એવમુક્તો મનુર્મત્સ્યમનયદ્ભગવાન્વશી। નદીં ગઙ્ગાં તત્રચૈનં સ્વયં પ્રાક્ષિપદેવ ચ
આ રીતે કહેતાં મનુએ એ માછલીને લઈને ગંગા નદી સુધી લઈ ગયો અને ત્યાં પોતે જ એને પાણીમાં મૂકી દીધી.
સ તત્ર વવૃધે મત્સ્યઃ કંચિત્રાલમરિંદમ। ગતઃ પુનર્મનું દૃષ્ટ્વા મત્સ્યો વચનમબ્રવીત્
ત્યાં એ માછલી થોડો સમય વધતી રહી, હે શત્રુવિજયી. પછી ફરી મનુને જોઈને એણે કહ્યું.
ગઙ્ગાયાં હિ ન શક્નોમિ બૃહત્ત્વાચ્ચેષ્ટિતું પ્રભો। સમુદ્રં નય મામાશુ પ્રસીદ ભગવન્નિતિ
'હે પ્રભુ, ગંગામાં હું મારા મોટા કદને કારણે હલનચલન કરી શકતો નથી. કૃપા કરીને મને તરત સમુદ્રમાં લઈ જાઓ, હે મહાનુભાવ.'
ઉદ્ધૃત્ય ગઙ્ગાસલિલાત્તતો મત્સ્યં મનુઃ સ્વયમ્। સમુદ્રમનયત્પાર્ત તત્રચૈનમવાસૃજત્
પછી મનુએ પોતે જ એ માછલીને ગંગાના પાણીમાંથી કાઢી અને, હે પાર્થ, સમુદ્ર સુધી લઈ જઈને ત્યાં મુક્ત કરી.
સુમહાનપિ મત્સ્યસ્તુ સ મનોર્નયતસ્તદા। આસીદ્યથેષ્ટહાર્યશ્ચ સ્પર્શગન્ધસુખશ્ચ વૈ
એમ છતાં, એ માછલી બહુ મોટી હતી, પણ જ્યારે મનુએ એને ત્યાં લઈ ગયો, ત્યારે એ મનગમતી રીતે હલકી, સ્પર્શે અને સુગંધે આનંદદાયી બની ગઈ.
યદા સમુદ્રે પ્રક્ષિપ્તઃ સ મત્સ્યો નનુના તદા। તત એનમિદં વાક્યં સ્મયમાન ઇવાબ્રવીત્
જ્યારે મનુએ એ માછલીને સમુદ્રમાં મૂકી, ત્યારે એ માછલી હસ્યા જેવી લાગણી સાથે બોલી.
ભગવન્હિ કૃતા રક્ષા ત્વયા સર્વા વિશેષતઃ। પ્રાપ્તકાલં તુ યત્કાર્યં ત્વયા તચ્છ્રૂયતાં મમ
'હે મહાનુભાવ, તમે મારી સર્વ રીતે રક્ષા કરી છે. હવે જે કરવું જરૂરી છે, એ વાત તમે મને સાંભળો, કારણ કે સમય આવી ગયો છે.'
અચિરાદ્ભગવન્બૌમમિદં સ્થાવરજઙ્ગમમ્। સર્વમેવ મહાભાગ પ્રલયં વૈ ગમિષ્યતિ
'શીઘ્રજ, હે ભાગ્યશાળી, પૃથ્વી પર જે કંઈ છે, ચળવળતું કે અચળ, બધું જ વિનાશ પામશે.'
સંપ્રક્ષાલનકાલોઽયંલોકાનાં સમુપસ્થિતઃ। તસ્માત્ત્વાં બોધયામ્યદ્યયત્તે હિતમનુત્તમમ્
'આ જગતને ધોઈ નાખવાનો સમય આવી ગયો છે. તેથી આજે હું તમારું ઉત્તમ કલ્યાણ થાય એ માટે તમને સમજાવું છું.'
ત્રસાનાં સ્તાવરાણાં ચ યચ્ચેઙ્ગં યચ્ચ નેઙ્ગતિ। તસ્ય સર્વસ્ સંપ્રાપ્તઃ કાલઃ પરમદારુણઃ
'જે કંઈ ચાલે છે કે જે અચળ છે, બધું માટે બહુ ભયાનક સમય આવી ગયો છે.'
