તપસા ચિન્તયંશ્ચાપિ તં શિશું નોપલક્ષયે। ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ જાનન્નપિ નરાધિપ
પછી, રાજા, તપસ્યા કરીને પણ જ્યારે હું એ બાળક વિશે વિચારતો રહ્યો, ત્યારે પણ, ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્ય જાણતો હોવા છતાં, હું એને ઓળખી શક્યો નહીં.
અતસીપુષ્પવર્ણાભઃ શ્રીવત્સકૃતભૂષણઃ। સાક્ષાલ્લક્ષ્મ્યા ઇવાવાસ સ તદા પ્રતિભાતિ મે
એ મને એટલું સુંદર લાગ્યું – જેમ આતસી ફૂલ જેવું રંગ, શ્રીવત્સનું ચિહ્ન ધારણ કરેલું, અને જાણે લક્ષ્મીજી એમાં નિવાસ કરે છે.
તતો મામબ્રવીદ્બાલઃ સ પદ્મનિભલોચનઃ। શ્રીવત્સધારી દ્યુતિમાન્વાક્યં શ્રુતિસુખાવહમ્
પછી એ કમળ જેવી આંખો ધરાવતો, શ્રીવત્સ ધારણ કરેલો તેજસ્વી બાળક મને મીઠા અને સુખદ શબ્દોમાં બોલ્યો.
જાનામિ ત્વાં પરિશ્રાન્તં તાત વિશ્રામકાઙ્ક્ષિણમ્। માર્કણ્ડેય મહાસત્વં યાવદિચ્છસિ ભાર્ગવ
મારે ખબર છે કે તું થાકી ગયો છે અને આરામ ઈચ્છે છે, મહાન આત્માવાળા માર્કંડેય, ભર્ગવ, તું અહીં જેટલો ઇચ્છે તેટલો સમય રહી શકે છે.
અભ્યન્તરં શરીરં મે પ્રવિશ્ય મુનિસત્તમ। આસ્ખેહ વિહિતો વાસઃ પ્રસાદસ્તે કૃતો મયા
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, મારા શરીરમાં પ્રવેશી અને અહીં નિવાસ કર; મેં કૃપાથી તને આ અનુગ્રહ આપ્યો છે.
તતો બાલેન તેનૈવ મુક્તસ્યાસીત્તદા મમ। નિર્વેદો જીવિતે દીર્ઘે મનુષ્યત્વે ચ ભારત
પછી એ બાળકના કારણે, ભરત, મને જીવન અને માનવ જન્મની લાંબી યાત્રાથી થયેલો બધો થાક દૂર થઈ ગયો.
તતો બાલેન તેનાસ્યં સહસા વિવૃતં કૃતમ્। તસ્યાહમવશો વક્રે દૈવયોગાત્પ્રવેશિતઃ
પછી એ બાળકએ અચાનક પોતાનું મોઢું ખોલ્યું, અને હું કંઈ કરી શક્યો નહીં, ભાગ્યના જોરે એના વાંકા મોઢામાં ખેંચાઈ ગયો.
તતઃ પ્રવિષ્ટસ્તત્કુક્ષિં સહસા મનુજાધિપ। સરાષ્ટ્રનગરાકીર્ણાં કૃત્સ્નાં પશ્યામિ મેદિનીમ્
પછી, રાજા, હું તરત જ એના પેટમાં પ્રવેશ્યો અને ત્યાં આખી ધરતી, શહેરો અને રાજ્યોથી ભરેલી, જોઈ.
ગઙ્ગાં શતદ્રું સીતાં ચ યમુનામથ કૌશિકીમ્। ચર્મણ્વતીંવેત્રવતીં ચન્દ્રભાગાં સરસ્વતીમ્
હું ગંગા, શતદ્રુ, સીતા, યમુના અને કૌશિકી, ચર્મવતી, વેત્રવતી, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી નદીઓ જોઈ.
સિન્ધું ચૈવ વિપાશાં ચ નદીં ગોદાવરીમપિ। વસ્વોકસારાં નલિનીં નર્મદાં ચૈવ ભારત
હું સિંધુ અને વિપાશા, અને ગોદાવરી પણ જોઈ; વસ્વોકસાર, નલિની અને નર્મદા પણ જોઈ, ભારત.
