તતસ્તસ્માદ્વિમાનાગ્ર્યાત્પ્રચ્યુતશ્ચ્યુતલક્ષણઃ। પ્રપતન્બુબુધેઽઽત્માનં વ્યાલીભૂતમધોમુખમ્
પછી હું એ ઉત્તમ વિમાનમાંથી નીચે પડ્યો, મારા શુભ લક્ષણો પણ ગુમાવી બેઠો; પડતો પડતો મને ખબર પડી કે હું હવે માથું નીચે કરીને સાપ બની ગયો છું.
અયાચં તમહં વિપ્રં શાપસ્યાન્તો ભવેદિતિ। પ્રમાદાત્સંપ્રમૂઢસ્ય ભગવન્ક્ષન્તુમર્હસિ
હું એ બ્રાહ્મણને વિનંતી કરી: 'મારો આ શ્રાપ ક્યારેક તો પૂરો થાય, ભાઈ, મારા ભ્રમિત મનથી થયેલી ભૂલને માફ કરો.'
તતઃ સ મામુવાચેદં પ્રપતન્તં કૃપાનવિતઃ। યુધિષ્ઠિરો ધર્મરાજઃ શાપાત્ત્વાં મોક્ષયિષ્યતિ
પછી જ્યારે હું પડતો હતો ત્યારે એ મહાન ઋષિએ દયા સાથે કહ્યું: 'ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર તને આ શ્રાપમાંથી મુક્ત કરશે.'
અભિમાનસ્ય વૈ તસ્ય બલસ્ય ચ નરાધિપ। ફલે ક્ષીણે મહારાજ ફલં પુણ્યમવાપ્સ્યસિ
મહારાજ, જ્યારે એના અભિમાન અને બળનું ફળ પુરું થઈ જશે, ત્યારે તને શુભ ફળ મળશે.
તતો મે વિસ્મયો જાતસ્તદ્દૃષ્ટ્વા તપસો બલમ્। બ્રહ્મ ચ બ્રાહ્મણત્વં ચ યેન ત્વાઽહમચૂચુદમ્
પછી મેં તપસ્યાની મહિમા જોઈને આશ્ચર્ય અનુભવ્યું—જેના સ્પર્શથી મને આ સ્થિતિ મળી—એ બ્રહ્મ અને બ્રાહ્મણત્વનું બળ જોઈને.
સત્યં દમસ્તપો યોગમહિંસા જ્ઞાનનિત્યતા। સાધકાનિ સતાં પુંસાં ન જાતિર્નકુલં નૃપ
સત્ય, દમન, તપ, યોગ, અહિંસા અને જ્ઞાનમાં સ્થિરતા—આ બધું સારા માણસોની સિદ્ધિ માટે છે, રાજા, જન્મ કે કુળ માટે નહીં.
અરિષ્ટ કએષ તે ભ્રાતા મુક્તો બીમો મહાભુજ। સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ મહારાજ ગમિષ્યામિ દિવં પુનઃ
મહારાજ, તારો ભાઈ ભીમ સુરક્ષિત છે અને મુક્ત પણ થયો છે; તને શુભકામનાઓ, હવે હું ફરી સ્વર્ગે જઈશ.
સ ચાયં પુરુષવ્યાઘ્ર કાલઃ પુણ્ય ઉપાગતઃ। તદસ્માત્કારણાત્પાર્થ કાર્યં તન્મે મહત્કૃતમ્
હવે, પુરુષશ્રેષ્ઠ, શુભ સમય આવી ગયો છે; પાર્થ, આથી મારું મોટું કાર્ય પૂર્ણ થયું છે.
તતસ્તસ્મિન્મુહૂર્તે તુ વિમાનં કામગામિ વૈ। અવપાતેન મહતા તત્રાવાપ તદુત્તમમ્
પછી એ જ ક્ષણે, ઈચ્છા મુજબ ચાલતું દૈવી વિમાન મોટો અવાજ કરતાં ત્યાં આવી પહોંચ્યું.
ઇત્યુક્ત્વાઽઽજગરં દેહં મુક્ત્વા સ નહુષો નૃપઃ। દિવ્યં વપુઃ સમાસ્થાય ગતસ્ત્રિદિવમેવ હ
આ રીતે કહીને, નહુષ રાજાએ સાપનું શરીર ત્યજી દૈવી રૂપ ધારણ કર્યું અને સ્વર્ગમાં ચાલ્યો ગયો.
