તેષાં તુ વિપ્રકારેષુ તેષુ તેષુ મહામતિઃ। મોક્ષણે પ્રતિકારે ચ વિદુરોઽવહિતોઽભવત્
એ બધા દુષ્કૃત્યોમાં, વિદુરજી બુદ્ધિશાળી અને સતર્ક રહીને પાંડવોને મુક્ત કરવા અને જવાબી પગલાં લેવા માટે સજ્જ હતા.
સ્વર્ગસ્થો જીવલોકસ્ય યથા શક્રઃ સુખાવહઃ। પાણ્ડવાનાં તથા નિત્યં વિદુરોઽપિ સુખાવહઃ
જેમ સ્વર્ગમાં વસતા ઇન્દ્રજી જીવલોકને સુખ આપે છે, તેમ વિદુરજી પાંડવોને હંમેશા સુખ આપતા હતા.
યદા તુ વિવિધોપાયૈઃ સંવૃતૈર્વિવૃતૈરપિ। નાશકદ્વિનિહન્તું તાન્દૈવભાવ્યર્થરક્ષિતાન્
પરંતુ અનેક ગુપ્ત અને ખુલ્લા ઉપાયોથી પણ, જ્યારે તેઓ ભાગ્ય અને ધર્મથી રક્ષિત પાંડવોને નાશી શક્યા નહીં,
તતઃ સંમન્ત્ર્ય સચિવૈર્વૃષદુઃશાસનાદિભિઃ। ધૃતરાષ્ટ્રમનુજ્ઞાપ્ય જાતુષં ગૃહમાદિશત્
પછી દુ:શાસન, વૃષસેન અને અન્ય મંત્રીઓ સાથે ચર્ચા કરીને, ધૃતરાષ્ટ્રની મંજૂરી મેળવી, દુર્યોધને જતુના મકાન બનાવવાનું આદેશ આપ્યું.
તત્ર તાન્વાસયામાસ પાણ્ડવાનમિતૌજસઃ।' સુતપ્રિયૈષી તાન્રાજા પાણ્ડવાનમ્બિકાસુતઃ। તતો વિવાસયામાસ રાજ્યભોગબુભુક્ષયા
અંબિકા પુત્ર રાજાએ પોતાના પુત્રોની ભલાઈ ઈચ્છી પાંડવોને ત્યાં વસાવ્યા, પણ પછી રાજ્યની ઈચ્છાથી તેમને બહાર કાઢી દીધા.
તે પ્રાતિષ્ઠન્ત સહિતા નગરાન્નાગસાહ્વયાત્। પ્રસ્થાને ચાભવન્મન્ત્રી ક્ષત્તા તેષાં મહાત્મનામ્
મહાન આત્માવાળા પાંડવો પોતાની માતા સાથે હસ્તિનાપુર શહેરમાંથી નીકળી ગયા; તેમના જતા વિદુર, બુદ્ધિશાળી મંત્રી, સાથે હતા.
તેન મુક્તા જતુગૃહાન્નિશીથે પ્રાદ્રવન્વનમ્। તતઃ સંપ્રાપ્ય કૌન્તેયા નગરં વારણાવતમ્
વિદુરની મદદથી, તેઓ રાત્રે જતુના ઘરમાંથી બચી જંગલમાં ભાગી ગયા; પછી કુંતીના પુત્રો વારણાવત શહેરમાં પહોંચ્યા.
ન્યવસન્ત મહાત્માનો માત્રા સહ પરન્તપાઃ। ધૃતરાષ્ટ્રેણ ચાજ્ઞપ્તા ઉષિતા જાતુષે ગૃહે
ત્યાં, દુશ્મનોને હરાવનાર પાંડવો પોતાની માતા સાથે રહ્યા; ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશથી તેઓ જતુના ઘરમાં રહેતા હતા.
પુરોચનાદ્રક્ષમાણાઃ સંવત્સરમતન્દ્રિતાઃ। સુરુઙ્ગાં કારયિત્વા તુ વિદુરેણ પ્રચોદિતાઃ
પુરોચન વર્ષભર ધ્યાનથી નજર રાખતો હતો; વિદુરના સૂચનથી પાંડવો એક ગુફા બનાવાવી.
