના માથા પર સફેદ છત્ર મૂક્યું, અને વાયુ તથા અગ્નિએ ચામરાં પકડીને ઊભા છે.
શક્રશ્ચ પૃષ્ઠતસ્તસ્ય યાતિ રાજઞ્છ્રિયા વૃતઃ। સહરાજર્ષિભિઃ સર્વૈઃ સ્તુવાનો વૃષકેતનમ્
રાજા, ઇન્દ્ર પણ તેજથી શોભાયમાન થઈને તેમના પાછળ ચાલે છે, અને બધા રાજર્ષિઓ સાથે વૃષધ્વજની સ્તુતિ કરે છે.
ગૌરી વિદ્યાઽથ ગાન્ધારી કેશિની મિત્રસાહ્વયા। સાવિત્ર્યા સહ સર્વાસ્તાઃ પાર્વત્યા યાન્તિ પૃષ્ઠતઃ
ગૌરી, વિદ્યા, ગાંધારી, કેશિની, મિત્રસાહ્વયા, તેમજ સાવિત્રી અને પાર્વતી સાથે બધી સ્ત્રીઓ પાછળ જાય છે.
તત્ર વિદ્યાગણાઃ સર્વેયે કેચિત્કવિભિઃ સ્મૃતાઃ। તસ્ય કુર્વન્તિ વચનં સેન્દ્રા દેવાશ્ચમૂમુખે
ત્યાં કવિઓએ યાદ કરેલી બધી વિદ્યાઓ તેમના વચનનું પાલન કરે છે, અને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ સેનાના આગળ ઊભા છે.
ગૃહીત્વા તુ પતાકાં વૈ યાત્યગ્રે રાક્ષસો ગ્રહઃ। વ્યાપૃતસ્તુ શ્મશાને યો નિત્યં રુદ્રસ્ વૈ સખા। પિઙ્ગલો નામ યક્ષેન્દ્રો લોકસ્યાનન્દદાયકઃ
શ્મશાનમાં રહેતો, રુદ્રનો સદા સાથી, પિંગલ નામનો યક્ષરાજ, જે જગતને આનંદ આપે છે, ધ્વજ પકડીને આગળ જાય છે.
એબિશ્ચ સહિતો દેવસ્તત્રયાતિ યથાસુખમ્। અગ્રતઃ પૃષ્ઠતસ્ચૈવં ન હિ તસ્ય ગતિર્ધ્રુવા
આ બધાની સાથે દેવતા ત્યાં પોતાની ઈચ્છાથી આગળ-પાછળ જાય છે, કારણ કે તેમની ગતિ કદી સ્થિર નથી.
રુદ્રં સત્કર્મભિર્મર્ત્યાઃ પૂજયન્તીહ દૈવતમ્। શિવમિત્યેવ યં પ્રાહુરીશં રુદ્રં પિનાકિનમ્
માણસો અહીં શુભ કર્મોથી રુદ્ર દેવની પૂજા કરે છે, જેને શિવ, ઈશ, રુદ્ર, પિનાકધારી કહે છે.
એવં સર્વે સુરગણાસ્તદા વૈ પ્રીતમાનસાઃ'। ભાવૈસ્તુ વિવિધાકારૈઃ પૂજયન્તિ મહેશ્વરમ્
એ રીતે બધા દેવતાઓ આનંદથી ભરેલા મનથી વિવિધ રીતે મહેશ્વરની ભક્તિ કરે છે.
કદેવસેનાપતિસ્ત્વં દેવસેનાભિરાવૃતઃ। અનુદચ્છતિ દેવેશં બ્રહ્મણ્યઃ કૃત્તિકાસુતઃ
તમે દેવસેનાપતિ, દેવસેનાઓથી ઘેરાયેલા, કૃત્તિકા પુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ, દેવોના સ્વામીના પાછળ ચાલો છો.
અથાબ્રવીન્મહાસેનં મહાદેવો બૃહદ્વચઃ। સપ્તમં મારુતસ્કન્ધં રક્ષ નિત્યમતન્દ્રિતઃ
પછી મહાદેવે મહાસેનાને કહ્યું: 'મારુતોની સાતમી ટુકડી તું હંમેશા જાગૃત રહીને રક્ષા કર.'
સપ્તમં મારુતસ્કન્ધં પાલયિષ્યામ્યહં પ્રભો। યદન્યદપિ મે કાર્યં દેવ તદ્વદ માચિરમ્
'પ્રભુ, હું સાતમી મારુત ટુકડીની રક્ષા કરીશ. દેવ, મને બીજું જે કરવું હોય તે પણ તરત કહો.'
કાર્યેષ્વહં ત્વયા પુત્ર સંદ્રષ્ટવ્યઃ સદૈવ હિ। દર્શનાન્મમ ભક્ત્યા ચ શ્રેયઃ પરમવાપ્સ્યસિ
પુત્ર, તું જે પણ કાર્ય કરે, તેમાં હંમેશા મને જોતો રહે. મારી ભક્તિથી અને મને જોવાથી તને સર્વોત્તમ કલ્યાણ મળશે.
ઇત્યુક્ત્વા વિસસર્જૈનં પરિષ્યજ્ય મહેશ્વરઃ। `સ્કન્દં સહોમયા પ્રીતો જ્વલન્તમિવ તેજસા
આવી રીતે કહીને મહાદેવ મહેશ્વર પ્રસન્ન થઈને, તેજથી ઝગમગ Skanda ને અને ઉમાને છોડી દીધા.