ત્વયા હિ પૃથિવી રાજન્રક્ષ્યમાણા મહાત્મના। ભવિષ્યતિ નિરુદ્વિગ્ના નારણ્યં ગન્તુમર્હસિ
હે મહાત્મા રાજા, તમારી રક્ષા હેઠળ ધરતી પર કોઈ ભય નહીં રહે; તમે વનમાં જવા યોગ્ય નથી.
પાલન હિ મહાન્ધર્મઃ પ્રજાનામિહ દૃશ્યતે। ન તથા દૃશ્યતેઽરણ્યે માભૂત્તે બુદ્ધિરીદૃશી
પ્રજાનું પાલન એ મહાન ધર્મ અહીં જોવા મળે છે; વનમાં એવો ધર્મ નથી—તમારા મનમાં આવી ભાવના ન આવે.
ઈદૃશો ન હિ રાજેન્દ્ર ધર્મઃ ક્વચન દૃશ્યતે। પ્રજાનાં પાલને યત્નઃ પુરા રાજર્ષિભિઃ કૃતઃ
હે રાજાધિરાજ, એવો ધર્મ ક્યાંય જોવા મળતો નથી; પૂર્વે રાજર્ષિઓએ પ્રજાની રક્ષા માટે મહેનત કરી છે.
રક્ષિતવ્યાઃ પ્રજા રાજ્ઞા તાસ્ત્વં રક્ષિતુમર્હસિ। નિરુદ્વિગ્નસ્તપસ્તપ્તું ન હિ શક્નોમિ પાર્થિવ
રાજા દ્વારા પ્રજાની રક્ષા થવી જોઈએ; એથી તમે તેમને રક્ષો. હે પૃથ્વીપતિ, હું નિર્ભય થયા વિના તપ કરી શકતો નથી.
મમાશ્રમસમીપે વૈ સમેષુ મરુધન્વસુ। સમુદ્રવાલુકાપૂર્ણ ઉજ્જાલક ઇતિ સ્મૃતઃ। બહુયોજનવિસ્તીર્ણો બહુયોજનમાયતઃ
મારા આશ્રમ પાસે, મરુધન્વા ના સમાન મેદાનોમાં, ઉજ્જાલક નામનું સ્થાન છે, જે દરિયાની રેતીથી ભરેલું છે અને ઘણી યોજન લાંબું અને પહોળું છે.
તત્ર રૌદ્રો દાનવેન્દ્રો મહાવીર્યપરાક્રમઃ। મધુકૈટભયોઃ પુત્રો ધુન્ધુર્નામ સુદારુણઃ। અન્તર્ભૂમિગતો રાજન્વસત્યમિતવિક્રમઃ
ત્યાં એક ભયાનક દાનવો, મહાશક્તિશાળી અને પરાક્રમી, મધુ અને કૈટભનો પુત્ર ધુંધુ, જમીન નીચે રહે છે, હે રાજા, અને તેની શક્તિ અપરિમિત છે.
તં નિહત્ય મહારાજ વનં ત્વં ગન્તુમર્હસિ
એ મહારાજા, તેને મારીને પછી તમે વનમાં જવું જોઈએ.
શેતે લોકવિનાશાય તપ આસ્થાય દારુણમ્। ત્રિદશાનાં વિનાશાય લોકાનાં ચાપિ પાર્થિવ
એ રાજા, એ ભયાનક તપસ્યા કરીને દુનિયાનો વિનાશ કરવા માટે, દેવતાઓ અને બધા જીવોના નાશ માટે સૂઈ રહ્યો છે.
અવધ્યો દૈવતાનાં હિ દૈત્યાનામથ રક્ષસામ્। નાગાનામથ યક્ષાણાં ગન્ધર્વાણાં ચ સર્વશઃ। અવાપ્યસ વરં રાજન્સર્વલોકપિતામહાત્
એ રાજા, એ સર્વલોકના પિતામહ પાસેથી એવો વર મેળવ્યો છે કે હવે દેવ, દૈત્ય, રાક્ષસ, સાપ, યક્ષ અને બધા ગંધર્વો પણ તેને મારી શકતા નથી.
તં વિનાશય ભદ્રં તે મા તે બુદ્ધિરતોઽન્યથા। પ્રાપ્સ્યસે મહતીં કીર્તિં શાશ્વતીમવ્યયાં ધ્રુવામ્
તમે તેને નાશ કરો, તમારું કલ્યાણ થાય! તમારો મન બીજે ક્યાંય ન વળે. તમે મહાન અને શાશ્વત, અવિનાશી કીર્તિ મેળવો છો.
