તસ્યાભયંદદૌ સ્કન્દઃ સહસૈન્યસ્ સત્તમ। તતઃ પ્રહૃષ્ટાસ્ત્રિદશા વાદિત્રાણ્યભ્યવાદયન્
પછી સ્કંદે, ઉત્તમ યોદ્ધાએ, તેને અને તેની સેના સાથે નિર્ભયતા આપી; ત્યારબાદ આનંદિત દેવોએ વાદ્ય વગાડ્યા.
સ્કન્દપારિષદાન્ધોરાઞ્છૃણુષ્વાદ્ભુતદર્શનાન્। વજ્રપ્હહારાત્સ્કન્દસ્ય જજ્ઞુસ્તત્ર કુમારકાઃ। યે હરન્તિ શિશૂઞ્જાતાન્ગર્ભસ્થાશ્ચૈવ દારુણાઃ
હવે સ્કંદના ભયાનક, અદ્ભુત રૂપ ધરાવતાં પરિષદો વિશે સાંભળો, જે વજ્રના ઘા થી જન્મેલા હતા—એવા બાળક, જે નવજાત શિશુઓને, ગર્ભમાં રહેલા પણ, હરી લઈ જાય છે અને ભયાનક છે.
વજ્રપ્રહારાત્કન્યાશ્ચ જજ્ઞિરેઽસ્ મહાબલાઃ
વજ્રના ઘા થી શક્તિશાળી કન્યાઓ પણ જન્મી.
કુમારાન્સ વિશખં ચ પુત્રત્વે સમકલ્પયત્। સ ભૂત્વા ભગવાન્સઙ્ખ્યે રક્ષંશ્છાગમુખસ્તદા
તે બાળક અને વિશાખાને તેણે પોતાનાં પુત્ર તરીકે સ્વીકાર્યા; પછી ભગવાને બકરાના મુખવાળો રૂપ ધારણ કરી યુદ્ધમાં તેમની રક્ષા કરી.
વૃતઃ કન્યાગણૈઃ સર્વૈરાત્મીયૈઃ સહ પુત્રકૈઃ। માતૃણાં પ્રેષિતાનાં ચ ભદ્રશાખશ્ચકોમલૈઃ
પછી તે પોતાની તમામ પુત્રીઓ, પુત્રો અને માતાઓ દ્વારા મોકલાયેલા કોમળ ભદ્રશાખા સાથે ઘેરાયો હતો.
તતઃ કુમારં સંજાતં સ્કન્દમાહુર્જના ભુવિ। રુદ્રમગ્નિમુખાં સ્વાહાં પ્રદેશેષુ મહાબલાઃ
તેથી પૃથ્વી પર લોકો તેને જન્મેલો પુત્ર, એટલે કુમાર કે સ્કંદ કહે છે; અને મહાન શક્તિશાળી રુદ્ર, અગ્નિ અને સ્વાહા વિવિધ સ્થળોએ પૂજાય છે.
યજન્તિ પુત્રકામાશ્ચ પુત્રિણશ્ચ સદા જનાઃ। યાસ્તાસ્ત્વજનયત્કન્યાસ્તપો નામ હુતાશનઃ
પુત્ર ઇચ્છતા અને પુત્રવંત લોકો હંમેશા તેમની પૂજા કરે છે; જે કન્યાઓ હુતાશનથી જન્મી, તેમને તપસ કહેવામાં આવે છે.
કિં કરોમીતિ તાઃ સ્કન્દં સંપ્રાપ્તાઃ સમભાષયન્
તેઓ સ્કંદ પાસે આવીને પૂછ્યું: 'અમે શું કરીએ?'
ભવેમ સર્વલોકસ્ય માતરો વયમુત્તમાઃ। પ્રસાદાત્તવ પૂજ્યાશ્ચ પ્રિયમેતત્કુરુષ્વ નઃ
હુંએ તારી કૃપાથી સર્વ લોકની શ્રેષ્ઠ માતાઓ બનીએ, બધાની પૂજનીય અને પ્રિય થાઈએ—આ ઉપકાર અમારે માટે કર.
સોઽબ્રવીદ્બાઢમિત્યેવં ભવિષ્યધ્વં પૃથિગ્વિધાઃ। શિવાશ્ચૈવાશિવાશ્ચૈવ પુનઃપુનઃરુદારધીઃ
તેણે કહ્યું: 'જેમ કહ્યું તેમ જ થશે. તમે અનેક રૂપે, શુભ અને અશુભ સ્વરૂપે વારંવાર જન્મશો, હે મહાન મનવાળા.'
