ઋક્ષાણાં મહિષાણાં ચ પન્નગાનાં તથા ગવામ્। શરભાણાં ગજાનાં ચ વાનરાણાં ચ સઙ્ઘશઃ। ઋષભાણાં વરાહાણાં માર્જારાણાં તથૈવ ચ
ભાલુ, મહિષ, સાપ, ગાય, શરભ, હાથી, વાંદરા, વાછરડા, વરાઘ અને બિલાડીના પણ ટોળા દેખાયા.
સાલાવૃકાણાં પ્રેતાનાં ભુરુણ્ડાનાં ચ સર્વશઃ। ગૃધ્રાણાં ગરુડાનાં ચ ચમરાણાં તથૈવ ચ
સાળિયાં, ભૂત, ભુરુંડ, ગૃધ્ર, ગરુડ અને ચમર જેવા પણ અનેક રૂપો દેખાયા.
દેવાનાં ચ ઋષીણાં રચ ગન્ધર્વાણાં ચ સર્વશઃ। પિશાચાનાં સયક્ષાણાં તથૈવ ચ સુરદ્વિષામ્
દેવો, ઋષિઓ, બધા ગંધર્વો, પિશાચો, યક્ષો અને દેવોના દુશ્મનોના પણ અનેક રૂપો દેખાયા.
ગુહ્યકાનાં ચ સંગ્રામે નૈર્ઋતાનાં તથૈવ ચ। ઝષાણાં ગજવક્રાણામુલૂકાનાં તથૈવ ચ
યુદ્ધમાં ગુહ્યક, નૈરૃત, માછલી, ગજવક્ર અને ઘુવડ જેવા પણ અનેક રૂપો દેખાયા.
મીનવાજિસરૂપાણાં નાનાશસ્ત્રાસિપાણિનામ્। તથૈવ યાતુધાનાનાં ગદામુદ્ગરધારિણામ્
માછલી અને ઘોડા જેવા રૂપો, વિવિધ શસ્ત્રો અને તલવારો ધરાવતા, અને ગદા-મુદગાર પકડી રાખતા યાતુધાન પણ દેખાયા.
એતૈસ્ચાન્યૈશ્ચ બહુભિર્નાનારૂપધરૈસ્તદા। સર્વમાસીજ્જગદ્વ્યાપ્તં તસ્મિન્નસ્ત્રે વિસર્જિતે
અને આવા અનેક વિવિધ રૂપ ધારણ કરનારા બીજાઓ સાથે, એ શસ્ત્ર છોડાતા આખું જગત જ ભરાઈ ગયું.
ત્રિશિરોભિશ્ચતુર્દંષ્ટ્રૈશ્ચતુરાસ્યૈશ્ચતુર્ભુજૈઃ। અનેકરૂપસંયુક્તૈર્માંસમેદોવસાસ્તિભિઃ
ત્રણ માથાવાળા, ચાર દાંતવાળા, ચાર ચહેરાવાળા, ચાર હાથવાળા, અનેક રૂપ ધરાવનારા, માંસ, મજ્જા, ચરબી અને હાડકાંથી બનેલા પણ દેખાયા.
અભીક્ષ્ણં વધ્યમાનાસ્તે દાનવા યે સમાગતાઃ। અર્કજ્વલનતેજોભિર્વજ્રાશનિસમપ્રભૈઃ
એ ભેગા થયેલા દાનવો વારંવાર મારાતા, સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી કિરણોથી, વીજળી અને વજ્ર જેવી તેજસ્વિતાથી.
અદ્રિસારમયૈશ્ચાન્યૈર્બાણૈરપિ નિબર્હણૈઃ। ન્યહનં દાનવાન્સર્વાન્મુહૂર્તેનૈવ ભારત
પર્વત જેટલી કઠોર તીરો વડે, જે વિનાશ માટે બનાવેલા હતા, મેં એક જ પળમાં બધા દાનવોને સંહાર્યા, હે ભારત.
ગાણ્ડીવાસ્ત્રપ્રણુન્નાંસ્તાન્ગતાસૂન્નભસશ્ચ્યુતાન્। દૃષ્ટ્વાઽહં પ્રાણમં ભૂયસ્ત્રિપુરઘ્નાય વેધસે
ગાંડીવના પ્રહારથી, જે દેહો નિર્જીવ થઈ આકાશમાંથી નીચે પડ્યા, એ જોઈને મેં ફરીથી ત્રિપુરાના વિધાતા ભગવાનને વંદન કર્યું.
