ભીમસેનસ્તુ વિખ્યાતો મહાન્તં દંષ્ટ્રિણં બલાત્। નિઘ્નન્નાગશતપ્રાણો વને તસ્મિન્મહાબલઃ
પ્રસિદ્ધ ભીમસેન, જેમાં સો હાથી જેટલું બળ હતું, એ વનમાં જંગલી દાંતીય પ્રાણીઓને પોતાની તાકાતથી મારતો હતો.
મૃગાણાં સવરાહાણાં મહિષાણાં મહાભુજઃ। વિનિઘ્નંસ્તત્રતત્રૈવ ભીમો ભીમપરાક્રમઃ
ભયંકર પરાક્રમી અને વિશાળ બાહુઓ ધરાવતો ભીમ, ત્યાં વારંવાર જંગલી પ્રાણીઓ, વનદૂમડા અને મહિષોનો શિકાર કરતો હતો.
સ માતઙ્ગશતપ્રાણો મનુષ્યશતવારણઃ। સિંહશાર્દૂલવિક્રાન્તો વને તસ્મિન્મહાબલઃ
એ મહાબળવાન, જે સો હાથીઓ અને સો મનુષ્યોને ટક્કર આપી શકે, સિંહ અને વાઘ જેવી દાઢી ધરાવતો, એ વનમાં નિર્ભયપણે ફરતો હતો.
વૃક્ષાનુત્પાટયામાસ તરસા વૈ બભઞ્જ ચ। પૃથિવ્યાશ્ચ પ્રદેશાન્વૈ નાદયંસ્તુ વનાનિ ચ
તેણે તાકાતથી વૃક્ષો ઉખેડી નાખ્યા અને તોડી નાખ્યા; તેની શક્તિથી ધરતી અને જંગલ ગુંજી ઉઠ્યા.
પર્વતાગ્રાણિ વૈ મૃદ્ગન્નાદયાનશ્ચ વિજ્વરઃ। પ્રક્ષિપન્પાદપાંશ્ચાપિ નાદેનાપૂરયન્મહીમ્
તે ભીમસેને, જે કોઈ તકલીફ વિના હતો, પર્વતોના શિખરો તોડી નાખતો અને ઝાડોને ફેંકી દેતો, તેની ગર્જનાથી આખી ધરતી ધ્રુજી ઉઠતી.
વેગેન ન્યપતદ્ભીમો નિર્ભયશ્ચ પુનઃ પુનઃ। આસ્ફોટયન્ક્ષ્વેડયંશ્ચ તલતાલાંશ્ચ વાદયન્। ચિરસંબદ્ધદર્પસ્તુ ભીમસેનો વને તદા
ભીમસેન ઝડપથી, નિર્ભયપણે વારંવાર કૂદતો, પગ પાટતો, શીળા ફૂંકતો અને હાથ તાળી વગાડતો, લાંબા સમયથી અડગ ગર્વ સાથે જંગલમાં ફરતો હતો.
ગજેનદ્રાશ્ચ મહાસત્વા મૃગેન્દ્રાશ્ચ મહાબલાઃ। ભીમસેનસ્ય નાદેન વ્યમુઞ્ચન્ત ગુહા ભયાત્
ભીમસેનની ગર્જનાથી ડરીને, મોટા હાથીઓ અને શક્તિશાળી સિંહો પોતાની ગુફાઓમાંથી ભાગી નીકળ્યા.
ક્વચિત્પ્રધાવંસ્તિષ્ઠંશ્ચ ક્વચિચ્ચોપવિશંસ્તથા। મૃગપ્રેપ્સુર્મહારૌદ્રે વને ચરતિ નિર્ભયઃ
ક્યારેક દોડતો, ક્યારેક ઊભો રહેતો, તો ક્યારેક બેસી જતો, એ ભયાનક જંગલમાં ભીમસેન નિર્ભયપણે શિકારની શોધમાં ફરતો હતો.
સ તત્રમનુજવ્યાઘ્રો વને વનચરોપમઃ। પદ્ભ્યામભિસમાપેદે ભીમસેનો મહાબલઃ
ત્યાં, મનુષ્યોમાં વાઘ જેવો અને જંગલમાં રહેતા માણસ જેવો ભીમસેન, પોતાના પગે જંગલમાં આગળ વધ્યો.
સ પ્રવિષ્ટો મહારણ્યે નાદાન્નદતિ ચાદ્ભુતાન્। ત્રાસયન્સર્વભૂતાનિ મહાસત્વપરાક્રમઃ
ભીમસેન જ્યારે એ વિશાળ જંગલમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે તેણે અદ્ભુત અવાજો કર્યા અને પોતાની મહાન શક્તિથી બધાં જીવજંતુઓને ડરાવી દીધાં.
