તે વધ્યમાના દૈતેયાઃ પુરમાસ્થાય તત્પુનઃ। ખમુત્પેતુઃ સનગરા માયામાસ્થાય દાનવીમ્
મારવામાં આવતાં દૈત્યોએ ફરી પોતાના શહેરમાં આશરો લીધો અને દાનવોની માયા ધારણ કરીને શહેર સહિત આકાશમાં ઉડી ગયા.
તતોઽહં શરવર્ષેણ મહતા કુરુનન્દન। માર્ગમાવૃત્ય દૈત્યાનાં ગતિં ચૈષામવારયમ્
પછી મેં, હે કુરુનંદન, મહાન તીરોની વરસાત કરીને દૈત્યોના માર્ગને રોકી દીધો અને તેમનો પલાયન રસ્તો બંધ કરી દીધો.
તત્પુરં ખચરં દિવ્યં કામગં દિવ્યવર્ચસમ્। દૈતેયૈર્વરદાનેન ધાર્યતે સ્મ યથાસુખમ્
આ આકાશમાં ફરતું, ઇચ્છિત ફળ આપતું અને દિવ્ય તેજથી ઉજ્જવળ એવું શહેર, દૈત્યોએ મળેલા વરદાનથી સરળતાથી સંભાળ્યું હતું.
અન્તર્ભૂમૌ નિપતતિ પુનરૂર્ધ્વં પ્રતિષ્ઠતે। પુનસ્તિર્યક્ પ્રયાત્યાશુ પુનરપ્સુ નિમજ્જતિ
ક્યારેક એ જમીનમાં ડૂબી જતું, પછી ફરી ઉપર ઊઠતું; ક્યારેક બાજુએ ઝડપથી જતું અને ક્યારેક પાણીમાં પણ વિલીન થઈ જતું.
અમરાવતિસંકાશં તત્પુરં કામગં મહત્। અહમસ્ત્રૈર્બહુવિધૈઃ પ્રત્યગૃહ્ણાં પરંતપ
અમરાવતી જેવું તે મહાન અને ઇચ્છા મુજબ ચાલતું શહેર, હે પરાક્રમી, મેં અનેક પ્રકારના શસ્ત્રોથી સામનો કર્યો.
તતોઽહં શરજાલેન દિવ્યાસ્ત્રનુદિતેન ચ। વ્યગૃહ્ણાં સહ દૈતેયૈસ્તત્પુરં પુરુષર્ષભ
પછી, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, મેં દૈત્યો સાથે મળીને તીક્ષ્ણ બાણો અને દિવ્ય શસ્ત્રોથી એ શહેરને ઘેરી લીધું.
વિક્ષત ચાયસૈર્બાણૈર્મત્પ્રયુક્તૈરજિહ્મગૈઃ। મહીમભ્યપતદ્રાજન્પ્રભગ્નં પુરમાસુરમ્
મારા સીધા અને લોખંડના બાણોથી ઘવાઈને, હે રાજા, એ અસુર શહેર તૂટી પડ્યું અને જમીન પર આવી ગયું.
તે વધ્યમાના મદ્બાણૈર્વજ્રવેગૈરયસ્મયૈઃ। પર્યભ્રમન્ત વૈ રાજન્નસુરાઃ કાલચોદિતાઃ
મારા વીજળી જેવી ઝડપવાળા લોખંડના બાણોથી ઘવાઈને, હે રાજા, અસુરો સમયના પ્રભાવથી ચક્કર ખાઈને ફરતા રહ્યા.
તતો માતલિરારુહ્યપુરસ્તાન્નિપતન્નિવ। મહીમવાતરત્ક્ષિપ્રં રથેનાદિત્યવર્ચસા
પછી માતલીએ, સામેથી પડતો હોય એમ, પોતાના સૂર્ય સમાન તેજવાળા રથ સાથે ઝડપથી જમીન પર ઉતાર્યો.