તથા રૌદ્રાસ્ત્રનિષ્પિષ્ટાન્દિવ્યાભરણભૂષિતાન્। નિશામ્ય પરમં હર્ષમગમદ્દેવસારથિઃ
જ્યાં દેવતાઓના રથચાલકએ, દૈવી આભૂષણોથી શોભતા, પણ રૌદ્રાસ્ત્રથી ચકનાચૂર થયેલા દાનવોને જોઈ, અત્યંત આનંદ અનુભવ્યો.
તદસહ્યં કૃતં કર્મ દેવૈરપિ દુરાસદમ્। દૃષ્ટ્વા માં પૂજયામાસ માતલિઃ શક્રસારથિઃ
આવું કાર્ય, જેને દેવતાઓ પણ સહન કરી શકે નહીં અને કરવું અઘરું છે, એ જોઈને શક્રના રથચાલક માતલીએ મને સન્માન આપ્યો.
ઉચાચ વચનં ચેદંપ્રીયમાણઃ કૃતાઞ્જલિઃ। `હતાંસ્તાન્દાનવાન્દૃષ્ટ્વા મયા સઙ્ખ્યે સહસ્રશઃ
હાથ જોડીને અને આનંદથી ભરાઈ, તેણે કહ્યું: 'યુદ્ધમાં તું હજારો દાનવોને મારી નાખ્યા છે—'
સુરાસુરૈરસહ્યં હિ કર્મ યત્સાધિતં ત્વયા। ન હ્યેતત્સંયુગે કર્તુમપિ શક્તઃ સુરેશ્વરઃ। `ધ્રુવં ધનઞ્જય પ્રીતસ્ત્વયિ શક્રઃ પુરાર્દન
'આવો વિજય, જે દેવો અને અસુરો માટે પણ અશક્ય છે, તું હાંસલ કર્યો છે. દેવોના રાજા પણ યુદ્ધમાં આવું કરી શકતા નથી. નિશ્ચયે, હે ધનંજય, પુરારો ઈન્દ્ર તારી પર પ્રસન્ન છે.'
સુરાસુરૈરવધ્યં હિ પુરમેતત્ખગં મહત્। ત્વયા વિમથિતં વીર સ્વવીર્યતપસો બલાત્
'આ મહાન શહેર, જે પક્ષી જેવું હતું અને દેવો-અસુરો માટે અજય હતું, તું પોતાની શક્તિ અને તપથી તોડી નાંખ્યું છે, હે વીર.'
વિદ્વસ્તે ખપુરે તસ્મિન્દાનવેષુ હતેષુ ચ। વિનદન્ત્યઃ સ્ત્રિયઃ સર્વા નિષ્પેતુર્નગરાદ્બહિઃ
જ્યારે એ આકાશી શહેર નાશ પામ્યું અને દાનવો માર્યા ગયા, ત્યારે શહેરમાંથી બધી સ્ત્રીઓ રડતી અને વિલાપ કરતી બહાર આવી.
પ્રકીર્ણકેશ્યો વ્યથિતાઃ કુરર્ય ઇવ દુઃખિતાઃ। પેતુઃ પુત્રાન્પિતૃન્ભ્રાતૄઞ્શોચમાના મહીતલે
વાળ વિખેરાયેલા, દુઃખથી વ્યાકુળ, અને શોકમાં ડૂબેલી માદી પક્ષીઓ જેવી, એ સ્ત્રીઓ પોતાના પુત્રો, પિતાઓ અને ભાઈઓને રડતી જમીન પર પડી ગઈ.
રુદત્યો દીનકણ્ઠ્યસ્તુ નિનદન્ત્યો હતેશ્વરાઃ। ઉરાંસિ પાણિભિર્ઘ્નન્ત્યો વિસ્રસ્તસ્રગ્વિભૂષણાઃ
નબળી અવાજે રડતી, પોતાના પતિઓ માટે વિલાપ કરતી, છાતી પર હાથ મારતી, અને માથા પરથી હાર-આભૂષણ ખસી ગયેલી હતી.
તચ્છોકયુક્તમશ્રીકં દુઃખદૈન્યસમાહતમ્। ન બભૌ દાનવપુરં હતત્વિટ્કં હતેશ્વરમ્
શોકથી ભરેલું, તેજ વિનાનું, દુઃખ અને દૈન્યથી ઘેરાયેલું એ દાનવોનું શહેર, પોતાના રાજાઓના મૃત્યુ પછી, હવે ચમકતું રહ્યું નહોતું.
ગન્ધર્વનગરાકારં હૃતનાગમિવ હ્રદમ્। શુષ્કવૃક્ષમિવારણ્યમદૃશ્યમભવત્પુરમ્
ગંધર્વોના શહેર જેવું, પણ હવે નાગ વિનાનું તળાવ કે સુકાઈ ગયેલા વૃક્ષોનું જંગલ જેવું, એ શહેર હવે દેખાતું જ નહોતું.
