સર્વમેતદપાર્થં તે ક્ષિપ્રં તૌ સંપ્રસાદય। `તૌ પ્રસાદ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠ યચ્છ્રેયસ્તદવાપ્સ્યસિ
આ બધું તારા માટે વ્યર્થ છે; તું ઝડપથી એમને પ્રસન્ન કર. દ્વિજશ્રેષ્ઠ, એમને ખુશ કરીને જ તું સાચું કલ્યાણ મેળવશે.
શ્રદ્દધસ્વ મમ બ્રહ્મન્નાન્યથા કર્તુમર્હસિ। યમ્યતામદ્યવિપ્રર્ષે શ્રેયસ્તે કથયામ્યહમ્
બ્રાહ્મણ, મારી વાત પર વિશ્વાસ રાખજે, બીજું કંઈ કરવું યોગ્ય નથી. મહાન ઋષિ, આજે હું તારા સર્વોત્તમ હિતની વાત કહું છું.
યદેતદુક્તં ભવતા સર્વં સત્યમસંશયમ્। પ્રીતોસ્મિ તવ ભદ્રં તે ધર્માચારગુણાન્વિત
તમે જે કહ્યું તે બધું નિર્વિવાદ સત્ય છે. હું તારા પર પ્રસન્ન છું—તને શુભ થાય—તારામાં ધર્માચાર અને ગુણો છે.
દૈવતપ્રતિમો હિ ત્વં યસ્ત્વં ધર્મમનુવ્રતઃ। પુરાણં શાશ્વતં દિવ્યં દુષ્પ્રાપમકૃતાત્મભિઃ
તું ખરેખર દેવતાસમાન છે, કારણ કે તું ધર્મમાં સ્થિર છે—એ ધર્મ પ્રાચીન, શાશ્વત, દિવ્ય છે અને જે આત્માને જીતે છે તેને જ મળે છે.
માતાપિત્રોઃ સકાશં હિ ગત્વાત્વં દ્વિજસત્તમ। અતન્દ્રિતઃ કુરુ ક્ષિપ્રંમાતાપિત્રોર્હિ પૂજનમ્। અતઃ પરમહં ધર્મં નાન્યં પશ્યામિ કંચન
દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તું માતા-પિતાની પાસે જઈ, વિલંબ કર્યા વિના તત્પરતાથી એમની સેવા કર. આ સિવાય હું બીજું કોઈ ધર્મ નથી જાણતો.
ઇહાહમાગતો દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યા મે સંગતં ત્વયા। ઈદૃશા દુર્લભા લોકે નરા ધર્મપ્રદર્શકાઃ
સૌભાગ્યથી હું અહીં આવ્યો છું અને તારા સાથે મુલાકાત થઈ. ધર્મનો માર્ગ બતાવનારા એવા મનુષ્યો જગતમાં અતિ દુર્લભ છે.
એકોનરસહસ્રેષુ ધર્મવાનવિદ્યતે ન વા। પ્રીતોસ્મિ તવસત્યેન ભદ્રં તે પુરુષર્ષભ
હજારોમાં કદાચ એક માણસ ધર્મનિષ્ઠ મળે, કદાચ એ પણ નહીં. તારી સત્યનિષ્ઠા જોઈને હું પ્રસન્ન છું—તને શુભ થાય, પુરુષશ્રેષ્ઠ.
પતમાનોઽદ્યનરકે ભવતાઽસ્મિ સમુદ્ધૃતઃ। ભવિતવ્યમથૈવં ચ યદ્દૃષ્ટોસિ મયાઽનઘ
આજે જ્યારે હું નરકમાં પડી રહ્યો હતો ત્યારે તું મને ઉગાર્યો. નિશ્ચયે એવું જ થવાનું હતું કે તું મને મળે, નિર્દોષ one.
રાજા યયાતિર્દૌહિત્રૈઃ પતિતસ્તારિતો યથા। સદ્ભિઃ પુરુષશાર્દૂલ તથાઽહં ભવતા ત્વિહ
જેમ રાજા યયાતિને પૌત્રોએ ઉગાર્યા હતા, તેમ પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું પણ મને અહીં બચાવ્યો છે.
માતાપિતૃભ્યાં શુશ્રૂષાં કરિષ્યે વચનાત્તવ। નાકૃતાત્મા વેદયતિ ધર્માધર્મવિનિશ્ચયમ્
તારી આજ્ઞાથી હું માતા-પિતાની સેવા કરીશ. જે પોતાને જીતતો નથી, તે ધર્મ અને અધર્મને ઓળખી શકતો નથી.
