પૌલસ્ત્યં ધનદં યુદ્દે ય આહ્વયતિ દર્પિતઃ। નલિન્યાં કદનં કૃત્વા નિહન્તા યક્ષરક્ષસામ્
જે અહંકારથી પૌલસ્ત્ય અને ધનદાને યુદ્ધમાં લલકારતો, અને કમળસર પર યક્ષો-રાક્ષસોનો સંહાર કરતો હતો—
તં સંસસિ ભયાવિષ્ટમાપન્નમરિસૂદનમ્। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું પરં કૌતૂહલં હિ મે
તમે એ શત્રુવિનાશક ભીમની વાત કરો છો, જેને ભયે ઘેરાઈ ગયો હતો; મને એ સાંભળવાની ઇચ્છા છે, કેમ કે મારું મન ભારે ઉત્સુક છે.
બહ્વાશ્ચર્યે વને તેષાં વસતામુગ્રધન્વિનામ્। પ્રાપ્તાનામાશ્રમં રાજન્રાજર્ષેર્વૃષપર્વણઃ
હે રાજા, જ્યારે એ મહાન ધનુર્ધારી પાંડવો વનમાં રહેતા હતા, ત્યારે તેઓ રાજર્ષિ વૃષપર્વનના આશ્રમમાં પહોંચ્યા ત્યારે અનેક આશ્ચર્યજનક ઘટનાઓ ઘટી.
યદૃચ્છયા ધનુષ્પાણિર્બદ્ધખઙ્ગો વૃકોદરઃ। દદર્શ તદ્વનં રમ્યં દેવગન્ધર્વસેવિતમ્
ત્યારે, વિક્રમશાળી ભીમ, ધનુષ હાથમાં અને તલવાર સાથે, એ દેવ-ગંધર્વો દ્વારા પવિત્ર થયેલું સુંદર વન અચાનક જોઈ ગયું.
સ દદર્શ શુભાન્દેશાન્ગિરેર્હિમવતસ્તદા। દેવર્ષિસિદ્ધચરિતાનપ્સરોગણસેવિતાન્
ત્યારે તેણે હિમાલયના તે સુંદર પ્રદેશો જોયા, જ્યાં દેવર્ષિ, સિદ્ધો અને અપ્સરાઓનું વાસ હતું અને તેમના પુણ્યકર્મોથી પવિત્ર બન્યા હતા.
ચકોરૈરુપચક્રૈશચ્ પક્ષિભિર્જીવજીવકૈઃ। કોકિલૈર્ભૃઙ્ગરાજૈશ્ચ તત્ર તત્ર નિનાદિતાન્
ત્યાં ચકોર, ઉપચક્ર, જીવજીવ, કોયલ અને ભૃંગરાજ જેવા પક્ષીઓના મીઠા અવાજોથી આખું વન ગુંજી ઉઠ્યું હતું.
નિત્યપુષ્પફલૈર્વૃક્ષૈર્હિમસંસ્પર્શકોમલૈઃ। ઉપેતાન્બહુલચ્છાયૈર્મનોનયનનન્દનૈઃ
તેણે એવા વૃક્ષો જોયા, જે હંમેશા ફૂલો અને ફળોથી ભરેલા, હિમના સ્પર્શથી નરમ, ઘનછાંયાવાળા અને મન-આંખને આનંદ આપતા હતા.
સ સંપશ્યન્ગિરિનદીર્વૈડૂર્યમણિસંનિભૈઃ। સલિલૈર્હિમસંકાશૈર્હંસકારણ્ડવાયુતૈઃ
તેણે પહાડની નદીઓ જોયી, જે વૈડૂર્યમણિ જેવી ઝળહળતી, હિમ જેવી ચમકતી અને હંસ-કારંડવોથી ભરપૂર હતી.
વનાનિ દેવદારૂણાં મેઘાનામિવ વાગુરાઃ। હરિચન્દનમિશ્રાણિ તુઙ્ગકાલીયકાન્યપિ
ત્યાં દેવદારના જંગલો હતા, જે મેઘોની જેમ ગોઠવાયેલા, સુગંધિત ચંદન અને ઊંચા કાળિયક વૃક્ષો સાથે મિશ્રિત હતા.
મૃગયાં પરિધાવન્સ સમેષુ મરુધન્વસુ। વિધ્યન્મૃગાઞ્શરૈઃ શુદ્ધૈશ્ચચાર સ મહાબલઃ
એ મહાબળવાન ભીમ, સમાન મેદાનો અને રેતાળ પ્રદેશોમાં દોડતો, શુદ્ધ બાણોથી મૃગોને મારતો અને શિકાર કરતો ફરતો હતો.