તતો ભીમસ્ય શબ્દેન ભીતાઃ સર્પા ગુહાશયાઃ। અતિક્રાન્તાસ્તુ વેગેન જગામાનુસૃતઃ શનૈઃ। તતોઽમરવરપ્રખ્યો ભીમસેનો મહાબલઃ
પછી ભીમસેનના અવાજથી ડરીને, ગુફામાં રહેતા સાપો ઝડપથી બહાર નીકળી ગયા; અને અમર દેવતાને પણ લજાવતો ભીમસેન ધીમે ધીમે તેમના પાછળ ગયો.
સ દદર્શ મહાકાયં ભુજઙ્ગં રોમહર્ષણમ્। ગિરિદુર્ગે સમાપન્નં કાયેનાવૃત્ય કન્દરમ્
એણે એક વિશાળ શરીરવાળું, રોમ ઊભાં કરી દેતું સાપ જોયું, જે પોતાના શરીરે પર્વતની પાથરી પર પડેલું હતું અને ગુફાના દરવાજાને ઢાંકી દીધો હતો.
પર્વતાભોગવર્ષ્માણં ભોગૈશ્ચન્દ્રાર્કમણ્ડલૈઃ। ચિત્રાઙ્ગમઙ્ગજૈશ્ચિત્રૈર્હરિદ્રાસદૃશચ્છવિમ્
એ સાપનું રૂપ પર્વતની ઢાળ જેવું હતું, એની વળાંકો પર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવા ચિત્રો હતા, અંગો પર સુંદર આકારો હતા અને રંગ હળદર જેવો પીળો હતો.
ગુહાકારેણ વક્રેણ ચતુર્દંષ્ટ્રેણ રાજતા। દીપ્તાક્ષેણાતિતામ્રેણ લિહાનં સૃક્વિણી મુહુઃ
એનું શરીર વાંકું અને ગુફા જેવું હતું, ચાર ચાંદી જેવા દાંત, તેજસ્વી લાલ આંખો અને વારંવાર પોતાના હોઠ ચાટતું હતું.
ત્રાસનં સર્વભૂતાનાં કાલાન્તકયમોપમમ્। નિઃશ્વાસક્ષ્વેડનાદેન ભર્ત્સયન્તમિવ સ્થિતમ્
એ સાપ બધાં જીવજંતુઓ માટે ભયજનક હતું, સમયના અંતે વિનાશક જેવું લાગતું, અને એના ફૂંકારા અને ગર્જનાથી બધાને ધમકી આપતું લાગતું.
સ ભીમં સહસાઽભ્યેત્ય પૃદાકુઃ ક્ષુધિતો ભૃશમ્। જગ્રાહાજગરો ગ્રાહો ભુજયોરુભયોર્બલાત્
જ્યારે ભીમસેન નજીક ગયો, ત્યારે એ ભૂખ્યો સાપ અચાનક બંને બળવાન વળાંકો વડે તેને જોરથી પકડી લીધો.
તેન સંસ્પૃષ્ટગાત્રસ્ય ભીમસેનસ્ય વૈ તદા। સંજ્ઞા મુમોહ સહસા વરદાનેન તસ્ય હિ
જ્યારે એ સાપે ભીમસેનના શરીરને સ્પર્શ કર્યો, ત્યારે તરત જ એના વરદાનની શક્તિથી ભીમસેનના ઇન્દ્રિયો ભમાઈ ગયા.
દશનાગસહસ્રાણિ ધારયન્તિ હિ યદ્બલમ્। ઇદ્રલં ભીમસેનસ્ય ભુજયોરસમં પરૈઃ
ભીમસેનના હાથમાં તેવો બળ હતું જે દસ હજાર હાથીઓમાં હોય છે, અને એ બળ બીજાઓ કરતાં અનન્ય હતું.
સ તેજસ્વી તથા તેન ભુજગેન વશીકૃતઃ। વિમ્ફુરઞ્શનકૈર્ભીમો ન શશાક વિચેષ્ટિતુમ્
છતાં પણ, એ તેજસ્વી ભીમસેન એ સાપના વશમાં આવી ગયો અને ઘણું પ્રયત્ન કરીને પણ હલનચલન કરી શક્યો નહીં.
