અથ સપ્તર્ષયઃ શ્રુત્વા જાતં પુત્રં મહૌજસમ્। તત્યજુઃ ષટ્ તદા પત્નીર્વિના દેવીમરુન્ધતીમ્। ષડ્ભિરેવ તદા જાતમાહુસ્તદ્વનવાસિનઃ
પછી જ્યારે સત્તરૃષિઓએ સાંભળ્યું કે મહાન તેજવાળો પુત્ર જન્મ્યો છે, ત્યારે છ ઋષિઓએ પોતાની પત્નીઓને, દેવી અરુંધતી સિવાય, ત્યજી દીધી; અને વનમાં રહેતા લોકોએ કહ્યું કે એ છમાંથી જન્મ્યો છે.
સપ્તર્ષીનાહ ચ સ્વાહા મમ પુત્રોઽયમિત્યુત। અહં હેતુર્નૈતદેવમિતિ રાજન્પુનઃ પુનઃ
સ્વાહાએ સત્તરૃષિઓને કહ્યું, 'આ મારો પુત્ર છે,' પણ રાજા, તેણે વારંવાર કહ્યું, 'આમાં હું કારણ છું, પત્નીઓ નહીં.'
વિશ્વામિત્રસ્તુ કૃત્વેષ્ટિં સપ્તર્ષીણાં મહામુનિઃ। પાવકં કામસંતપ્તમદૃષ્ટઃ પૃષ્ઠતોઽન્વગાત્। તત્તેન નિખિલં સર્વમવબુધ્ય યથાતથમ્
વિશ્વામિત્ર મહામુનિએ સત્તરૃષિઓ માટે યજ્ઞ કર્યો; પછી તેણે અજાણ્યા રીતે, કામથી પ્રેરિત થઈ, અગ્નિના પાછળ ગયો અને એ રીતે બધું સાચું જાણ્યું.
વિશ્વામિત્રસ્તુ પ્રથમં કુમારં શરણં ગતઃ। સ્તવં દિવ્યં સંપ્રચક્રે મહાસેનસ્ ચાપિ સઃ
વિશ્વામિત્ર સૌપ્રથમ એ બાળક પાસે શરણ ગયો અને મહાસેન માટે દિવ્ય સ્તુતિ રચી.
મઙ્ગલાનિ ચ સર્વાણિ કૌમારાણિ ત્રયોદશ। જાતકર્માદિકાસ્તસ્ ક્રિયાશ્ચક્રે મહામુનિઃ
મહામુનિએ બાળક માટે જન્મકર્મ સહિત ત્રેસઠ શુભ વિધિઓ કર્યા.
પડ્વક્રસ્ય તુ માંહાત્મ્યં કુક્કુટસ્ય તુ સાધનમ્। શક્ત્યા દેવ્યાઃ સાધનં ચ તથા પારિષદામષિ
તેણે મોરનું મહાત્મ્ય સ્થાપ્યું, કુકડનું મહત્વ દર્શાવ્યું, દેવીની શક્તિથી સિદ્ધિ અને એના પરિષદોના સિદ્ધિ પણ સ્થાપી.
વિશ્વામિત્રશ્ચકારૈતત્કર્મ લોકહિતાય વૈ। તસ્માદૃષિઃ કુમારસ્ વિશ્વામિત્રોઽભવત્પ્રિયઃ
વિશ્વામિત્રે આ બધાં કાર્યો જગતના હિત માટે કર્યા; તેથી ઋષિ, કુમારને પ્રિય બન્યા.
અન્વજાનાચ્ચ સ્વાહાયા રૂપાન્યત્વં મહામુનિઃ। અબ્રવીચ્ચ મુનીન્સર્વાનનાપરાધ્યન્તિ વૈ સ્ત્રિયઃ। શ્રુત્વા તુ તત્વતસ્તસ્માત્તે પત્નીઃ સર્વતોત્યજન્
મહામુનિએ સ્વાહાના વિવિધ રૂપોને ઓળખ્યા અને બધા ઋષિઓને કહ્યું, 'સ્ત્રીઓ કોઈ દોષ કરતી નથી.' એ વાત સાંભળી, તેમણે સર્વત્ર પોતાની પત્નીઓને ત્યજી દીધી.
સ્કન્દં શ્રુત્વા તદા દેવા વાસવં સહિતાઽબ્રુવન્। અવિષહ્યં વલં સ્કન્દં જહિ શક્રાશુ માચિર્
પછી દેવતાઓએ સ્કંદ વિશે સાંભળી, વાસવ સાથે કહ્યું, 'સ્કંદની શક્તિ અસહ્ય છે; હે શક્ર, તું તરત જ તેને સંહાર.'
