સર્વતઃ સહસા ભ્રાન્તાસ્તે પયોદા નભસ્તલમ્। સંવેષ્ટયિત્વા નશ્યન્તિ વાયુવેગપરાહતાઃ
હઠાત્, એ વાદળો ચારે તરફ ઘૂમતાં, આખું આકાશ ઢાંકી લે છે અને પવનના જોરથી વિખેરી જાય છે.
કતતસ્તં મારુતં ઘોરં સ્વયંભૂર્મનુજાધિપ। આદિઃ પદ્માલયો દેવઃ પીત્વા સ્વપિતિ ભારત
પછી, મનુષ્યોના રાજા, કમળમાં નિવાસ કરતા સ્વયંભૂ ભગવાન એ ભયાનક પવનને પી જાય છે અને સુઈ જાય છે.
તસ્મિન્નેકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે। નષ્ટે દેવાસુરગણએ યક્ષરાક્ષસવર્જિતે
એ ભયાનક એકમાત્ર સાગરમાં, જ્યાં સ્થાવર-જંગમ બધું નાશ પામ્યું છે, દેવ, અસુર, યક્ષ અને રાક્ષસ પણ નથી.
નિર્મનુષ્યે મહીપાલ નિઃશ્વાપદમહીરુહે। અનન્તરિક્ષે લોકેઽસ્મિન્ભ્રમામ્યેકોઽહમાતુરઃ
એ જગતમાં, રાજા, જ્યાં ન માનવ છે, ન કોઈ પ્રાણી કે વૃક્ષ, અને આકાશ પણ નથી, હું એકલો દુઃખી થઈને ભટકતો રહ્યો.
એકાર્ણવે જલે ઘોરે વિચરન્પાર્થિવોત્તમ। અપશ્યન્સર્વભૂતાનિ વૈક્લબ્યમગમં તતઃ
એ ભયાનક એકમાત્ર સાગરમાં ફરતો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે કોઈ જીવંત પ્રાણી દેખાયું નહીં, ત્યારે હું નિરાશ થઈ ગયો.
તતઃ સુદીર્ઘં ગત્વાઽહં પ્લવમાનો ધરાધિપ। શ્રાન્તઃ ક્વચિન્ન શરણં લબ્ધવાનસ્મ્યતન્દ્રિતઃ
પછી, ધરતીના સ્વામી, ઘણો લાંબો સમય તરતો રહ્યો, થાકી ગયો છતાં જાગૃત રહ્યો, પણ ક્યાંય આશરો મળ્યો નહીં.
તતઃ કદાચિત્પશ્યામિ તસ્મિન્સલિલસંનિઘૌ। ન્યગ્રોધં સુમહાન્તં વૈ વિશાલં પૃથિવીપતે
પછી, કોઈ ક્ષણે, એ પાણી પાસે, રાજા, મેં એક વિશાળ અને મહાન વટવૃક્ષ જોયો.
શાખાયાં તસ્ય વૃક્ષસ્ય વિસ્તીર્ણાયાં નરાધિપ। પર્યઙ્કે પૃથિવીપાલ દિવ્યાસ્તરણસંસ્તૃતે
એ વૃક્ષની પહોળી ડાળ પર, મનુષ્યોના રાજા, દિવ્ય ચાદરોથી શોભતો એક સુખાસન પથારેલો હતો.
ઉપવિષ્ટં મહારાજ પદ્મેન્દુસદૃશાનનમ્। ફુલ્લપદ્મવિશાલાક્ષં બાલં પશ્યામિ ભારત
મહારાજા, ત્યાં બેઠેલો, હું એક બાળકને જોઉં છું – જેના ચહેરા કમળ અને ચાંદની જેવાં છે, અને આંખો ફૂલેલા કમળ જેવી વિશાળ છે.
તતો મે પૃતિવીપાલ વિસ્મયઃ સુમહાભૂત્। કથં ત્વયં શિશુઃ શેતે લોકે નાશમુપાગતે
પછી, ધરતીના રક્ષક, મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થયું – દુનિયા નાશ પામી છે, તો આ બાળક અહીં કેમ સુઈ રહ્યું છે?