નદીં તામ્રાં ચ વેણાં ચ પુણ્યતોયાં શુભાવહામ્। સુવેણાં કૃષ્ણવેણાં ચ ઇરામાં ચ મહાનદીમ્
હું તામ્રા અને વેણા જેવી પવિત્ર અને શુભ નદીઓ જોઈ; સુવેણા, કૃષ્ણવેણા અને મહાનદ ઈરામા પણ જોઈ.
વિતસ્તાં ચ મહારાજ કાવેરીં ચ મહાનદીમ્। `તુઙ્ગભદ્રાં કૃષ્ણવેણીં કમલાં ચ મહાનદીમ્'। શોણં ચ પુરુષવ્યાઘ્ર વિશલ્યાં કિંપુનામપિ
હું વિતસ્તા અને મહાનદ કાવેરી, તુંગભદ્રા, કૃષ્ણવેણી, કમલા જેવી મહાનદીઓ, શોણા, વિશલ્યા અને કિમ્પુના પણ જોઈ.
એતાશ્ચાન્યાશ્ચ નદ્યોઽહં પૃથિવ્યાં યા નરોત્તમ। પરિક્રામન્પ્રપશ્યામિ તસ્ય કુક્ષૌ મહાત્મનઃ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, હું ત્યાં ફરતો હતો ત્યારે, એ મહાન આત્માના પેટમાં ધરતી પરની બધી નદીઓ અને બીજી ઘણી નદીઓ પણ જોઈ.
તતઃ સમુદ્રં પશ્મામિ યાદોગણનિષેવિતમ્। રત્નાકરમમિત્રઘ્ન પયસોનિધિમુત્તમમ્
પછી મેં સમુદ્ર પણ જોયો, જ્યાં અનેક જળચર જીવ રહે છે, જે રત્નોથી ભરેલો અને પાણીનો મહાસાગર છે.
તતઃ પશ્યામિ ગગનં ચન્દ્રસૂર્યવિરાજિતમ્। જાજ્વલ્યમાનં તેજોભિઃ પાવકાર્કસમપ્રભમ્
પછી મેં આકાશ જોયું, જ્યાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય શોભે છે, જે તેજથી ઝળહળતું અને અગ્નિ-સૂર્ય જેવું પ્રકાશમાન હતું.
પશ્યામિ ચ મહીં રાજન્કાનનૈરુપશોભિતામ્। `સપર્વતવનદ્વીપાં નિમ્નગાશતસંકુલામ્
હે રાજા, મેં ધરતી જોઈ, જે વનો, પર્વતો અને દ્વીપોથી શોભાયમાન હતી અને અનેક નદીઓથી ભરપૂર હતી.
યજન્તે હિ તતો રાજન્બ્રાહ્મણા બહુભિર્મખૈઃ। ક્ષત્રિયાશ્ પ્રવર્તન્તે સર્વવર્ણાનુરઞ્જનૈઃ
ત્યાં, હે રાજા, બ્રાહ્મણો અનેક યજ્ઞો કરે છે અને ક્ષત્રિયો બધા વર્ણોને આનંદ આપે એવા કાર્યો કરે છે.
વૈશ્યાઃ કૃષિં યથાન્યાયં કારયન્તિ નરાધિપ। શુશ્રૂષાયાં ચ નિરતા દ્વિજાનાં વૃષલાસ્તથા
વૈશ્ય લોકો નિયમ પ્રમાણે ખેતી કરે છે, હે મનુષ્યોના રાજા, અને શૂદ્રો દ્વિજોની સેવા કરવા માટે તત્પર રહે છે.
તતઃ પરિપતન્રાજંસ્તસ્ય કુક્ષૌ મહાત્મનઃ। હિમવન્તં ચ પશ્યામિ હેમકૂટં ચ પર્વતમ્
પછી, હે રાજા, હું એ મહાન આત્માના પેટમાં ફરતો હતો ત્યારે હિમાલય અને સુવર્ણ શિખરવાળો હેમકૂટ પર્વત જોયો.
નિષધં ચાપિ પશ્યામિ શ્વેતં ચ રજતાન્વિતમ્। પશ્યામિ ચ મહીપાલ પર્વતં ગન્ધમાદનમ્
હું નિષધ અને ચાંદીથી ઝગમગતો શ્વેત પર્વત પણ જોયો; અને, હે ધરતીના રક્ષક, ગંધમાદન પર્વત પણ જોયો.