તતો રથસહસ્રાણિ ષષ્ટિસ્તેષામમર્ષિણામ્। યુયુત્સૂનાં મયા સાર્ધં પર્યવર્તન્ત ભારત। તાન્યહં નિશિતૈર્બાણૈર્વ્યધમં ગાર્ધ્રરાજિતૈઃ
પછી, હે ભારત, મારા સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક એવા ક્રોધિત યોદ્ધાઓના સાઠ હજાર રથો પાછા વળી ગયા; મેં તેમને ગૃધ્રરાજના પાંખ જેવા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
તે યુદ્ધે સંન્યવર્તન્ત સમુદ્રસ્ય યથોર્મયઃ। નેમે શક્યા માનુષેણ યુદ્ધેનેતિ પ્રચિન્ત્ય તત્
યુદ્ધમાં તેઓ દરિયાની લહેરો જેવી પાછી વળી ગયા; કારણ કે માનવ યુદ્ધથી તેમને હરાવવું શક્ય નથી એવું સમજ્યા.
તતોઽહમાનુપૂર્વ્યેણ દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યયોજયમ્
પછી મેં એક પછી એક દિવ્ય શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો.
તતસ્તાનિ સહસ્રાણઇ રથિનાં ચિત્રયોધિનામ્। અસ્ત્રાણિ મમ દિવ્યાનિ પ્રત્યઘ્નઞ્છનકૈરિવ
પછી એ હજારો વિવિધ યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતા રથયોદ્ધાઓએ મારા દિવ્ય શસ્ત્રોને સહેલાઈથી પરાવૃત્ત કર્યા.
રથમાર્ગાન્વિચિત્રાંસ્તે વિચરન્તો મહાબલાઃ। પ્રત્યદૃશ્યન્ત સંગ્રામે શતશોઽથ સહસ્રશઃ
એ મહાબળવાન યોદ્ધાઓ રથમાર્ગ પર વિવિધ રીતે ફરતા, યુદ્ધમાં સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં દેખાતા.
વિચિત્રમુકુટાપીડા વિચિત્રકવચધ્વજાઃ। વિચિત્રાભરણાશ્ચૈવ મમ પ્રીતિકરાઽભવન્
વિચિત્ર મુગટ, સુંદર કવચ-ધ્વજ અને અદભુત આભૂષણોથી સજ્જ એ યોદ્ધાઓ મને ખૂબ ગમ્યા.
અહં તુશરવર્ષૈસ્તાનસ્ત્રપ્રચુદિતૈ રણે। નાશક્રુવં પીડયિતું તે તુ માં પ્રત્યપીડયન્
હું યુદ્ધમાં શસ્ત્રોથી પ્રેરિત બાણવર્ષા કરીને પણ તેમને પીડાવી શક્યો નહીં; પણ તેમણે મને જ વધુ પીડા આપી.
તૈઃ પીડ્યમાનો બહુભિઃ કૃતાસ્ત્રૈઃ કુશલૈર્યુધિ। વ્યથિતોસ્મિ મહાયુદ્ધે ભયં ચાગાન્મહન્મમ
યુદ્ધમાં અનેક કુશળ શસ્ત્રધારીઓએ મને ઘેરી લીધો, તેથી હું ખૂબ દુઃખી થયો અને મારા મનમાં ભારે ભય ઊભો થયો.
તતોહં પરમાયત્તો માતલિં પરિપૃષ્ટવાન્
પછી, જ્યારે હું સંપૂર્ણ રીતે નિર્વલ હતો, ત્યારે મેં માતલીને પૂછ્યું.
કિમેતે મમ બાણૌઘૈર્દિવ્યાસ્ત્રપ્રતિમન્ત્રિતૈઃ। ન વધ્યન્તે મહાઘોરૈસ્તત્ત્વમાખ્યાહિ પૃચ્છતઃ
"મારા દિવ્ય મંત્રોથી સંયુક્ત એવા બાણવર્ષાથી પણ આ ભયાનક યોદ્ધાઓ કેમ મરતા નથી? હું પૂછું છું, સાચું કહો."
સ મામુવાચ પર્યાપ્તસ્ત્વમેષાં ભરતર્ષભ। તાનુદ્દિશ્યાથ મર્માણિ પ્રતિઘાતં તદાચર
તે સમયે તેણે કહ્યું: "હે ભારત શ્રેષ્ઠ, તું આ બધાને હરાવવા પૂરતો છે. હવે તેઓના મુખ્ય અંગો પર નિશાન લગાડ અને પ્રહાર કર."
એતચ્છ્રુત્વા તુ રાજેનદ્રસંપ્રહૃષ્ટસ્તમૂચિવાન્। નિવર્તય રથં શીઘ્રં પશ્ય ચૈતાન્નિપાતિતાન્
આ સાંભળીને રાજા ઇન્દ્ર આનંદિત થઈને કહ્યું: રથને જલદી પાછું ફેરવી અને જોઈ આવજે, એ બધા પડી ગયા છે.