ભીમસેનસ્તુ વિખ્યાતો મહાન્તં દંષ્ટ્રિણં બલાત્। નિઘ્નન્નાગશતપ્રાણો વને તસ્મિન્મહાબલઃ
પ્રસિદ્ધ ભીમસેન, જેમાં સો હાથી જેટલું બળ હતું, એ વનમાં જંગલી દાંતીય પ્રાણીઓને પોતાની તાકાતથી મારતો હતો.
મૃગાણાં સવરાહાણાં મહિષાણાં મહાભુજઃ। વિનિઘ્નંસ્તત્રતત્રૈવ ભીમો ભીમપરાક્રમઃ
ભયંકર પરાક્રમી અને વિશાળ બાહુઓ ધરાવતો ભીમ, ત્યાં વારંવાર જંગલી પ્રાણીઓ, વનદૂમડા અને મહિષોનો શિકાર કરતો હતો.
સ માતઙ્ગશતપ્રાણો મનુષ્યશતવારણઃ। સિંહશાર્દૂલવિક્રાન્તો વને તસ્મિન્મહાબલઃ
એ મહાબળવાન, જે સો હાથીઓ અને સો મનુષ્યોને ટક્કર આપી શકે, સિંહ અને વાઘ જેવી દાઢી ધરાવતો, એ વનમાં નિર્ભયપણે ફરતો હતો.
વૃક્ષાનુત્પાટયામાસ તરસા વૈ બભઞ્જ ચ। પૃથિવ્યાશ્ચ પ્રદેશાન્વૈ નાદયંસ્તુ વનાનિ ચ
તેણે તાકાતથી વૃક્ષો ઉખેડી નાખ્યા અને તોડી નાખ્યા; તેની શક્તિથી ધરતી અને જંગલ ગુંજી ઉઠ્યા.
પર્વતાગ્રાણિ વૈ મૃદ્ગન્નાદયાનશ્ચ વિજ્વરઃ। પ્રક્ષિપન્પાદપાંશ્ચાપિ નાદેનાપૂરયન્મહીમ્
તે ભીમસેને, જે કોઈ તકલીફ વિના હતો, પર્વતોના શિખરો તોડી નાખતો અને ઝાડોને ફેંકી દેતો, તેની ગર્જનાથી આખી ધરતી ધ્રુજી ઉઠતી.
વેગેન ન્યપતદ્ભીમો નિર્ભયશ્ચ પુનઃ પુનઃ। આસ્ફોટયન્ક્ષ્વેડયંશ્ચ તલતાલાંશ્ચ વાદયન્। ચિરસંબદ્ધદર્પસ્તુ ભીમસેનો વને તદા
ભીમસેન ઝડપથી, નિર્ભયપણે વારંવાર કૂદતો, પગ પાટતો, શીળા ફૂંકતો અને હાથ તાળી વગાડતો, લાંબા સમયથી અડગ ગર્વ સાથે જંગલમાં ફરતો હતો.
ગજેનદ્રાશ્ચ મહાસત્વા મૃગેન્દ્રાશ્ચ મહાબલાઃ। ભીમસેનસ્ય નાદેન વ્યમુઞ્ચન્ત ગુહા ભયાત્
ભીમસેનની ગર્જનાથી ડરીને, મોટા હાથીઓ અને શક્તિશાળી સિંહો પોતાની ગુફાઓમાંથી ભાગી નીકળ્યા.
ક્વચિત્પ્રધાવંસ્તિષ્ઠંશ્ચ ક્વચિચ્ચોપવિશંસ્તથા। મૃગપ્રેપ્સુર્મહારૌદ્રે વને ચરતિ નિર્ભયઃ
ક્યારેક દોડતો, ક્યારેક ઊભો રહેતો, તો ક્યારેક બેસી જતો, એ ભયાનક જંગલમાં ભીમસેન નિર્ભયપણે શિકારની શોધમાં ફરતો હતો.
સ તત્રમનુજવ્યાઘ્રો વને વનચરોપમઃ। પદ્ભ્યામભિસમાપેદે ભીમસેનો મહાબલઃ
ત્યાં, મનુષ્યોમાં વાઘ જેવો અને જંગલમાં રહેતા માણસ જેવો ભીમસેન, પોતાના પગે જંગલમાં આગળ વધ્યો.
સ પ્રવિષ્ટો મહારણ્યે નાદાન્નદતિ ચાદ્ભુતાન્। ત્રાસયન્સર્વભૂતાનિ મહાસત્વપરાક્રમઃ
ભીમસેન જ્યારે એ વિશાળ જંગલમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે તેણે અદ્ભુત અવાજો કર્યા અને પોતાની મહાન શક્તિથી બધાં જીવજંતુઓને ડરાવી દીધાં.