યદિ વા ન નિહંસ્યેનમદ્યેન્દ્રોઽયં ભવિષ્યતિ। ત્રૈલોક્યં સન્નિગૃહ્યાસ્માંસ્ત્વાં ચ શક્ર મહાબલા
'જો તું આજે તેને ન મારે, તો એ ઇન્દ્ર બની જશે; એ ત્રણે લોક, અમને અને તને, હે શક્ર, પોતાની મહાશક્તિથી વશ કરી લેશે.'
સ તાનુવાચ વ્યથિતો વાલોઽયં સુમહાબલઃ। સ્રષ્ટારમપિ લોકાનાં યુધિ વિક્રમ્ય નાશયેત્। [ન બાલમુત્સહે હન્તુમિતિ શક્રઃ પ્રભાષતે
તેને સાંભળી, શક્ર ચિંતિત થઈ બોલ્યા, 'આ બાળક બહુ જ શક્તિશાળી છે; એ યુદ્ધમાં પોતાની શક્તિથી જગતના સર્જનહારને પણ નાશ કરી શકે. હું બાળકને મારવાની હિંમત રાખતો નથી,' એમ શક્રે કહ્યું.
તેઽબ્રુવન્નાસ્તિ તે વીર્યં યત એવં પ્રભાસે।] સર્વાસ્ત્વદ્યાભિગચ્છન્તુ સ્કન્દં લોકસ્ય માતરઃ
ત્યારે તેઓ બોલ્યા, 'તારી પાસે શક્તિ નથી, એટલે તું આવું બોલે છે. આજે જગતની બધી માતાઓ સ્કંદ પાસે જાય.'
કામવીર્યા ઘ્નન્તુ ચૈનં તથેત્યુક્ત્વા ચ તા યયુઃ। તમપ્રતિબલં દૃષ્ટ્વા વિષણ્ણવદનાસ્તુ તાઃ
"કામની શક્તિ એને નાશ કરે" એમ કહીને, એ સ્ત્રીઓ ત્યાંથી ચાલીને ગઈ. જ્યારે એણે એને કોઈ સમાન શક્તિ વગર જોયો, ત્યારે એમના ચહેરા ઉદાસ થઈ ગયા.
અશક્યોઽયંવિચિન્ત્યૈવં તમેવ શરણં યયુઃ। ઊચુશ્ચૈનં ત્વમસ્માકં પુત્રોઽસ્માભિર્ધૃતંજગત્
એવો વિચાર કર્યો કે "આને હરાવી શકાય તેમ નથી," એટલે એ બધાએ એના શરણમાં જઈને કહ્યું: "તુ અમારો દીકરો છે, આ જગત અમારાથી જ ટકી રહ્યું છે."
અભિનન્દ્ય તતઃ સર્વાઃ પ્રસ્નુતાઃ સ્નેહવિક્લબાઃ। [તાસાં તદ્વચનં શ્રુત્વા પાતુકામઃ સ્તનાન્પ્રભુઃ]
પછી, બધી માતાઓ પ્રેમથી છલકાઈને અને લાગણીથી નમ થઈ, આનંદિત થઈ. એમના શબ્દો સાંભળી, ભગવાને એમના સ્તન પીવા ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
તાઃ સંપૂજ્ય મહાસેનઃકામાંશ્ચાસાં પ્રદાય સઃ। અપશ્યદગ્નિમાયાન્તં પિતરં બલિનાં બલી
મહાસેનએ એમને સન્માન આપ્યું અને એમની ઈચ્છાઓ પૂરી કરી. પછી, એ મહાબળવાને પોતાના પિતા અગ્નિને આવે છે એમ જોયું.
સ તુ સંપૂજિતસ્તેન સહ માતૃગણેન હ। પરિવાર્ય મહાસેનં રક્ષમાણઃ સ્થિતઃ શિવઃ
એના દ્વારા સન્માનિત થઈને, માતાઓના સમૂહ સાથે, શિવએ મહાસેનને ઘેરીને ઉભા રહીને એની રક્ષા કરી.
સર્વાસાં યા તુ માતૄણાં નારી ક્રોધસમુદ્ભવા। ધાત્રી સ્વપુત્રવત્સ્કન્દં શૂલહસ્તાઽભ્યરક્ષત
બધી માતાઓમાં, જે સ્ત્રી ક્રોધથી જન્મી હતી, એ ધાત્રી પોતાના દીકરા જેવો સ્કંદની શૂળ હાથમાં લઈને રક્ષા કરતી હતી.
લોહિતસ્યોદધેઃ કન્યા ક્રૂરા લોહિતભોજના। પરિષ્વજ્ય મહાસેનં પુત્રવત્પર્યરક્ષત
લાલ દરિયાની ક્રૂર અને લોહી પીતી દીકરીએ મહાસેનને દીકરા જેવો ભેળવીને એની રક્ષા કરી.