યુધિષ્ઠિરોપિ ધર્માત્મા ભ્રાત્રા ભીમેન સંગતઃ। ધૌમ્યેન સહિતઃ શ્રીમાનાશ્રમં પુનરાગમત્
ધર્મપ્રિય યુધિષ્ઠિરે પોતાના ભાઈ ભીમ અને ધૌમ્ય સાથે ફરી આશ્રમમાં પરત ફર્યા.
તતો દ્વિજેભ્યઃ સર્વેભ્યઃ સમેતેભ્યો યથાતથમ્। કથયામાસ તત્સર્વં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે ત્યાં ભેગા થયેલા બધા દ્વિજોને એ બધું જ વાત સાચું સાચું કહી સંભળાવ્યું.
તચ્છ્રુત્વા તે દ્વિજાઃ સર્વે ભ્રાતરશ્ચાસ્ય તે ત્રયઃ। આસન્સુવ્રીડિતા રાજન્દ્રૌપદી ચ યશસ્વિની
આ સાંભળીને બધા બ્રાહ્મણો, તેના ત્રણેય ભાઈઓ અને યશસ્વિ દ્રૌપદી—all લજ્જાથી ભરાઈ ગયા, રાજા.
તે તુ સર્વેદ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પાણ્ડવાનાં હિતેપ્સયા। મૈવમિત્યબ્રુવન્ભીમં ગર્હયન્તોઽસ્ સાહસમ્
પણ બધા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ, પાંડવોના હિત માટે, ભીમને ઠપકો આપ્યો અને કહ્યું: 'આવી ઉશ્કેરાટ ન કરવી.'
પાણ્ડવાસ્તુ ભયાન્પુક્તં પ્રેક્ષ્ય ભીમં મહાબલમ્। હર્ષમાહારયાંચક્રુર્વિજહ્રુશ્ચ મુદા યુતાઃ
પણ પાંડવો, ભીમને સુરક્ષિત જોઈને, આનંદથી ભરાઈ ગયા અને ખુશીથી તેને ભેટી પડ્યા.
નિદાઘાન્તકરઃ કાલઃ સર્વભૂતસુખાવહઃ। તત્રૈવ વસતાં તેષાં પ્રાવૃટ્ સમભિપદ્યત
પછી ઉનાળાનો અંત લાવતો, સર્વે જીવને આનંદ આપતો વરસાદી ઋતુ ત્યાં રહેતા રહેતા આવી પહોંચી.
છાદયન્તો મહાઘોષાઃ સ્વં દિશશ્ચ બલાહકાઃ। પ્રવવર્ષુર્દિવારાત્રમસિતાઃ સતતં તદા
મોટા મેઘો ગર્જનાભેર અવાજ સાથે પોતાના દિશાઓને ઢાંકી લેતા, દિવસ-રાત સતત કાળી વરસાદ વરસાવતા હતા.
તપાત્યયનિકેતાશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ। અપેતાર્કપ્રભાજાલાઃ સવિદ્યુન્મણ્ડપ્રભાઃ
સૌરપ્રભા વિનાના, વીજળીના ઝાંપટથી ચમકતા, શતાવધિ અને હજારોથી વધુ મેઘો આકાશમાં ફેલાયા હતા.
વિરૂઢશષ્પા ધરણી મત્તદંશસરીસૃપા। બભૂવ પયસા સિક્તા શાન્તધૂમરજોગણા
પૃથ્વી પર ઘાસ ઉગી ગઈ હતી, નશામાં ચઢેલા જીવજંતુઓ અને સાપોથી ભરાઈ ગઈ હતી; પાણીથી ભીંજાઈ ગયેલી ધરતી પર ધૂળ અને ધુમ્મસ શાંત થઈ ગયા હતા.
ન સ્મ પ્રજ્ઞાયતે કિંચિદમ્ભસા સમવસ્તૃતે। સમં વા વિષમં વાઽપિ નદ્યો વા સ્તાવરાણિ વા
પાણી બધે ફેલાઈ જતાં કશું ઓળખાતું નહોતું—સમાન કે ઊંચું-નીચું જમીન, નદીઓ કે સ્થાવર વસ્તુઓ, બધું એકસરખું લાગતું હતું.