એવમુક્તો રથં તત્ર માતલિઃ પર્યવર્તયત્
આવી આજ્ઞા મળતાં માતલીએ રથને ત્યાં જ પાછું ફેરવી દીધો.
તતો મત્વા રણે ભગ્નં દાનવાઃ પ્રતિહર્ષિતાઃ। વિચુક્રુશુર્મહારાજ સ્વરેણ મહતા મુહુઃ
પછી યુદ્ધમાં પોતાને હારેલા માની દાનવો ખૂબ જ દુઃખી થઈને, મહારાજ, વારંવાર ઊંચા અવાજે રડવા લાગ્યા.
અભગ્નઃ કૈશ્ચિદપ્યેષ પાણ્ડવો રણમૂર્ધનિ। અસ્માભિઃ સમરે ભગ્ન ઇત્યેવં સંઘશસ્તદા
કેટલાએ કહ્યું: આ પાંડવ તો યુદ્ધના મથાડે હાર્યો નથી, પણ અમે જ યુદ્ધમાં તૂટી પડ્યા છીએ—એ સમયે એ રીતે બધાએ કહ્યું.
તતોહં દેવદેવાય રુદ્રાયાવ્યક્તમૂર્તયે। પ્રયતઃ પ્રણતો ભૂત્વા નમસ્કૃત્ય મહાત્મને'। યત્તદ્રૌદ્રમિતિ ખ્યાતં સર્વામિત્રવિનાશનમ્
પછી હું ભક્તિપૂર્વક દેવોના દેવ, અવ્યક્ત સ્વરૂપ ધરાવનારા રુદ્રને વંદન કરીને, એ મહાત્માને નમન કરીને, એ ભયાનક શસ્ત્રને યાદ કર્યો, જે બધા દુશ્મનોનો નાશક છે.
યત્તદ્રૌદ્રમિતિ ખ્યાતં સર્વામિત્રવિનાશનમ્। `મહત્પાશુપતં દિવ્યં સર્વલોકનમસ્કૃતમ્
એ જ ભયાનક શસ્ત્ર, જે સર્વ દુશ્મનોને નાશ કરે છે, એ મહાન, દિવ્ય, અને બધા લોકોએ પૂજેલું પાશુપત શસ્ત્ર છે.
તતોઽપશ્યં ત્રિશિરસં પુરુષં નવલોચનમ્। ત્રિમુખં ષઙ્ભુજં દીપ્તમર્કજ્વલનમૂર્ધજમ્। લેલિહાનૈર્મહાનાગૈઃ કૃતચિહ્નમમિત્રહન્
પછી મેં ત્રણ માથાવાળો, નવ આંખોવાળો, ત્રણ ચહેરાવાળો, છ હાથવાળો, તેજસ્વી, સૂર્ય જેવી ઝળહળતા વાળવાળો, મહાન સાપોથી શોભિત, દુશ્મનોને મારનાર પુરુષ જોયો.
વિભીસ્તતસ્તદસ્ત્રં તુ ઘોરં રૌદ્રં સનાતનમ્। દૃષ્ટ્વા ગાણ્ડીવસંયોગમાનીય ભરતર્ષભ
પછી એ ભયાનક, રૌદ્ર અને શાશ્વત શસ્ત્ર જોઈને, હે ભરતવંશી, મેં એ ગાંડીવ ધનુષ્ય સાથે જોડ્યું.
નમસ્કૃત્વા ત્રિનેત્રાય શર્વાયામિતતેજસે। મુક્તવાન્દાનવેન્દ્રાણાં પરાભાવાય ભારત
ત્રણે આંખવાળા, અનંત તેજવાળા શર્વને વંદન કરીને, મેં એ દાનવોના રાજાની હાર માટે એ શસ્ત્ર છોડ્યું, હે ભારત.
મુક્તમાત્રે તતસ્તસ્મિન્રૂપાણ્યાસન્સહસ્રશઃ। મૃગાણામથ સિંહાનાં વ્યાગ્રાણાં ચ વિશાંપતે
જેમજ એ શસ્ત્ર છોડાયું, એમજ હજારો રૂપો દેખાવા લાગ્યા—હરણ, સિંહ અને વાઘ જેવા, હે રાજા.