તપસા ચિન્તયંશ્ચાપિ તં શિશું નોપલક્ષયે। ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ જાનન્નપિ નરાધિપ
પછી, રાજા, તપસ્યા કરીને પણ જ્યારે હું એ બાળક વિશે વિચારતો રહ્યો, ત્યારે પણ, ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્ય જાણતો હોવા છતાં, હું એને ઓળખી શક્યો નહીં.
અતસીપુષ્પવર્ણાભઃ શ્રીવત્સકૃતભૂષણઃ। સાક્ષાલ્લક્ષ્મ્યા ઇવાવાસ સ તદા પ્રતિભાતિ મે
એ મને એટલું સુંદર લાગ્યું – જેમ આતસી ફૂલ જેવું રંગ, શ્રીવત્સનું ચિહ્ન ધારણ કરેલું, અને જાણે લક્ષ્મીજી એમાં નિવાસ કરે છે.
તતો મામબ્રવીદ્બાલઃ સ પદ્મનિભલોચનઃ। શ્રીવત્સધારી દ્યુતિમાન્વાક્યં શ્રુતિસુખાવહમ્
પછી એ કમળ જેવી આંખો ધરાવતો, શ્રીવત્સ ધારણ કરેલો તેજસ્વી બાળક મને મીઠા અને સુખદ શબ્દોમાં બોલ્યો.
જાનામિ ત્વાં પરિશ્રાન્તં તાત વિશ્રામકાઙ્ક્ષિણમ્। માર્કણ્ડેય મહાસત્વં યાવદિચ્છસિ ભાર્ગવ
મારે ખબર છે કે તું થાકી ગયો છે અને આરામ ઈચ્છે છે, મહાન આત્માવાળા માર્કંડેય, ભર્ગવ, તું અહીં જેટલો ઇચ્છે તેટલો સમય રહી શકે છે.
અભ્યન્તરં શરીરં મે પ્રવિશ્ય મુનિસત્તમ। આસ્ખેહ વિહિતો વાસઃ પ્રસાદસ્તે કૃતો મયા
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, મારા શરીરમાં પ્રવેશી અને અહીં નિવાસ કર; મેં કૃપાથી તને આ અનુગ્રહ આપ્યો છે.
તતો બાલેન તેનૈવ મુક્તસ્યાસીત્તદા મમ। નિર્વેદો જીવિતે દીર્ઘે મનુષ્યત્વે ચ ભારત
પછી એ બાળકના કારણે, ભરત, મને જીવન અને માનવ જન્મની લાંબી યાત્રાથી થયેલો બધો થાક દૂર થઈ ગયો.
તતો બાલેન તેનાસ્યં સહસા વિવૃતં કૃતમ્। તસ્યાહમવશો વક્રે દૈવયોગાત્પ્રવેશિતઃ
પછી એ બાળકએ અચાનક પોતાનું મોઢું ખોલ્યું, અને હું કંઈ કરી શક્યો નહીં, ભાગ્યના જોરે એના વાંકા મોઢામાં ખેંચાઈ ગયો.
તતઃ પ્રવિષ્ટસ્તત્કુક્ષિં સહસા મનુજાધિપ। સરાષ્ટ્રનગરાકીર્ણાં કૃત્સ્નાં પશ્યામિ મેદિનીમ્
પછી, રાજા, હું તરત જ એના પેટમાં પ્રવેશ્યો અને ત્યાં આખી ધરતી, શહેરો અને રાજ્યોથી ભરેલી, જોઈ.
ગઙ્ગાં શતદ્રું સીતાં ચ યમુનામથ કૌશિકીમ્। ચર્મણ્વતીંવેત્રવતીં ચન્દ્રભાગાં સરસ્વતીમ્
હું ગંગા, શતદ્રુ, સીતા, યમુના અને કૌશિકી, ચર્મવતી, વેત્રવતી, ચંદ્રભાગા અને સરસ્વતી નદીઓ જોઈ.
સિન્ધું ચૈવ વિપાશાં ચ નદીં ગોદાવરીમપિ। વસ્વોકસારાં નલિનીં નર્મદાં ચૈવ ભારત
હું સિંધુ અને વિપાશા, અને ગોદાવરી પણ જોઈ; વસ્વોકસાર, નલિની અને નર્મદા પણ જોઈ, ભારત.