માં તુ સંહૃષ્ટમનસં ક્ષિપ્રં માતલિરાનયત્। દેવરાજસ્ય ભવનં કૃતકર્માણમાહવાત્
પછી, મારા મનમાં આનંદ સાથે, માતલીએ મને ઝડપથી દેવરાજના મહેલમાં પહોંચાડ્યો, જ્યાં હું યુદ્ધમાં પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યો હતો.
હિરણ્યપુરમુત્સૃજ્ય નિહત્ય ચ મહાસુરાન્। નિવાતકવચાંશ્ચૈવ તતોઽહંશક્રમાગમમ્
હિરણ્યપુર છોડી અને મહાન અસુરો તથા નિવાતકવચોનું સંહાર કરીને, પછી હું શક્ર પાસે ગયો.
મમ કર્મ ચ દેવેન્દ્રં માતલિર્વિસ્તરેણ તત્। સર્વં વિશ્રાવયામાસ યથાભૂતં મહાદ્યુતે
માતલીએ, જે તેજસ્વી હતો, મારા બધા કાર્યો દેવેન્દ્રને વિગતે અને જેમ બન્યા તેમ સાચા રીતે સંભળાવ્યા.
હિરણ્યપુરઘાતં ચ માયાનાં ચ નિવારણમ્। નિવાતકવચાનાં ચ વધં સઙ્ખ્યે મહૌજસામ્। `કાલકેયવધં ચૈવ અદ્ભુતં રોમહર્ષણમ્
હિરણ્યપુરના વિનાશ, માયાવંતોનો પરાજય, મહાન નિવાતકવચોનું યુદ્ધમાં સંહાર અને આશ્ચર્યજનક, રોમાંચક કાલકેયોનું વિનાશ—આ બધું તેણે વર્ણવ્યું.
તચ્છ્રુત્વા ભગવાન્પ્રીતઃ સહસ્રાક્ષઃ પુરંદરઃ। મરુદ્ભિઃ સહિતઃ શ્રીમાન્સાધુસાધ્વિત્યથાબ્રવીત્। `પરિષ્વજ્ય ચ માં પ્રેમ્ણા મૂર્ધ્નિ ચાઘ્રાય સસ્મિતમ્
આ સાંભળીને, સહસ્રનેત્રવાળા પુરૂંદર ભગવાન, આનંદથી ભરાઈ, મરુદગણો સાથે, 'શાબાશ! શાબાશ!' કહી, મને પ્રેમથી ભેટી, હસતાં મસ્તક પર સુઘંધી કરી.
તતો માં દેવરાજો વૈ સમાશ્વાસ્ય પુનઃ પુનઃ। અબ્રવીદ્વિબુધૈઃ સાર્ધમિદં સમધુરં વચઃ
પછી દેવરાજાએ, વારંવાર મને આશ્વાસન આપીને, અમરગણોની હાજરીમાં ખૂબ મધુર શબ્દોમાં મને કહ્યું.
અતિદેવાસુરં કર્મ કૃતમેવ ત્વયા રણે। ગુર્વર્થશ્ચ કૃતઃ પાર્થ મહાશત્રૂન્ઘ્નતા મમ
યુદ્ધમાં તું દેવો અને દૈત્યો કરતાં પણ વધારે મહાન કાર્યો કર્યા છે; અને મારા માટે, પાર્થ, મારા મોટા દુશ્મનોને મારે છે, એથી શિષ્ય તરીકેની ફરજ પણ તું પૂરી કરી છે.
એવમેવ સદા ભાવ્યં સ્થિરેણાજૌ ધનંજય। અસંમૂઢેન ચાસ્ત્રાણાં કર્તવ્યં પ્રતિપાદનમ્
એ જ રીતે, ધનંજય, તારે હંમેશા યુદ્ધમાં અડગ અને સ્થિર રહેવું જોઈએ; અને મનમાં કોઈ ભ્રમ વિના, શસ્ત્રોનો ઉપયોગ પણ સારી રીતે શીખવો જોઈએ.
અવિષહ્યો રણે હિ ત્વં દેવદાનવરાક્ષસૈઃ। સયક્ષાસુરગન્ધર્વૈઃ સપક્ષિગણપન્નગૈઃ
યુદ્ધમાં તારો પરાજય દેવો, દૈત્યો, રાક્ષસો, યક્ષો, અસુરો, ગંધર્વો, પક્ષીઓ અને સાપો પણ કરી શકે નહીં.
વસુધાં ચાપિ કૌન્તેય ત્વદ્બાહુબલનિર્જિતામ્। પાલયિષ્યતિ ધર્માત્મા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ
કુંતીપુત્ર, તારા બાહુબળથી જીતાયેલી આ ધરતી પર, ધર્મનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિર રાજ કરે છે.