સ્વાહા તં દક્ષદુહિતા પ્રથમાઽકામયત્તદા। સા તસ્ય ચ્છિદ્રમન્વૈચ્છચ્ચિરાત્પ્રભૃતિભામિની
એ સમયે દક્ષપુત્રી સ્વાહાએ પહેલે અગ્નિદેવને ઈચ્છ્યા; તે તેજસ્વિ સ્ત્રીએ લાંબા સમયથી અવસર શોધ્યો હતો.
સા તં જ્ઞાત્વા યથાવત્તુ વર્હિં વનમુપાગતમ્। તત્ત્વતઃ કામસંતપ્તં ચિન્તયામાસ ભામિની
પછી સ્વાહાએ જાણી લીધું કે અગ્નિદેવ વનમાં ગયા છે અને ખરેખર કામથી દઝાઈ રહ્યા છે; એ તેજસ્વિએ મનમાં વિચાર્યું.
અહં સપ્તર્ષિપત્નીનાં કૃત્વા રૂપાણિ પાવકમ્। કામયિષ્યામિ કામાર્તં તાસાં રૂપેણ મોહિતમ્। એવં કૃતે પ્રીતિરસ્ કામાવાપ્તિશ્ચ મે ભવેત્
'હું સત્તર ઋષિની પત્નીઓના રૂપ ધારણ કરીશ અને કામથી પીડાતા, એમના રૂપથી મોહિત થયેલા અગ્નિદેવને મેળવવા જઈશ. આમ કરવાથી મને તેમનો પ્રેમ અને મારી ઈચ્છાનું ફળ બંને મળશે.'
શિવા ભાર્યા ત્વઙ્ગિરસઃ શીલરૂપગુણાન્વિતા। તસ્યાઃ સા પ્રથમં રૂપં કૃત્વાદેવી જનાધિપ
અંગિરસની પત્ની શિવા, જે ગુણ, રૂપ અને સદાચારથી યુક્ત હતી—તેનું રૂપ દેવીએ સૌપ્રથમ ધારણ કર્યું, હે રાજન.
જગામ પાવકાભ્યાશં તં ચોવાચ વરાઙ્ગના। મામગ્ને કામસંતપ્તાં ત્વં કામયિતુમર્હસિ
પછી તે શ્રેષ્ઠાંગના અગ્નિદેવ પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'હે અગ્નિદેવ, હું કામથી દઝાઈ રહી છું, તમે મને ઈચ્છો.'
કરિષ્યસિ ન ચેદેવં મૃતાં મામુપધારય। `તવાપ્યધર્મઃ સુમહાન્ભવિતા વૈ હુતાશન
'જો તમે એમ નહીં કરો તો મને મૃત સમજો; અને હે અગ્નિદેવ, એ તમારા માટે પણ મોટું પાપ થશે.'
અહમઙ્ગિરસો ભાર્યા શિવા નામ હુતાશન। સખીભિઃ સહિતા પ્રાપ્તા મન્ત્રયિત્વા વિનિશ્ચયમ્
'હું અંગિરસની પત્ની શિવા છું, હે અગ્નિદેવ; હું મારી સખીઓ સાથે મનમાં નિશ્ચય કરીને અહીં આવી છું.'
કથં માં ત્વં વિજાનીષે કામાર્તમિતરાઃ કથમ્। યાસ્ત્વયા કીર્તિતાઃ સર્વાઃ સપ્તર્ષીણાં પ્રિયાઃ સ્ત્રિયઃ
'કેમ તમે મને ઓળખો છો, જે કામથી પીડાઈ રહી છું, અને બીજીઓને કેમ ઓળખો છો? તમે જે સત્તર ઋષિની પ્રિય પત્નીઓનું નામ લીધું છે, એ બધાને?'
અસ્માકં ત્વં પ્રિયો નિત્યં બિભીમસ્તુ વયં તવ। ત્વચ્ચિત્તમિઙ્ગિતૈર્જ્ઞાત્વા પ્રેષિતાઽસ્મિ તવાન્તિકમ્
તમે અમને હંમેશાં પ્રિય છો, અને અમારે પણ તમે પ્રિય છો, બિભીમસ. તમારો મન અને ઈશારો સમજીને, મને તમારી પાસે મોકલવામાં આવી છું.
મૈથુનાયેહ સંપ્રાપ્તા કામાચ્ચૈવ દ્રુતં ચ મામ્। `ઉપયન્તું મહાવીર્ય પૂર્વમેવ ત્વમર્હસિ'। [જામયો માં પ્રતીક્ષન્તે ગમિષ્યામિ હુતાશન]
હું અહીં મિલન માટે, ઇચ્છાથી અને ઉતાવળથી આવી છું; મહાવીર, તમે પહેલા મને મળવા આવો. [મારી સહપત્નીઓ મારી રાહ જોઈ રહી છે; હું અગ્નિમાં જઇશ.]