નદીં તામ્રાં ચ વેણાં ચ પુણ્યતોયાં શુભાવહામ્। સુવેણાં કૃષ્ણવેણાં ચ ઇરામાં ચ મહાનદીમ્
હું તામ્રા અને વેણા જેવી પવિત્ર અને શુભ નદીઓ જોઈ; સુવેણા, કૃષ્ણવેણા અને મહાનદ ઈરામા પણ જોઈ.
વિતસ્તાં ચ મહારાજ કાવેરીં ચ મહાનદીમ્। `તુઙ્ગભદ્રાં કૃષ્ણવેણીં કમલાં ચ મહાનદીમ્'। શોણં ચ પુરુષવ્યાઘ્ર વિશલ્યાં કિંપુનામપિ
હું વિતસ્તા અને મહાનદ કાવેરી, તુંગભદ્રા, કૃષ્ણવેણી, કમલા જેવી મહાનદીઓ, શોણા, વિશલ્યા અને કિમ્પુના પણ જોઈ.
એતાશ્ચાન્યાશ્ચ નદ્યોઽહં પૃથિવ્યાં યા નરોત્તમ। પરિક્રામન્પ્રપશ્યામિ તસ્ય કુક્ષૌ મહાત્મનઃ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, હું ત્યાં ફરતો હતો ત્યારે, એ મહાન આત્માના પેટમાં ધરતી પરની બધી નદીઓ અને બીજી ઘણી નદીઓ પણ જોઈ.
તતઃ સમુદ્રં પશ્મામિ યાદોગણનિષેવિતમ્। રત્નાકરમમિત્રઘ્ન પયસોનિધિમુત્તમમ્
પછી મેં સમુદ્ર પણ જોયો, જ્યાં અનેક જળચર જીવ રહે છે, જે રત્નોથી ભરેલો અને પાણીનો મહાસાગર છે.
તતઃ પશ્યામિ ગગનં ચન્દ્રસૂર્યવિરાજિતમ્। જાજ્વલ્યમાનં તેજોભિઃ પાવકાર્કસમપ્રભમ્
પછી મેં આકાશ જોયું, જ્યાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય શોભે છે, જે તેજથી ઝળહળતું અને અગ્નિ-સૂર્ય જેવું પ્રકાશમાન હતું.
પશ્યામિ ચ મહીં રાજન્કાનનૈરુપશોભિતામ્। `સપર્વતવનદ્વીપાં નિમ્નગાશતસંકુલામ્
હે રાજા, મેં ધરતી જોઈ, જે વનો, પર્વતો અને દ્વીપોથી શોભાયમાન હતી અને અનેક નદીઓથી ભરપૂર હતી.
યજન્તે હિ તતો રાજન્બ્રાહ્મણા બહુભિર્મખૈઃ। ક્ષત્રિયાશ્ પ્રવર્તન્તે સર્વવર્ણાનુરઞ્જનૈઃ
ત્યાં, હે રાજા, બ્રાહ્મણો અનેક યજ્ઞો કરે છે અને ક્ષત્રિયો બધા વર્ણોને આનંદ આપે એવા કાર્યો કરે છે.
વૈશ્યાઃ કૃષિં યથાન્યાયં કારયન્તિ નરાધિપ। શુશ્રૂષાયાં ચ નિરતા દ્વિજાનાં વૃષલાસ્તથા
વૈશ્ય લોકો નિયમ પ્રમાણે ખેતી કરે છે, હે મનુષ્યોના રાજા, અને શૂદ્રો દ્વિજોની સેવા કરવા માટે તત્પર રહે છે.
તતઃ પરિપતન્રાજંસ્તસ્ય કુક્ષૌ મહાત્મનઃ। હિમવન્તં ચ પશ્યામિ હેમકૂટં ચ પર્વતમ્
પછી, હે રાજા, હું એ મહાન આત્માના પેટમાં ફરતો હતો ત્યારે હિમાલય અને સુવર્ણ શિખરવાળો હેમકૂટ પર્વત જોયો.
નિષધં ચાપિ પશ્યામિ શ્વેતં ચ રજતાન્વિતમ્। પશ્યામિ ચ મહીપાલ પર્વતં ગન્ધમાદનમ્
હું નિષધ અને ચાંદીથી ઝગમગતો શ્વેત પર્વત પણ જોયો; અને, હે ધરતીના રક્ષક, ગંધમાદન પર્વત પણ જોયો.