અગ્નિર્ભૂત્વા તતશ્ચૈનં છાગવક્રો બહુપ્રજઃ। રમયામાસ શૈલસ્થં બલં ક્રીડનકૈરિવ
પછી તે અગ્નિરૂપે, બકરીના માથાવાળો અને અનેક સંતાનોવાળો બની, પર્વત પર રહેલા બાળકને રમકડાંથી રમાડ્યા જેવી રીતે આનંદ આપ્યો.
તતઃ પ્રકલ્પ્ય પુત્રત્વે સ્કન્દં માતૃગણોઽગમત્। કાકી ચ હલિમા ચૈવ માતા ચાથ હલી તથા। આર્યા બાલા ચ ધાત્રી ચ સપ્તૈતા શિશુમાતરઃ
પછી માતાઓના સમૂહે સ્કંદને પોતાનો પુત્ર માનીને તેની પાસે ગયા: કાકી, હલિમા, માતા, હલી, આર્યા, બાલા અને ધાત્રી—આ સાતે બાળની માતાઓ છે.
એતાસાં વીર્યસંપન્નઃ શિશુર્નામાતિદારુણઃ। સ્કન્દપ્રસાદજઃ પુત્રો લોહિતાક્ષો ભયંકરઃ
આમાંથી એક મહાબળવાન બાળક જન્મ્યું, તેનું નામ હતું અતિદારુણ. તે સ્કંદની કૃપાથી પેદા થયો, લાલ આંખોવાળો અને ભયંકર હતો.
એષ વીરોઽષ્ટમઃ પ્રોક્તઃ સ્કન્દો માતૃગણોદ્ભવઃ। છાગવક્રેણ સહિતો નવમઃ પરિકીર્ત્યતે
આ આઠમો વીર છે, જે સ્કંદ અને માતાઓના સમૂહમાંથી ઉત્પન્ન થયો છે; ચાગવક્ર સાથે મળીને નવમો ગણાય છે.
ષષ્ઠં છાગમયં વક્રં સ્કન્દસ્યૈવેતિ વિદ્ધિ તમ્। ષટ્શિરોભ્યન્તરં રાજન્નિત્યં માતૃગણાર્ચિતમ્
છઠ્ઠો ચાગમુખવાળો છે, તે સ્કંદનો જ છે—તે સ્કંદનું અંદરનું છઠ્ઠું માથું છે, જેને માતાઓ હંમેશા પૂજે છે, હે રાજા.
ષણ્ણાં તુ પ્રવરં તસ્ય શીર્ષાણામિહ શબ્દ્યતે। શક્તિં યેનાસૃજદ્દિવ્યાં ભદ્રશાખ ઇતિ સ્મ હ
તેના છ માથામાંથી શ્રેષ્ઠ માથું 'ભદ્રશાખ' કહેવાય છે, જેના દ્વારા તેણે દિવ્ય શક્તિ (ભાલા) ઉત્પન્ન કરી.
ઇત્યેતદ્દ્વિવિધાકારં વૃત્તં શુક્લસ્ય પઞ્ચમીમ્। તત્ર યુદ્ધં મહાઘોરં વૃત્તં ષષ્ઠ્યાં જનાધિપ
આ રીતે બે પ્રકારની ઘટનાઓ શુક્લ પક્ષની પાંચમીના દિવસે બની; છઠ્ઠીએ, હે મનુષ્યાધિપતિ, એક ભયાનક યુદ્ધ થયું.
ઉપવિષ્ટં તુ તં સ્કન્દમામુક્તકવચસ્રજમ્। હિરણ્યચૂડમુકુટં હિરણ્યાંક્ષં મહાપ્રભમ્
ત્યાં સ્કંદ બેસેલા હતા, કવચ અને હારોથી સજ્જ, સોનાની મુગટ પહેરેલી, સોનાની આંખોવાળા અને તેજસ્વી.
લોહિતામ્બરસંવીતં તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રં મનોરમમ્। સર્વલક્ષણસંપન્નં ત્રૈલોક્યસ્યાપિ સુપ્રિયમ્
લાલ વસ્ત્ર પહેરેલા, તીક્ષ્ણ દાંતવાળા, મનોહર, સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને ત્રણેય લોકને પણ પ્રિય એવા.
તતસ્તં વરદં શૂરં યુવાનં મૃષ્ટકુણ્ડલમ્। અભજત્પદ્મરૂપા શ્રીઃ સ્વયમેવ શરીરિણી
પછી શ્રી દેવી પોતે કમળરૂપે, તેજસ્વી કુંડળોથી શોભતા, યુવાન અને વરદાન આપનાર તે શૂરવીરને પસંદ કરી.