ક્રૂરસ્ય તસ્ય સ્વપતો વાલુકાન્તર્હિતસ્ય ચ। સંવત્સરસ્ય પર્યન્તે નિઃશ્વાસઃ સંપ્રવર્તતે
એ ક્રૂર દાનવ વર્ષના અંતે, જ્યારે રેતીમાં છુપાઈને ઊંઘે છે, ત્યારે તેનો શ્વાસ બહાર આવે છે.
યદા તદા ભૂશ્ચલતિ સશૈલવનકાનના। તસ્ય નિઃશ્વાસવાતેન રજ ઉદ્ધૂયતે મહત્
ત્યારે તેની શ્વાસની હવા થી ધરતી, પર્વતો, જંગલો અને વન સાથે ધ્રુજી ઉઠે છે અને મોટું ધૂળ ઊડે છે.
આદિત્યરથમાશ્રિત્ય સપ્તાહં ભૂમિકમ્પનમ્। સવિસ્ફુલિઙ્ગં સજ્વાલં ધૂમમિશ્રં સુદારુણમ્
સૂર્યના રથ પર આધાર રાખીને, સાત દિવસ સુધી ધરતી ધ્રુજી ઉઠે છે, ચમકતા અંગારા, જ્વાળા અને ભયાનક ધૂમ્ર સાથે.
તેન રાજન્ન શક્નોમિ તસ્મિન્સ્તાતું સ્વઆંશ્રમે
એ રાજા, આ કારણે હું મારા આશ્રમમાં રહી શકતો નથી.
તં વિનાશય રાજેન્દ્ર લોકાનાં હિતકામ્યયા। લકાઃ સ્વસ્થા ભવિષ્યન્તિ તસ્મિન્વિનિહતેઽસુરે
એ રાજાધિરાજ, દુનિયાના હિત માટે તમે તેને નાશ કરો; જ્યારે એ અસુર મરી જશે, ત્યારે લોકો શાંતિમાં રહેશે.
ધુન્ધુનામાનમત્યુગ્રં દાનવં ધોરવિગ્રહમ્। સમરે ધોરતુમુલે વિનાશય મહેષુણા
ધુંધુ નામના અત્યંત ભયાનક અને વિકરાળ દાનવને યુદ્ધના ઘમાસાણમાં મહાન શસ્ત્રોથી નાશ કરો.
ત્વં હિ તસ્ય વિનાશાય પર્યાપ્ત ઇતિ મે મતિઃ। તેજસા તવ તેજશ્ચ વિષ્ણુરાપ્યાયવિષ્યતિ
મને એવું લાગે છે કે તેની નાશ માટે તમે પૂરતા છો; તમારા તેજથી તો વિષ્ણુનું તેજ પણ વધશે.
વિષ્ણુના ચ વરો દત્તઃ પૂર્વં મમ મહીપતે
એ મહારાજા, વિષ્ણુએ મને અગાઉ એક વર આપ્યો હતો.
યસ્તં મહાસુરં રૌદ્રં વધિષ્યતિ મહીપતિઃ। તેજસ્તદ્વૈષ્ણવમિતિ પ્રવેક્ષ્યતિ દુરાસદમ્
એ મહારાજા, જે એ ભયાનક મહાસુરને મારે, તે દુર્જયને, તે વૈષ્ણવ તેજમાં પ્રવેશ કરશે.
તત્તેજસ્ત્વંસમાધાય રાજેન્દ્ર ભુવિ દુઃસહમ્। તં નિષૂદય સંદિષ્ટો દૈત્યં રૌદ્રપરાક્રમમ્
એ રાજાધિરાજ, એ અસહ્ય તેજને ધારણ કરીને, જે પૃથ્વી પર સહન કરી શકાય તેમ નથી, તમે આ ભયાનક પરાક્રમી દૈત્યને મારી નાખો, જેમ તમને આજ્ઞા આપવામાં આવી છે.
ન હિ ધુન્ધુર્મહાતેજાસ્તેજસાઽલ્પેન શક્યતે। નિર્દગ્ધું પૃથિવીપાલ સ હિ વર્ષશતૈરપિ
પૃથ્વીપતિ, ધુંધુ જે મહાન તેજસ્વી છે, તેને થોડા તેજથી તો સદાય નાશી શકાય નહીં—even સો વર્ષમાં પણ નહીં.