મન્દરં મનુજવ્યાઘ્ર નીલં ચાપિ મહાગિરિમ્। પશ્યામિ ચ મહારાજ મેરુ કનકપર્વતમ્
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, મેં મંદર પર્વત અને મહાન નીલ પર્વત જોયા; અને, હે મહારાજા, હું મેરુ નામનો સુવર્ણ પર્વત પણ જોયો.
મહેન્દ્રં ચૈવ પશ્યામિ વિન્ધ્યં ચ ગિરિમુત્તમમ્। મલયં ચાપિ પશ્યામિ પારિયાત્રં ચ પર્વતમ્
હું મહેન્દ્ર અને ઉત્તમ વિંધ્ય પર્વત, તેમજ મલય અને પારિયાત્ર પર્વત પણ જોયા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો યાવન્તઃ પૃથિવીધરાઃ। તસ્યોદરે મયા દૃષ્ટાઃ સર્વે રત્નવિભૂષિતાઃ
આ બધા અને ધરતીને ધારણ કરનારા અનેક પર્વતો, જે રત્નોથી શોભાયમાન છે, મેં એના પેટમાં જોયા.
સિંહાન્વ્યાઘ્રાન્વરાહાંશ્ચ પશ્યામિ મનુજાધિપ। પૃથિવ્યાં યાનિ ચાન્યાનિ સત્ત્વાનિ જગતીપતે। તાનિ સર્વાણ્યહં તત્ર પશ્યન્પર્યચરં તદા
હે મનુષ્યોના રાજા, મેં સિંહ, વાઘ, વરાહ અને ધરતી પર રહેનારા બીજા બધા જીવ પણ જોયા; એ બધું જોઈને હું ત્યાં ફરતો રહ્યો.
કુક્ષૌ તસ્ નરવ્યાઘ્ર પ્રવિષ્ટઃ સંચરન્દિશઃ। શક્રાદીંશ્ચાપિ પશ્યામિ કૃત્સ્નાન્દેવગણાનહમ્
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હું જ્યારે તેના પેટમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે સર્વ દિશાઓમાં ફરતો રહ્યો; અને હું ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓને પણ ત્યાં જોઈ શક્યો.
સાધ્યાન્રુદ્રાંસ્તથાઽઽદિત્યાન્ગુહ્યકાન્પિતરસ્તથા। સર્પાન્નાગાન્સુપર્ણાંશ્ચ વસૂનપ્યશ્વિનાવપિ
હું સાધ્ય, રુદ્ર, આદિત્ય, ગુહ્યક, પિતૃઓ, સાપ, નાગ, સુપર્ણ, વસુ અને અશ્વિનીકુમારોને પણ જોઈ રહ્યો છું.
ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષાનૃષીંશ્ચૈવ મહીપતે। દૈત્યદાનવસઙ્ઘાંશ્ચ નાગાંશ્ચ મનુજાધિપ
હે રાજા, હું ગાંધીર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો અને ઋષિઓને પણ જોઈ રહ્યો છું; તેમજ દૈત્ય-દાનવોના સમૂહો અને નાગોને પણ, હે મનુષ્યાધિપતિ.
સિંહિકાતનયાંશ્ચાપિ યે ચાન્યે સુરશત્રવઃ। યચ્ચ કિંચિન્મયા લોકે દૃષ્ટં સ્થાવરજઙ્ગમમ્
હું સિંહિકાના પુત્રો અને બીજા દેવશત્રુઓને પણ જોઈ રહ્યો છું; અને જગતમાં જે કંઈ સ્થાવર કે જંગમ છે, તે બધું પણ મેં જોયું છે.
સર્વં પશ્યામ્યહં રાજંસ્તસ્ય કુક્ષૌ મહાત્મનઃ। ત્વરમાણઃ ફલાહારઃ કૃત્સ્નં જગદિદં વિભો
હે રાજન, તે મહાત્માના પેટમાં હું આ આખું જગત જોઈ રહ્યો છું; જે ફળ ખાવા ઉતાવળે છે અને સમગ્ર જગતને પોતાના અંદર ધારણ કરે છે, હે મહાબળવાન.
અન્તઃશરીરે તસ્યાહં વર્ષાણામધિકં શતમ્। ન ચ પશ્યામિ યસ્યાહં દેહસ્યાન્તં કદાચન
તેના શરીરમાં હું સો વર્ષથી પણ વધુ સમય રહ્યો, છતાં ક્યારેય તેના શરીરનો અંત જોઈ શક્યો નહીં.