નૌશ્ચ કારયિતવ્યા તે દૃઢા યુક્તવટારકા। તત્ર સપ્તર્ષિભિઃ સાર્ધમારુહેથા મહામુને
તમે મજબૂત દોરડાંથી બંધાયેલ એક મજબૂત નાવ બનાવો, અને એમાં સાત ઋષિઓ સાથે, હે મહાન મુનિ, તમે બેસી જાવ.
બીજાનિ ચૈવ સર્વાણિ યથોક્તાનિ મયા પુરા। તસ્યામારોહયેર્નાવિ સુસંગુપ્તાનિ ભાગશઃ
અને મેં પહેલાં જે રીતે કહેલું છે એ પ્રમાણે બધાં બીજોને સારી રીતે ભાગે-ભાગે અને સુરક્ષિત રીતે એ નાવમાં મૂકો.
નૌસ્થશ્ચ માં પ્રતીક્ષેથાસ્તતો મુનિજનપ્રિય। આગમિષ્યામ્યહં શૃઙ્ગી વિજ્ઞેયસ્તેન તાપસ
નાવમાં બેસીને તમે મારી રાહ જુઓ, હે મુનિપ્રિય; હું શૃંગ ધરાવતો આવીશ, અને એ રીતે તમે મને ઓળખી લેશો, હે તપસ્વી.
એવમેતત્ત્વયા કાર્યમાપૃષ્ટોસિ વ્રજામ્યહમ્। તા ન શક્યા મહત્યો વૈ આપસ્તર્તું મયા વિના। નાતિશઙ્ક્યમિદં ચાપિ વચનં મે ત્વયા વિભો
આમ જ તમારે કરવું છે; હવે તમે પૂછ્યું છે એટલે હું જાઉં છું. મારી વિના આ વિશાળ પાણી પાર કરી શકાય નહીં. મારા શબ્દોમાં તમે કોઈ શંકા રાખશો નહીં, હે પ્રભુ.
એવં કરિષ્ય ઇતિ તં સ મત્સ્યં પ્રત્યભાષત। જગ્મતુશ્ચ યથાકામમનુજ્ઞાપ્ય પરસ્પરમ્
"હું એમ જ કરીશ," એમ મનુએ એ માછલીને જવાબ આપ્યો; અને પછી એકબીજાને અનુમતિ આપી, બંને પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે ચાલ્યા ગયા.
તતો મનુર્મહારાજ યથોક્તં મત્સ્યકેન હ। બીજાન્યાદાય સર્વાણિ સાગરં પુપ્લુવે તદા। નૌકયા શુભયાવીર મહોર્મિણમરિંદમ
પછી મનુએ, હે મહારાજ, માછલીએ જે રીતે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે બધાં બીજ એકઠાં કર્યા અને સુંદર નાવમાં ચડીને, મહા તરંગો વચ્ચે, સમુદ્રમાં ઉતરી ગયા.
ચિન્તયામાસ ચ મનુસ્તં મત્સ્યં પૃથિવીપતે। સચ તચ્ચિન્તિતં જ્ઞાત્વા મત્સ્યઃ પરપુરંજય। શૃઙ્ગી તત્રાજગાગાશુ તદા ભરતસત્તમ
મનુએ એ માછલીનું ધ્યાન કર્યું, હે પૃથ્વીના રાજા; અને એ માછલીએ મનુના મનની વાત જાણી, તરત જ શૃંગ ધરાવતો ત્યાં આવી પહોંચ્યો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
તં દૃષ્ટ્વા મનુજવ્યાઘ્ર મનુર્મત્સ્યં જલાર્ણવે। શૃઙ્ગિણં તં યથોક્તેન રૂપેણાદ્રિમિવોચ્છ્રિતમ્
પાણીમાં એ માછલીને જોઈને, મનુએ, મનુષ્યોમાં વાઘ સમા, તેને શૃંગવાળી અને જે રીતે કહેવામાં આવી હતી એ જ રૂપે, પહાડ જેવો ઊંચો જોયો.
વટારકમયં પાશમથ મત્સ્યસ્ય મૂર્ધનિ। મનુર્મનુજશાર્દૂલ તસ્ શૃઙ્ગે ન્યવેશયત્
પછી મનુએ, મનુષ્યોમાં સિંહ સમા, મજબૂત દોરડાંથી બનાવેલી વાટ માછલીના શૃંગ પર બાંધી.
સંયતસ્તેન પાશેન મત્સ્યઃ પરપુરંજય। વેગેન મહતા નાવં પ્રાકર્ષલ્લવણામ્ભસિ
એ દોરડાથી બંધાયેલ માછલી, શહેરો વિજય કરનારી, ભારે જોરથી એ નાવને ખારા પાણીમાં ખેંચી ગઈ.