ધુન્ધુર્નામ મહારાજ તયોઃ પુત્રો મહાદ્યુતિઃ। સ તપોઽતપ્યત મહન્મહાવીર્યપરાક્રમઃ
એ મહારાજા, ધુંધુ નામનો એક મહાપ્રભાવી દાનવ, એ બંનેનો પુત્ર હતો; એ મહાન બળ અને પરાક્રમથી તપસ્યા કરતો હતો.
અતિષ્ઠદેકપાદેન કૃશો ધમનિસંતતઃ। તસ્મૈ બ્રહ્મા દદૌ પ્રીતો વરં વવ્રે સ ચ પ્રભુમ્
એ એક પગે ઊભો રહીને, દુર્બળ અને ધમનીઓ દેખાતી, તપ કરતો હતો. ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા બ્રહ્માએ તેને વર આપ્યો અને એએ ભગવાનને પસંદ કર્યો.
દેવદાનવયક્ષાણાં સર્પગન્ધર્વરક્ષસામ્। અવધ્યોઽહં ભવેયં વૈ વર એષ વૃતો મયા
દેવ, દાનવ, યક્ષ, સાપ, ગંધર્વ અને રાક્ષસ—મારે એ બધાથી અવિનાશી થવાનો વર માગ્યો છે.
એવં ભવતુ ગચ્છેતિ તમુવાચ પિતામહઃ। સ એવમુક્તસ્તત્પાદૌ મૂર્ધ્ના સ્પૃષ્ટ્વા જગામ હ
પિતામહે કહ્યું: 'જેમ તેવું, હવે તું જા.' એ રીતે કહ્યું ત્યારે તેણે તેમના પગને માથાથી સ્પર્શ કર્યા અને પછી ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
સતુ ધુન્ધુર્વરં લબ્ધ્વા મહવીર્યપરાક્રમઃ। અનુસ્મરન્પિતૃવધં દ્રુતં વિષ્ણુમુપાગમત્
તે મહાબળવાને ધુંધુ પાસેથી વરદાન મેળવી, પિતાના મૃત્યુને યાદ કરીને ઝડપથી વિષ્ણુ પાસે ગયો.
સતુ દેવાન્સગન્ધર્વાઞ્જિત્વા ધુન્ધુરમર્ષણઃ। બબાધ સર્વાનસકૃદ્વિષ્ણું દેવાંશ્ચ વૈ ભૃશમ્
તે ધુંધુ, ક્રોધથી ભરેલો, દેવો અને ગંધર્વોને હરાવીને વારંવાર વિષ્ણુ અને દેવોને ખૂબ જ ત્રાસ આપતો રહ્યો.
સમુદ્રવાલુકાપૂર્ણે ઉજ્જાનક ઇતિ સ્મૃતે। આગમ્ય ચ સ દુષ્ટાત્મા તં દેશં ભરતર્ષભ। બાધતેસ્મ પરં શક્ત્યા તમુદઙ્કાશ્રમં વિભો
ભરત વંશના શ્રેષ્ઠ, સમુદ્રની રેતીથી ભરેલા અને ઉજ્જાનક તરીકે ઓળખાતા સ્થળે, તે દુષ્ટ મનનો ધુંધુ આવ્યો અને પોતાની મહાશક્તિથી ઉદંકના આશ્રમને ત્રાસ આપવા લાગ્યો.
અન્તર્ભૂમિગતસ્તત્ર વાલુકાન્તર્હિતસ્તથા। મધુકૈટભયોઃ પુત્રો ધુન્ધુર્ભીમપરાક્રમઃ
ત્યાં, જમીન નીચે રેતીમાં છુપાયેલો, મધુ અને કૈટભનો પુત્ર, ભયંકર બળ ધરાવતો ધુંધુ પડ્યો હતો.
શેતે લોકવિનાશાય તપોબલમુપાશ્રિતઃ। ઉદઙ્કસ્યાશ્રમાભ્યાશે નિઃશ્વસન્પાવકાર્ચિષઃ
તે ત્યાં ઉદંકના આશ્રમની નજીક, તપશ્ચર્યાની શક્તિ પર આધાર રાખીને, અગ્નિ જેવી શ્વાસે, સંસારના વિનાશ માટે સૂતો હતો.