શ્રિયા જુષ્ટઃ પૃથુયશાઃ સ કુમારો વરસ્તદા। નિષણ્ણો દૃશ્યતે ભૂતૈઃ પૌર્ણમાસ્યાં યથા શશી
શ્રીથી યુક્ત અને વિશાળ યશવાળો એ કુમાર, તેજસ્વી, પૂર્ણિમાની રાત્રે ચાંદની જેમ ભૂતગણોને દેખાય છે.
અપૂજયન્મહાત્માનો બ્રાહ્મણાસ્તં મહાબલમ્
મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણોએ એ મહાબળવાનનું પૂજન કર્યું.
ઇદમાહુસ્તદા ચૈવ સ્કન્દં તત્ર મહર્ષયઃ
ત્યાં મહર્ષિઓએ સ્કંદને આ રીતે કહ્યું.
હિરણ્યવર્ણ ભદ્રં તે લોકાનાં શંકરો ભવ। ત્વયા ષડ્રાત્રજાતેન સર્વે લોકા વશીકૃતાઃ
હે સોનાની જેમ તેજવાળા, તને કલ્યાણ મળે. તું લોકોએ સુખ આપનાર બન. તારા છઠ્ઠા દિવસે જન્મવાથી બધા લોકો તારા વશમાં થયા છે.
અભયંચ પુનર્દત્તં ત્વયૈવૈષાં સુરોત્તમ। તસ્માદિન્દ્રો ભવાનસ્તુ ત્રૈલોક્યસ્યાભયંકરઃ
અને તું ફરીથી આ ઉત્તમ દેવતાઓને નિર્ભયતા આપી છે; તેથી તું ત્રણેય લોકને નિર્ભયતા આપનાર ઈન્દ્ર બન.
કિમિન્દ્રઃ સર્વલોકાનાં કરોતીહ તપોધનાઃ। કથં દેવગણાંશ્ચૈવ પાતિ નિત્યં સુરેશ્વરઃ
હે તપસ્વીઓ, ઈન્દ્ર સર્વ લોક માટે શું કરે છે? દેવતાઓના સમૂહને ઈશ્વર કઈ રીતે હંમેશા રક્ષે છે?
ઇન્દ્રો દધાતિ ભૂતાનાં બલં તેજઃ પ્રજાઃ સુખમ્। તુષ્ટઃ પ્રયચ્છતિ તથા સર્વાન્કામાન્સુરેશ્વરઃ
ઇન્દ્ર દેવતા બધાને તાકાત, તેજ, સંતાન અને સુખ આપે છે; જ્યારે તે પ્રસન્ન થાય છે, ત્યારે સર્વે ઈચ્છાઓ પણ પૂરી કરે છે.
દુર્વૃત્તાનાં સંહરતિ વ્રતસ્થાનાં પ્રયચ્છતિ। અનુશાસ્તિ ચ ભૂતાનિ કાર્યેષુ બલસૂદનઃ
જે લોકો દુશ્મનાઈ કરે છે, તેમને ઇન્દ્ર નાશ કરે છે અને જે વ્રત પાળે છે, તેમને ઈચ્છિત ફળ આપે છે; બલસૂદન સર્વે જીવોને તેમના કર્તવ્યમાં માર્ગદર્શન આપે છે.
અસૂર્યે ચ ભવેત્સૂર્યસ્તથાઽચનદ્રે ચ ચન્દ્રમાઃ। ભવત્યગ્નિશ્ચ વાયુશ્ચ પૃથિવ્યાપશ્ચ સ્વં તથા
જ્યાં સૂર્ય નથી, ત્યાં સૂર્ય પ્રકાશે છે; એ જ રીતે જ્યાં ચંદ્ર નથી, ત્યાં ચંદ્ર પ્રકાશે છે; અગ્નિ, પવન, પૃથ્વી અને પાણી પણ પોતાના સ્થાન પર પ્રગટે છે.
એતદિન્દ્રેણ કર્તવ્યમિન્દ્રે હિ વિપુલં બલમ્। ત્વં ચ વીર બલી શ્રેષ્ઠસ્તસ્માદિન્દ્રો ભવસ્વ ન
આ બધું ઇન્દ્રનું કર્તવ્ય છે, કેમ કે ઇન્દ્ર પાસે અતિશય બળ છે; અને તું, વીર, બધા બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ છે, એટલે ઇન્દ્ર તું જ થા, હું નહીં.