તતોઽગ્નિરુપયેમે તાં શિવાં પ્રીતિમુદાયુતઃ। પ્રીત્યા દેવી સમાયુક્તા શુક્રં જગ્રાહ પાણિના
પછી અગ્નિએ આનંદપૂર્વક, શુભ સ્ત્રી સાથે મિલન કર્યું. દેવી પ્રેમથી જોડાઈ, હાથમાં બીજ લીધું.
સાઽચિન્તયન્મમેદં યે રૂપં દ્રક્ષ્યન્તિ કાનને। તે બ્રાહ્મણીનામનૃતં દોષં વક્ષ્યન્તિ પાવકે
એ વિચારી: જેઓ વનમાં મારું રૂપ જોશે, તેઓ બ્રાહ્મણપત્નીઓ પર ખોટા આરોપ મૂકી દોષ આપશે, પાવક.
તસ્માદેતદ્રક્ષમાણા ગરુડી સંભવામ્યહમ્। વનાન્નિર્ગમનં ચૈવ સુખં મમ ભવિષ્યતિ
આથી, આને બચાવવા માટે, હું ગરુડીનું રૂપ ધારણ કરીશ. વન છોડવું પણ મારા માટે સરળ રહેશે.
સુપર્ણી સા તદા ભૂત્વા નિર્જગામ મહાવનાત્। અપશ્યત્પર્વતં શ્વેતં શરસ્તમ્બૈઃ સુસંવૃતમ્
પછી એ સુપર્ણી બનીને મહાવનમાંથી બહાર નીકળી. એણે સફેદ પર્વત જોયો, જે ઊંચા તીક્ષ્ણ બાણ જેવા થાંભલાંથી ઢંકાયેલો હતો.
દૃષ્ટીવિષૈઃ સપ્તશીર્ષૈર્ગુપ્તં ભોગિભિરદ્ભુતૈઃ। રક્ષોભિશ્ચ પિશાચૈશ્ચ રૌદ્રૈર્ભૂતગણૈસ્તથા
સાત મસ્તકવાળા, ઝેરભર્યા દૃષ્ટિવાળા અજગરો અને ભયાનક રાક્ષસો, પિશાચો તથા અન્ય ભયાનક ભૂતોથી તે પર્વત રક્ષાયેલો હતો.
રાક્ષસીભિશ્ચ સંપૂર્ણમનેકૈશ્ચ મૃગદ્વિજૈઃ। `નદીપ્રસ્રવણોપેતં નાનાતરુલતાચિતમ્
તે પર્વત રાક્ષસીઓ અને અનેક જંગલી પ્રાણીઓ તથા પક્ષીઓથી ભરેલો હતો, નદીઓના ઝરણાં અને વિવિધ વૃક્ષો-વેલીઓથી શોભતો હતો.
સા તત્ર સહસા ગત્વા શૈલપૃષ્ઠં સુદુર્ગમમ્। પ્રાક્ષિપત્કાઞ્ચને કુણ્ડે શુક્રં સા ત્વરિતા શુભા
એ ત્યાં ઝડપથી ખૂબ જ અઘળા પર્વત શિખરે પહોંચી અને શુભ સ્ત્રીએ તરત જ બીજ સોનાના વાસણમાં નાખ્યું.
શિષ્ટાનામપિ સા દેવી સપ્તર્ષીણાં મહાત્મનામ્। પત્નીસરૂપતાં કૃત્વા રમયામાસ પાવકમ્
એ દેવીએ મહાન સાત ઋષિની પત્નીઓનું રૂપ ધારણ કરી અગ્નિને આનંદ આપ્યો.
દિવ્યરૂપમરુન્ધત્યાઃ કર્તું ન શકિતં તયા। તસ્યાસ્તપઃપ્રભાવેણ ભર્તૃશુશ્રૂષણેન ચ
એ અરુંધતીનું દિવ્ય રૂપ ધારણ કરી શકી નહીં, કારણ કે તેની તપશ્ચર્યાની શક્તિ અને પતિસેવાની અસર હતી.
ષટ્કૃત્વસ્તત્તુ નિક્ષિપ્તમગ્ને રેતઃ કુરુત્તમ। તસ્મન્કુણ્ડે પ્રતિપદિ કામિન્યા સ્વાહયા તદા
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ સ્ત્રીએ છ વખત અગ્નિનું બીજ વાસણમાં મૂક્યું; દરેક વખતે ઇચ્છાવાળી સ્ત્રીએ 'સ્વાહા' કહીને ચઢાવ્યું.