નાગાયુતસમપ્રાણઃ સિંહસ્કન્ધો મહાભુજઃ। ગૃહીતો વ્યજહાત્સત્વં વરદાનવિમોહિતઃ
દસ હજાર હાથી જેટલી શક્તિ, સિંહ જેવી છાતી અને મહાન બાહુઓ ધરાવતો ભીમસેન, એ સાપના વરદાનથી ભમાઈ ગયો અને તેની તાકાત ગુમાવી બેઠો.
સ હિ પ્રયત્નમકરોત્તીવ્રમાત્મવિમોક્ષણે। ન ચૈનમશકદ્વીરઃ કથંચિત્પ્રતિબાધિતુમ્
એણે પોતાને છુટાવવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો, પણ એ વિરુદ્ધ કંઈ પણ કરી શક્યો નહીં.
સ ભીમસેનસ્તેજસ્વી તદા સર્પવશં ગતઃ। ચિન્તયામાસ સર્પસ્ય વીર્યમત્યદ્ભુતં મહત્
પછી તેજસ્વી ભીમસેન, જે હવે સાપના વશમાં હતો, એણે એ સાપની અદ્ભુત અને વિશાળ શક્તિ વિશે વિચારવાનું શરૂ કર્યું.
ઉવાચ ચ મહાસર્પં કામયાબ્રૂહિ પન્નગ। કસ્ત્વં ભો ભુજગશ્રેષ્ઠ કિં મયા ચ કરિષ્યસિ
તે મહાસર્પને પૂછ્યું, 'તમારી ઇચ્છા શું છે? કહો, પન્નગ, તમે કોણ છો, ભુજગશ્રેષ્ઠ, અને તમે મારી સાથે શું કરશો?'
પાણ્ડવો ભીમસેનોઽહં ધર્મરાજાદનન્તરઃ। નાગાયુતસમપ્રાણસ્ત્વયા નીતઃ કથં વશમ્
હું પાંડુપુત્ર ભીમસેન છું, ધર્મરાજા પછીનો; મારી પાસે દસ હજાર હાથીઓ જેટલી શક્તિ છે, તો પણ તમે મને કેવી રીતે વશ કરી લીધા?
સિંહાઃ કેસરિણો વ્યાઘ્રા મહિષા વારણાસ્તથા। સમાગતાશ્ચ બહુશો નિહતાશ્ચ મયા યુધિ
સિંહ, વાઘ, ચિત્તા, મહિષ અને હાથી—ઘણા પ્રાણીઓ એકસાથે આવ્યા હતા, અને મેં તેમને યુદ્ધમાં માર્યા છે.
રાક્ષસાશ્ચ પિશાચાશ્ચ પન્નગાશ્ચ મહાબલાઃ। ભુજવેગમશક્તા મે સોઢું પન્નગસત્તમ
રાક્ષસો, પિશાચો અને શક્તિશાળી સર્પો પણ, પન્નગશ્રેષ્ઠ, મારા હાથની તાકાત સહન કરી શક્યા નથી.
કિંનુ વિદ્યાબલં કિંનુ વરદાનમથો તવ। ઉદ્યોગમપિ કુર્વાણો વશગોસ્મિ કૃતસ્ત્વયા
તમારી પાસે કઈ વિદ્યા છે, કેવો બલ છે, કેવો વરદાન મળ્યું છે, કે તમે કઈ રીતે પ્રયત્ન કર્યો છે, કે હું પ્રયત્ન છતાં પણ તમારા વશમાં આવી ગયો છું?
અનુત્યો વિક્રમો નૄણામિતિ મે ધીયતે મતિઃ। યથેદં મે ત્વયા નાગ બલં પ્રતિહતં મહત્
હવે મને લાગે છે કે મનુષ્યોની શક્તિ બહુ જ ઓછી છે, કેમ કે મારી મોટી તાકાત તમે રોકી દીધી છે, પન્નગ.
ઇત્યેવંવાદિનં વીરં ભીમમક્લિષ્ટકારિણમ્। ભોગેન મહતા ગૃહ્ય સમન્તાત્પર્યવેષ્ટયત્
ભીમ, જે અખંડિત કાર્યો કરનાર વીર છે, એમ બોલતા, સર્પે તેને પોતાના મોટા ભોગથી四દિશામાં ઘેરી લીધો.
નિગૃહ્યૈનં મહાબાહું તતઃ સ ભુજગસ્તદા। વિમુચ્યાસ્ય ભુજૌ પીનાવિદં વચનમબ્રવીત્
મહાબાહુ ભીમને દબાવીને, પછી સર્પે તેના મજબૂત હાથ છોડી, આ શબ્દો કહ્યું.