આદીપ્ય જાતુષં વેશ્મ દગ્ધ્વા ચૈવ પુરોચનમ્। પ્રાદ્રવન્ભયસંવિગ્ના માત્રા સહ પન્તપાઃ
પાંડવો અને તેમની માતાએ જતુના ઘરને આગ લગાવી, પુરોચનને પણ બળી નાખ્યો; ભયથી તેઓ ભાગી ગયા.
દદૃશુર્દારુમં રક્ષો હિડિમ્બં વનનિર્ઝરે। હત્વા ચ તં રાક્ષસેન્દ્રં ભીતાઃ સમવબોધનાત્
જંગલની ધારા પાસે, પાંડવોને હિડીંબા નામનો રાક્ષસ મળ્યો; ભીમે તેને મારી નાખ્યો, પછી પાંડવો ભયથી સજાગ થયા.
નિશિ સંપ્રાદ્રવન્પાર્થા ધાર્તરાષ્ટ્રભયાર્દિતાઃ। પ્રાપ્તા હિડિમ્બા ભીમેન યત્ર જાતો ઘટોત્કચઃ
રાત્રે, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના ભયથી પૃથાના પુત્રો ભાગી ગયા; ત્યાં ભીમે હિડીંબાને મળ્યો અને ઘટોત્કચનો જન્મ થયો.
એકચક્રાં તતો હત્વા પાણ્ડવાઃ સંશિતવ્રતાઃ। વેદાધ્યયનસંપન્નાસ્તેઽભવન્બ્રહ્મચારિણઃ
પાંડવો, બકાસુરને મારી, એકચક્રા શહેરમાં વ્રત પાળતા અને વેદ શીખતા બ્રહ્મચારી તરીકે રહ્યા.
તે તત્ર નિયતાઃ કાલં કંચિદૂષુર્નરર્ષભાઃ। માત્રા સહૈકચક્રાયાં બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને
ત્યાં, પાંડવો પોતાની માતા સાથે એકચક્રા શહેરના બ્રાહ્મણના ઘરમાં થોડો સમય નિયમથી રહ્યા.
તત્રાસસાદ ક્ષુધિતં પુરુષાદં વૃકોદરઃ। ભીમસેનો મહાબાહુર્બકં નામ મહાબલમ્
ત્યાં, ભીમસેન, જેનું નામ વૃકોદર છે અને જે બળવાન છે, ભૂખ્યા બકાસુર રાક્ષસને મળ્યો.
તં ચાપિ પુરુષવ્યાઘ્રો બાહુવીર્યેણ પાણ્ડવઃ। નિહત્ય તરસા વીરો નાગરાન્પર્યસાન્ત્વયત્
પાંડવો, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, ભીમે પોતાના બળથી બકાસુરને મારી નાખ્યો અને શહેરના લોકોનું દિલ સંતાડ્યું.
તતસ્તે શુશ્રુવુઃ કૃષ્ણાં પઞ્ચાલેષુ સ્વયંવરામ્। શ્રુત્વા ચૈવાભ્યગચ્છ્ત ગત્વા ચૈવાલભન્ત તામ્
પછી, પાંડવોને પંચાલોમાં કૃષ્ણાની સ્વયંવર વિશે ખબર પડી; સાંભળીને તેઓ ત્યાં ગયા અને કૃષ્ણાને મેળવ્યા.
તે તત્ર દ્રૌપદીં લબ્ધ્વા પરિસંવત્સરોષિતાઃ। વિદિતા હાસ્તિનપુરં પ્રત્યાજગ્મુરરિન્દમાઃ
ત્યાં, દ્રૌપદી મેળવ્યા પછી, પાંડવો એક વર્ષ રહ્યા; ઓળખાઈ ગયા પછી, તેઓ હસ્તિનાપુર પાછા આવ્યા.
તે ઉક્તા ધૃતરાષ્ટ્રેણ રાજ્ઞા શાન્તનવેન ચ। ભ્રાતૃભિર્વિગ્રહસ્તાત કથં વો ન ભવેદિતિ
પાંડવોને રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર અને શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે કહ્યું: 'પુત્રો, ભાઈઓમાં ઝઘડો કેમ થાય?'
અસ્માભિઃ ખાણ્ડવપ્રસ્થે યુષ્મદ્વાસોઽનુચિન્તિતઃ। તસ્માજ્જનપદોપેતં સુવિભક્તમહાપથમ્
અમે તમારા માટે ખાંડવપ્રસ્થમાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરી છે; તે શહેરમાં લોકો છે અને રસ્તાઓ સારી રીતે બનાવેલા છે.