તતો ભીમસ્ય શબ્દેન ભીતાઃ સર્પા ગુહાશયાઃ। અતિક્રાન્તાસ્તુ વેગેન જગામાનુસૃતઃ શનૈઃ। તતોઽમરવરપ્રખ્યો ભીમસેનો મહાબલઃ
પછી ભીમસેનના અવાજથી ડરીને, ગુફામાં રહેતા સાપો ઝડપથી બહાર નીકળી ગયા; અને અમર દેવતાને પણ લજાવતો ભીમસેન ધીમે ધીમે તેમના પાછળ ગયો.
સ દદર્શ મહાકાયં ભુજઙ્ગં રોમહર્ષણમ્। ગિરિદુર્ગે સમાપન્નં કાયેનાવૃત્ય કન્દરમ્
એણે એક વિશાળ શરીરવાળું, રોમ ઊભાં કરી દેતું સાપ જોયું, જે પોતાના શરીરે પર્વતની પાથરી પર પડેલું હતું અને ગુફાના દરવાજાને ઢાંકી દીધો હતો.
પર્વતાભોગવર્ષ્માણં ભોગૈશ્ચન્દ્રાર્કમણ્ડલૈઃ। ચિત્રાઙ્ગમઙ્ગજૈશ્ચિત્રૈર્હરિદ્રાસદૃશચ્છવિમ્
એ સાપનું રૂપ પર્વતની ઢાળ જેવું હતું, એની વળાંકો પર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવા ચિત્રો હતા, અંગો પર સુંદર આકારો હતા અને રંગ હળદર જેવો પીળો હતો.
ગુહાકારેણ વક્રેણ ચતુર્દંષ્ટ્રેણ રાજતા। દીપ્તાક્ષેણાતિતામ્રેણ લિહાનં સૃક્વિણી મુહુઃ
એનું શરીર વાંકું અને ગુફા જેવું હતું, ચાર ચાંદી જેવા દાંત, તેજસ્વી લાલ આંખો અને વારંવાર પોતાના હોઠ ચાટતું હતું.
ત્રાસનં સર્વભૂતાનાં કાલાન્તકયમોપમમ્। નિઃશ્વાસક્ષ્વેડનાદેન ભર્ત્સયન્તમિવ સ્થિતમ્
એ સાપ બધાં જીવજંતુઓ માટે ભયજનક હતું, સમયના અંતે વિનાશક જેવું લાગતું, અને એના ફૂંકારા અને ગર્જનાથી બધાને ધમકી આપતું લાગતું.
સ ભીમં સહસાઽભ્યેત્ય પૃદાકુઃ ક્ષુધિતો ભૃશમ્। જગ્રાહાજગરો ગ્રાહો ભુજયોરુભયોર્બલાત્
જ્યારે ભીમસેન નજીક ગયો, ત્યારે એ ભૂખ્યો સાપ અચાનક બંને બળવાન વળાંકો વડે તેને જોરથી પકડી લીધો.
તેન સંસ્પૃષ્ટગાત્રસ્ય ભીમસેનસ્ય વૈ તદા। સંજ્ઞા મુમોહ સહસા વરદાનેન તસ્ય હિ
જ્યારે એ સાપે ભીમસેનના શરીરને સ્પર્શ કર્યો, ત્યારે તરત જ એના વરદાનની શક્તિથી ભીમસેનના ઇન્દ્રિયો ભમાઈ ગયા.
દશનાગસહસ્રાણિ ધારયન્તિ હિ યદ્બલમ્। ઇદ્રલં ભીમસેનસ્ય ભુજયોરસમં પરૈઃ
ભીમસેનના હાથમાં તેવો બળ હતું જે દસ હજાર હાથીઓમાં હોય છે, અને એ બળ બીજાઓ કરતાં અનન્ય હતું.
સ તેજસ્વી તથા તેન ભુજગેન વશીકૃતઃ। વિમ્ફુરઞ્શનકૈર્ભીમો ન શશાક વિચેષ્ટિતુમ્
છતાં પણ, એ તેજસ્વી ભીમસેન એ સાપના વશમાં આવી ગયો અને ઘણું પ્રયત્ન કરીને પણ હલનચલન કરી શક્યો નહીં.
નાગાયુતસમપ્રાણઃ સિંહસ્કન્ધો મહાભુજઃ। ગૃહીતો વ્યજહાત્સત્વં વરદાનવિમોહિતઃ
દસ હજાર હાથી જેટલી શક્તિ, સિંહ જેવી છાતી અને મહાન બાહુઓ ધરાવતો ભીમસેન, એ સાપના વરદાનથી ભમાઈ ગયો અને તેની તાકાત ગુમાવી બેઠો.