અગ્નિર્ભૂત્વા નૈગમેયશ્છાગવક્રો બહુપ્રજઃ। રમયામાસ શૈલસ્તં બાલં ક્રીડનકૈરિવ
અગ્નિરૂપે, છાગમુખ નૈગમેય, અનેક સંતાનોવાળા, એ પર્વત પરના બાળકને રમકડાંથી આનંદિત કરતો હતો.
બ્રહાઃ સોપગ્રહાશ્ચૈવ ઋષયો માતરસ્તથા। હુતાશનમુખાશ્ચૈવ દૃપ્તાઃ પારિષદાં ગણાઃ
બ્રહ્મા અને એના ઉપગ્રહો, ઋષિઓ, માતાઓ તથા અગ્નિમુખમાંથી જન્મેલા ગર્વીલા પરિચારો, બધા ત્યાં હાજર હતા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો ઘોરાસ્ત્રિદિવવાસિનઃ। પરિવાર્ય મહાસેનં સ્થિતા માતૃગણૈઃ સહ
આ બધા અને બીજા અનેક ભયાનક સ્વર્ગવાસીઓ, માતાઓના સમૂહ સાથે, મહાસેનને ઘેરીને ઉભા રહ્યા.
સંદિગ્ધં વિજયં દૃષ્ટ્વા વિજયેપ્સુઃ સુરેશ્વરઃ। આરુહ્યૈરાવતસ્કન્ધં પ્રયયૌ દૈવતૈઃ સહ
વિજય સંદિગ્ધ જોઈને અને જીતવાની ઇચ્છા રાખીને, દેવોના રાજાએ ઐરાવતના ખભા પર ચડીને દેવતાઓ સાથે ચાલ્યો.
આદાય વજ્રં બવાન્સર્વૈર્દેવગણૈર્વૃતઃ। વિજિઘાંસુર્મહાસેનમિન્દ્રસ્તૂર્ણતરં યયૌ
વજ્ર લઈ અને બધા દેવગણોથી ઘેરાયેલો, ઇન્દ્ર મહાસેનને મારવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી આગળ વધ્યો.
ઇન્દ્રસ્તસ્ય મહાવેગં દૃષ્ટ્વાઽદ્ભુતપરાક્રમમ્। વિસ્મિતશ્ચાભવદ્રાજન્દેવાનીકમચોદયત્
ઇન્દ્રે એની મહાન ઝડપ અને અદ્ભુત પરાક્રમ જોઈને, રાજા, આશ્ચર્યચકિત થયો અને દેવસેનાને આગળ ધપાવવાનું કહ્યું.
ઉગ્રં તં ચ મહાનાદં દેવાનીકં મહાપ્રભમ્। વિચિત્રધ્વજસન્નાહં નાનાવાહનકાર્મુકમ્
તે ભયાનક અને મહાનાદવાળી દેવસેના, તેજસ્વી, વિવિધ ધ્વજ અને બાંધણવાળી, અનેક વાહન અને ધનુષ ધરાવતી હતી.
પ્રવરામ્બરસંવીતં શ્રિયા જુષ્ટમલંકૃતમ્। વિજિઘાંસું તમાયાન્તં કુમારઃ શક્રમન્વયાત્
શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો પહેરેલી, ભવ્યતા અને શોભાથી શોભાયમાન, કુમાર એ approaching ઇન્દ્રને મળવા આગળ વધ્યો, જે એને મારવા આવી રહ્યો હતો.
વિયત્પતિઃ સ શક્રસ્તુ દ્રુતમાયાન્મહાબલઃ। સંહર્પયન્દેવસેનાં જિઘાંસુઃ પાવકાત્મજમ્
આકાશના રાજા ઇન્દ્ર, મહાબળવાન, ઝડપથી આવ્યો અને દેવસેનાને એકઠી કરી, અગ્નિપુત્રને મારવાની ઇચ્છા રાખતો હતો.
સંપૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈસ્તથૈવ પરમર્ષિભિઃ। સમીપમથ સંપ્રાપ્તો વહ્નિપુત્રસ્ય વાસવઃ
દેવતાઓ અને મહાન ઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત થઈ, વાસવ પછી અગ્નિપુત્રના નજીક પહોંચ્યો.
સિંહનાદં તતશ્ચક્રે દેવેશઃ સહિતૈઃ સુરૈઃ। ગુહોઽપિશબ્દં તં શ્રુત્વા વ્યનદાત્સાગરો યથા
પછી દેવોના રાજાએ દેવતાઓ સાથે સિંહના ગર્જના જેવી ધ્વનિ કરી; ગુહાએ એ અવાજ સાંભળી, દરિયાની જેમ ગર્જના કરી.