વાસાય સ્વાણ્ડવપ્રસ્થં વ્રજધ્વં ગતમત્સરાઃ। તયોસ્તે વચનાજ્જગ્મુઃ સહ સર્વૈઃ સુહૃજ્જનૈઃ
તમારા મનમાં ઈર્ષ્યા ન રાખી, ખાંડવપ્રસ્થમાં જવા અને ત્યાં રહેવા જાઓ; એમ કહી, પાંડવો પોતાના મિત્રો સાથે ગયા.
નગરં ખાણ્ડવપ્રસ્થં રત્નાન્યાદાય સર્વશઃ। તત્ર તે ન્યવસન્પાર્થાઃ સંવત્સરગણાંન્બહૂન્
પૃથાના પુત્રોએ બધું ધન લઈ ખાંડવપ્રસ્થ શહેરમાં ગયા; ત્યાં તેઓ ઘણા વર્ષો સુધી રહ્યા.
વશે શસ્ત્રપ્રતાપેન કુર્વન્તોઽન્યાન્મહીભૃતઃ। એવં ધર્મપ્રધાનાસ્તે સત્યવ્રતપરાયણાઃ
તેમણે પોતાના શસ્ત્રબળથી બીજા રાજાઓને વશમાં લીધા; એ રીતે તેઓ ધર્મને મુખ્ય માનનારા અને સત્યવ્રતને પાળનારા હતા.
અપ્રમત્તોત્થિતાઃ ક્ષાન્તાઃ પ્રતપન્તોઽહિતાન્બહૂન્। અજયદ્ભીમસેનસ્તુ દિશં પ્રાચીં મહાયશાઃ
સદા ચેતન, ક્ષમાશીલ અને અનેક દુશ્મનોને દમન કરતા, મહાન યશવંત ભીમસેને પૂર્વ દિશા જીતેલી.
ઉદીચીમર્જુનો વીરઃ પ્રતીચીં નકુલસ્તથા। દક્ષિણાં સહદેવસ્તુ વિજિગ્યે પરવીરહા
વીર અર્જુને ઉત્તર દિશા પર વિજય મેળવ્યો, નકુલએ પશ્ચિમ દિશા જીતી અને પરશત્રુઓને હરાવનાર સહદેવએ દક્ષિણ દિશા જીતેલી.
એવં ચક્રુરિમાં સર્વે વશે કૃત્સ્નાં વસુન્ધરામ્। પઞ્ચભિઃ સૂર્યસઙ્કાશૈઃ સૂર્યેણ ચ વિરાજતા
આ રીતે, પાંચેય પાંડવો અને તેજસ્વી સૂર્ય સમાન, આખી ધરતીને પોતાના વશમાં કરી લીધી.
ષટ્સૂર્યેવાભવત્પૃથ્વી પાણ્ડવૈઃ સત્યવિક્રમૈઃ। તતો નિમિત્તે કસ્મિંશ્ચિદ્ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
સત્યવીર પાંડવોના હાથમાં ધરતી જાણે છ સૂર્યોથી ઉજળી ગઈ; પછી કોઈ કારણસર ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે,
વનં પ્રસ્થાપયામાસ તેજસ્વી સત્યવિક્રમઃ। પ્રાણેભ્યોઽપિ પ્રિયતરં ભ્રાતરં સવ્યસાચિનમ્
તેજસ્વી અને સત્યવીર યુધિષ્ઠિરે પોતાના પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય ભાઈ અર્જુનને વનમાં મોકલ્યા.
અર્જુનં પુરુષવ્યાઘ્રં સ્થિરાત્માનં ગુણૈર્યુતમ્। સ વૈ સંવત્સરં પૂર્ણં માસં ચૈકં વને વસન્
પુરુષશ્રેષ્ઠ, સ્થિરમન અને ગુણોવાળા અર્જુને આખું એક વર્ષ અને એક મહિનો વનમાં વિતાવ્યો.
તીર્થયાત્રાં ચ કૃતવાન્નાગકન્યામવાપ ચ। પાણ્ડ્યસ્ય તનયાં લબ્ધ્વા તત્ર તાભ્યાંસહોષિતઃ
અર્જુને તીર્થયાત્રા કરી, નાગકન્યાને પ્રાપ્ત કરી અને પાંડ્યરાજની પુત્રીને પણ પામી, બંને સાથે ત્યાં રહ્યો.