સ તતાર તયા નાવા સમુદ્રં મનુજેશ્વર। નૃત્યમાનમિવોર્મીભિર્ગર્જમાનમિવામ્ભસા
એ નાવમાં બેસીને, હે મનુષ્યોના રાજા, મનુએ સમુદ્ર પાર કર્યો, જ્યારે તરંગો નાચતા અને પાણી ગર્જન કરતા હતાં.
ક્ષોભ્યમાણા મહાવાતૈઃ સા નૌસ્તસ્મિન્મહોદધૌ। ઘૂર્ણતે ચપલેવ સ્રી મત્તા પરપુરંજય
મહા પવનોથી એ વિશાળ સમુદ્રમાં નાવ ઉછળતી અને ઢોળતી હતી, જાણે કોઈ ઉશ્કેરાયેલી, મસ્ત સ્ત્રી હોય, હે શહેરવિજયી.
નૈવ ભૂમિર્ન ચ દિશઃ પ્રદિશો વા ચકાશિરે। સર્વં સલિલમેવાસીત્ખં દ્યૌશ્ચ નરપુઙ્ગવ
ક્યાંય જમીન, દિશાઓ કે ઉપદિશાઓ દેખાતી નહોતી; બધું જ પાણી હતું અને આકાશ માત્ર, હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ.
એવંભૂતે તદા લોકે સંકુલે ભરતર્ષભ। અદૃશ્યન્ત સપ્તર્ષયો મનુર્મત્સ્યસ્તથૈવ ચ
એવો જમાવડો અને ગભરાટ ભરેલો વિશ્વ હતો, હે ભરતવંશી, જેમાં સાત ઋષિઓ, મનુ અને માછલી દેખાતા નહોતા.
એવં બહૂન્વર્ષગણાંસ્તાં નાવં સોઽથ મત્સ્યકઃ। ચકર્ષાતન્દ્રિતો રાજંસ્તસ્મિન્સલિલસંચયે
એ રીતે ઘણા વર્ષો સુધી, હે રાજા, એ માછલીએ થાક્યા વિના એ નાવને પાણીના વિશાળ સમૂહમાં ખેંચી.
તતો હિમવતઃ શૃઙ્ગં યત્પરં ભરતર્ષભ। તત્રાકર્ષત્તતો નાવં સ મત્સ્યઃ કુરુનન્દન
પછી, હે ભરતવંશી, એ માછલીએ નાવને હિમાલયના સર્વોચ્ચ શૃંગ પર ખેંચી.
અથાબ્રવીત્તદા મત્સ્યસ્તાનૃષીન્પ્રહસઞ્શનૈઃ। અસ્મિન્હિમવતઃ શૃઙ્ગે નાવં બધ્નીત માચિરમ્
પછી એ માછલીએ હળવેથી હસીને ઋષિઓને કહ્યું: 'આ હિમાલયના શૃંગ પર તરત જ નાવ બાંધી દો.'
સા બદ્ધા તત્ર તૈસ્તૂર્ણમૃષિભિર્ભરતર્ષભ। નૌર્મત્સ્યસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શૃઙ્ગે હિમવતસ્તદા
પછી, હે ભરતવંશી, ઋષિઓએ માછલીના વચન સાંભળી તરત જ નાવને હિમાલયના શૃંગ પર બાંધી દીધી.
તચ્ચ નૌબન્ધનં નામ શૃઙ્ગં હિમવતઃ પરમ્। ખ્યાતમદ્યાપિ કૌન્તેય તદ્વિદ્ધિ ભરતર્ષભ
હિમાલયનું જે શિખર નવબંધન નામે ઓળખાય છે, હે કુંતીપુત્ર, એ આજે પણ એ જ નામથી પ્રસિદ્ધ છે—આ વાત જાણ, હે ભરતવંશી.
અથાબ્રવીદનિમિષસ્તાનૃષીન્સહિતસ્તદા। અહં પ્રજાપતિર્બ્રહ્મા મત્પરં નાધિગમ્યતે। મત્સ્યરૂપેણ યૂયં ચ મયાઽસ્માન્મોક્ષિતા ભયાત્
ત્યારે નિદ્રાવિહિન બ્રહ્માએ એ ઋષિઓને કહ્યું: 'હું પ્રજાપતિ બ્રહ્મા છું; મારી પરમ સ્થિતિ કોઈને પ્રાપ્ત થતી નથી. માછલીના રૂપે મેં તમારે બધાને આ ભયમાંથી બચાવ્યા છો.'