તત્સ્કન્નં તેજસા તત્રસંવૃતંજનયત્સુતમ્। ઋષિભિઃ પૂજિતં સ્કન્નમનયન્સ્કન્દતાં તતઃ
તેમાં જે તેજ ભળ્યું હતું, એથી એક પુત્ર જન્મ્યો, ઋષિઓએ તેને સન્માન આપ્યો, અને એ પછી સ્કંદ તરીકે ઓળખાયો.
ષટ્શિરા દ્વિગુણશ્રોત્રો દ્વાદશાક્ષિભૂજક્રમઃ। એકગ્રીવસ્ત્વેકકાયઃ કુમારઃ સમપદ્યત
એ બાળક છ મસ્તકવાળો, બારેક આંખો, બમણા કાન, એક જ ગળું અને શરીર સાથે જન્મ્યો.
દ્વિતીયાયામભિવ્યક્તસ્તૃતીયાયાં શિશુર્બભૌ। અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગસંભૂતશ્ચતુર્થ્યામભવદ્ગુહઃ
બીજે દિવસે એ પ્રગટ થયો; ત્રીજે દિવસે બાળક તરીકે તેજસ્વી થયો; ચોથા દિવસે એના અંગો-ઉપાંગો બની ગયા અને એ ગુહા થયો.
લોહિતાભ્રેણ મહતા સંવૃતઃ સહ વિદ્યુતા। લોહિતાભ્રે સુમહતિ ભાતિ સૂર્ય ઇવોદિતઃ
એ મહાન લાલ વાદળ અને વીજળીથી ઢંકાયેલો હતો; એ ઉગતા સૂર્ય જેવો વિશાળ લાલ વાદળમાં તેજ પાથરતો હતો.
ગૃહીતં તુ ધનુસ્તેન વિપુલં રોમહર્ષણમ્। ન્યસ્તં યત્રિપુરઘ્નેન સુરારિવિનિકૃન્તનમ્
એણે એક વિશાળ, રોમાંચક ધનુષ્ય ઉપાડ્યું, જે ત્રિપુરવિનાશક દ્વારા મૂકાયું હતું અને દેવોના દુશ્મનોને નાશ કરવા યોગ્ય હતું.
તદ્ગૃહીત્વા ધનુઃશ્રેષ્ઠં નનાદ બલવાંસ્તદા। સંમોહયન્નિમાઁલ્લોકાન્ગુહસ્ત્રીન્સચરાચરાન્
એ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય લઈને, શક્તિશાળી ગુહાએ ગર્જના કરી, અને બધા લોક, ગુહાની સ્ત્રીઓ તથા ચાલતા-અચલ બધા જીવોને મોહિત કરી દીધા.
તસ્ તં નિનદં શ્રુત્વા મહામેઘૌઘનિઃસ્વનમ્। ઉત્પેતતુર્મહાનાગૌ ચિત્રશ્ચૈરાવતશ્ચ હ
તે ગર્જના સાંભળી, જે ભારે મેઘોના ગજ્જન જેવી હતી, બંને મહાન હાથીઓ, ચિત્ર અને ઐરાવત, એક સાથે ઉછળી પડ્યા.
તાવાપતન્તૌ સંપ્રેક્ષ્યસ બાલોઽર્કસમદ્યુતિઃ। દ્વાભ્યાં ગૃહીત્વા પાણિભ્યાં શક્તિં ચાન્યેન પાણિના
એ બંને દોડી આવતા જોઈ, તે તેજસ્વી છોકરો, જે સૂર્ય સમાન ઝળહળતો હતો, બંનેને પોતાના હાથમાં પકડી લીધા અને બીજા હાથથી શક્તિ પણ ઉપાડી લીધી.
અપરેણાગ્નિદાયાદસ્તામ્રચૂડં ભુજેન સઃ। મહાકાયમુપશ્લિષ્ટં કુક્કુટં બલિનાં વરમ્। ગૃહીત્વા વ્યનદદ્ભીમં ચિક્રીડ ચ મહાભુજઃ
બીજા હાથથી અગ્નિના વંશજએ તાંબાના કાંડા વાળું, વિશાળ શરીર ધરાવતું અને બલવાન કૂકડ, જે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતો, તેને ભેટી પકડી લીધો, ભયાનક ગર્જના કરી અને આનંદથી રમવા લાગ્યો.
દ્વાભ્યાં ભુજાભ્યાં બલવાન્ગૃહીત્વા શઙ્ખમુત્તમમ્। પ્રાધ્માપયત્ ભૂતાનાં ત્રાસનં બલિનામપિ। દ્વાભ્યાં ભુજાભ્યામાકાશં બહુશો નિજઘાન
બે હાથથી બલવાને ઉત્તમ શંખ પકડીને ફૂંક્યો, જેના અવાજથી પણ બલવાન જીવોમાં ભય છવાઈ ગયો; અને બંને હાથથી વારંવાર આકાશ પર પ્રહાર કર્યો.