દુર્જ્ઞેયઃ શાશ્વતો ધર્મઃ શૂદ્રયોનૌ હિ વર્તતા। ન ત્વાં શૂદ્રમહં મન્યે ભવિતવ્યં હિ કારણમ્
શાશ્વત ધર્મ સમજવો અઘરો છે, ખાસ કરીને શૂદ્રકુળમાં જન્મેલા માટે. છતાં હું તને શૂદ્ર માનતો નથી; કારણ કે એ તો ભાગ્યનો પ્રશ્ન છે.
યેન કર્મવિશેષેણ પ્રાપ્તેયં શૂદ્રતા ત્વયા। એતામિચ્છામિ વિજ્ઞાતું તત્ત્વેન તવ શૂદ્રતામ્। કામયાનસ્ મે શંસ સર્વં ત્વં પ્રયતાત્મવાન્
કઈ ખાસ કરમથી તારે આ શૂદ્ર જન્મ મળ્યો એ હું જાણવું ઇચ્છું છું. તું આત્મસંયમી છે, મને બધું સાચું-સાચું કહેજે.
અનતિક્રમણીયા વૈ બ્રાહ્મણા મે દ્વિજોત્તમ। શૃણુ સર્વમિદં વૃત્તં પૂર્વદેહે મમાનઘ
હે ઉત્તમ દ્વિજ, મારા માટે બ્રાહ્મણો કદી અવગણવા યોગ્ય નથી. હે નિર્દોષ, મારા ગયા જન્મમાં જે કંઈ બન્યું તે બધું તું સાંભળ.
અહં હિ બ્રાહ્મણઃ પૂર્વમાસં દ્વિજવરાત્મજઃ। વેદાધ્યાયી સુકુશલો વેદાઙ્ગાનાં ચ પારગઃ। આત્મદોષકૃતૈર્બ્રહ્મન્નવસ્થામાપ્તવાનિમામ્
હું અગાઉ બ્રાહ્મણ હતો, શ્રેષ્ઠ દ્વિજનો પુત્ર. વેદનો અભ્યાસ કરતો અને વેદાંગોમાં nipુણ હતો. પણ, હે બ્રાહ્મણ, મારા પોતાના દોષથી મને આ હાલત મળી.
કશ્ચિદ્રાજા મમ સખા ધનુર્વેદપરાયણઃ। સંસર્ગાદ્ધનુષિ શ્રેષ્ઠસ્તતોઽહમભવં દ્વિજ
મારો એક રાજા મિત્ર હતો, જે ધનુર્વેદમાં નિષ્ણાત હતો. તેના સંગથી, હે દ્વિજ, હું પણ ધનુર્વેદમાં કુશળ બની ગયો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ મૃગયાં નિર્ગતો નૃપઃ। સહિતો યોધમુખ્યૈશ્ મન્ત્રિભિશ્ચ સુસંવૃતઃ। તતોઽભ્યહન્મૃગાંસ્તત્ર સુબહૂનાશ્રમં પ્રતિ
એ જ સમયે, રાજા મુખ્ય યોદ્ધાઓ અને મંત્રીઓ સાથે શિકાર કરવા ગયો. પછી, આશ્રમ પાસે જઈને તેણે ત્યાં ઘણાં પ્રાણીઓ માર્યા.
અથ ક્ષિપ્તઃ શરો ઘોરો મયાપિ દ્વિજસત્તમ। તાડિતશ્ચ ઋષિસ્તન શરેણાનતપર્વણા
પછી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, મેં પણ એક ભયાનક બાણ છોડ્યો અને એ બાણથી ત્યાં એક ઋષિ ઘાયલ થયો.
ભૂમૌ નિપતિતો બ્રહ્મન્નુવાચ પ્રતિનાદયન્। નાપરાધ્યામ્યહં કિંચિત્કેન પાપમિદં કૃતમ્
ભૂમિ પર પડીને એ ઋષિ બોલી ઉઠ્યા, 'હું તો કોઈ પાપ કર્યો નથી, તો આ પાપ કોણે કર્યું?'
મન્વાનસ્તં મૃગં ચાહં સંપ્રાપ્તઃ સહસા મુનિમ્। અપશ્યં તમૃષિં વિદ્ધં શરેણાનતપર્વણા। તમુગ્રતપસં વિપ્રં નિષ્ટનન્તં મહીતલે
હું એ પ્રાણી સમજીને તુરંત ત્યાં પહોંચ્યો અને જોયું કે એ ઋષિ બાણથી ઘાયલ થઈ જમીન પર પીડાતાં હતા.