ક્ષુબ્ધતોયા મહાવેગાઃ શ્વસમાના ઇવાશુગાઃ। સિન્ધવઃ શોભયાંચક્રુઃ કાનનાનિ તપાત્યયે
નદીઓના પાણી ઉછળતા અને જોરદાર વહેતા, જાણે શ્વાસ લેતા હોય એમ, વરસાદના અંતે વનોને શોભા આપતા હતા.
નદતાં કાનનાન્તેષુ શ્રૂયન્તે વિવિધાઃ સ્વનાઃ। વૃષ્ટિભિસ્તાડ્યમાનાનાં વરાહમૃગપક્ષિણામ્
વનના કાંઠે વિવિધ અવાજો સંભળાતા—વરસાદથી પીડાતા જંગલી શૂકર, હરણ અને પક્ષીઓના રડવાનો અવાજ ગૂંજતો હતો.
સ્તોકકાઃ શિખિનશ્ચૈવ પુંસ્કોકિલગણૈઃ સહ। મત્તાઃ પરિપતન્તિ સ્મ દર્દુરશ્ચૈવ દર્પિતાઃ
નાના જૂથમાં મોરો, અને પુરુષ કોયલોના ટોળા, નશામાં ઉડતા હતા; સાથે જ દેડકા પણ ગર્વથી ટરટર કરતાં હતા.
તદા બહુવિધાકારા પ્રાવૃણ્મેઘાનુનાદિતા। અભ્યતીતા શિવા તેષાં ચરતાં મરુધન્વસુ
પછી, અનેક પ્રકારના મેઘોના ગુંજનથી ગૂંજતી વરસાદની ઋતુમાં, જંગલમાં ફરતા તેમના માટે એ શુભ સમય પસાર થઈ ગયો.
ક્રૌઞ્ચહંસસમાકીર્ણા શરત્પ્રમુદીતાઽભવત્। રૂઢકક્ષવનપ્રસ્થા પ્રસન્નજલનિમ્નગા
કરક અને હંસોથી ભરેલા તળાવો અને નદીઓ સાથે, ઘાસથી ઘેરાયેલા કિનારા અને સ્વચ્છ વહેતા જળથી શરદ ઋતુ આનંદભેર આવી પહોંચી.
વિમલાકાશનક્ષત્રા શરત્તેષાં શિવાઽભષત્। મૃગદ્વિજસમાકીર્ણા પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્
પાંડવો માટે, નિર્મળ આકાશ અને તારાઓથી ઝગમગતી, પશુઓ અને પક્ષીઓથી ભરેલી શુભ શરદ ઋતુ પ્રકાશિત થઈ.
દૃશ્યન્તે શાન્તરજસઃ ક્ષપાજલદશીતલાઃ। ગ્રહનક્ષત્રસઙ્ઘૈશ્ચ સોમેન ચ વિરાજિતાઃ
રાતો, ધૂળ શાંત થઈ ગઈ હતી, શરદના મેઘોથી ઠંડી અને ગ્રહ-તારાઓ તથા ચંદ્રથી શોભિત થતી હતી.
કુમુદૈઃ પુણ્ડરીકૈશ્ચ શીતવારિધરાઃ શિવાઃ। નદીઃ પુષ્કરિણીશ્ચૈવ દદૃશુઃ સમલંકૃતાઃ
કુમુદ અને કમળના ફૂલો અને ઠંડા, સ્વચ્છ પાણીથી ભરેલી સુંદર નદીઓ અને તળાવો તેમણે શોભાયમાન જોયા.
તે વૈ મુમુદિરે વીરાઃ પ્રસન્નસલિલાં શિવામ્। પશ્યન્તો દૃઢધન્વાનઃ પરિપૂર્ણાં સરસ્વતીમ્
મજબૂત ધનુષ્યધારી તે વીરોએ, પ્રસન્ન અને પૂર્ણ જળવાળી પવિત્ર સરસ્વતીને જોઈને આનંદ અનુભવ્યો.
તેષાં પુણ્યતમા રાત્રિઃ પર્વસન્ધૌ સ્મ શારદી। તત્રૈવ વસતામાસીત્કાર્તિકી જનમેજય
ત્યાં રહેતા તેમના માટે, શરદપૂર્ણિમાની સૌથી પવિત્ર રાત્રિ, પખવાડિયાની સંધિએ આવી.