અકાર્યકરણાચ્ચાપિ ભૃશં મે વ્યથિતં મનઃ। અજાનતા કૃતમિદં મયેત્યહમથાબ્રુવમ્
આ અયોગ્ય કામથી મારું મન બહુ દુઃખી થયું. મેં કહ્યું, 'હું અજાણતાં આ કર્યું છે.'
ક્ષન્તુમર્હસિ મે સર્વમિતિ ચોક્તો મયા મુનિઃ
મેં ઋષિને કહ્યું, 'મારે જે કંઈ થયું છે, તે બધું માફ કરો.'
તતઃ પ્રત્યબ્રવીદ્વાક્યમૃષિર્માં ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। વ્યાધસ્ત્વં ભવિતા ક્રૂર શૂદ્રયોનાવિતિ દ્વિજ
પછી ઋષિ ક્રોધથી ભરાઈને બોલ્યા, 'તું હવે ક્રૂર શિકારી બનીશ અને શૂદ્રકુળમાં જન્મ લેશે, હે દ્વિજ.'
એવં શપ્તોઽહમૃષિણા તદા દ્વિજબરોત્તમ। અહં પ્રાસાદયમૃષિં ગિરા વાક્યવિશારદમ્
એ સમયે ઋષિએ મને શાપ આપ્યો. પછી હું એ વાણીમાં nipુણ ઋષિને શાંત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
અજાનતા મયાઽકાર્યમિદમદ્ય કૃતં મુને। ક્ષન્તુમર્હસિ તત્સર્વં પ્રસીદ ભગવન્નિતિ
'હું અજાણતાં આજે આ અયોગ્ય કામ કર્યું છે, હે મુનિ. કૃપા કરીને બધું માફ કરો, હે ભગવાન,' એમ મેં વિનંતી કરી.
નાન્યથા ભવિતા શાપ એવમેતદસંશયમ્। આનૃશંસ્યાત્ત્વંહકિંચિત્કર્તાઽનુગ્રહમદ્ય તે
'આ શાપ બદલાશે નહીં, એવું ચોક્કસ થશે. છતાં, દયા કરીને આજે હું તને એક આશીર્વાદ આપું છું.'
શૂદ્રયોન્યાં વર્તમાનો ધર્મજ્ઞો હિ ભવિષ્યસિ। માતાપિત્રોશ્ શુશ્રૂષાં કરિષ્યસિ ન સંશયઃ
'શૂદ્રકુળમાં જન્મે પણ તું ધર્મને જાણનારો બનશે. તું માતા-પિતાની સેવા કરશ, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
તયોઃ શુશ્રૂષયા સિદ્ધિં મહતીં સમવાપ્સ્યસિ। જાતિસ્મરશ્ ભવિતા સ્વર્ગં ચૈવ ગમિષ્યસિ
'એમની સેવા કરીને તને મહાન સિદ્ધિ મળશે. તને ગયા જન્મોની યાદ રહેશે અને તું સ્વર્ગ પણ પામશે.'
ભૂત્વાચ ધાર્મિકો વ્યાધઃ પિત્રોઃ શુશ્રૂષણે રતઃ। શાપક્ષયે તુ નિર્વૃત્તે ભવિતાઽસિ પુનર્દ્વિજઃ
'ધર્મનિષ્ઠ શિકારી બનીને, માતા-પિતાની સેવા કરતા, જ્યારે શાપ પૂરો થશે ત્યારે તું ફરી દ્વિજ બનશે.'
એવં શપ્તઃ પુરા તેન ઋષિણાઽસ્મ્યુગ્રતેજસા। પ્રસાદશ્ચ કૃતસ્તેન મમૈવ દ્વિપદાંવર
એવી રીતે, એ પ્રચંડ તેજસ્વી ઋષિએ મને શાપ આપ્યો અને સાથે આશીર્વાદ પણ આપ્યો, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય.
શરં ચોદ્ધૃતવાનસ્મિ તસ્ય વૈ દ્વિજસત્તમ। આશ્રમં ચ મયા નીતો ન ચ પ્રાણૈર્વ્યયુજ્યત
હું એ ઋષિના શરીરમાંથી બાણ કાઢી નાખ્યો અને તેમને આશ્રમમાં લઈ ગયો. છતાં, તેમના પ્રાણ ગયા નહીં.