તતો માં પ્રહસન્રાજન્માતલિઃ પ્રત્યભાષત। નૈતદર્જુન દેવેષુ ત્વયિ વીર્યં યદીક્ષ્યતે
પછી, હસતાં હસતાં માતલીએ કહ્યું: 'અર્જુન, તારી જેવી શક્તિ તો દેવોમાં પણ જોવા મળતી નથી.'
હતેષ્વસુરસઙ્ઘેષુ દારાસ્તેષાં તુ સર્વશઃ। પ્રાક્રોશન્નગરે તસ્મિન્યથા શરદિ લક્ષ્મણાઃ
જ્યારે અસુરોની સેના મારાઈ ગઈ, ત્યારે એ શહેરમાં તેમની સ્ત્રીઓ શરદની લક્ષ્મણા જેવી રડવા લાગી.
તતો માતલિના સાર્ધમહં તત્પુરમભ્યયામ્। ત્રાસયન્રથઘોષેણ નિવાતકવચસ્ત્રિયઃ
પછી, હું માતલી સાથે એ શહેરમાં ગયો, અને રથના ઘોંઘાટથી નિવાતકવચ સ્ત્રીઓ ડરી ગઈ.
તાન્દૃષ્ટ્વા દશસાહસ્રાન્મયૂરસદૃશાન્હયાન્। રથં ચ રવિસંકાશં પ્રાદ્રવન્ગણશઃ સ્ત્રિયઃ
મયૂર જેવા દસ હજાર ઘોડાં અને સૂર્ય જેવો તેજસ્વી રથ જોઈને, સ્ત્રીઓ બધે ભાગી પડી.
તાભિરાભરણૈઃ શબ્દસ્ત્રાસિતાભિઃ સમીરિતઃ। શિલાનામિવ શૈલેષુ પતન્તીનામભૂત્તદા
ડરથી હલનચલન થતાં તેમના આભૂષણોની અવાજ, જાણે પહાડ પર પથ્થરો પડતાં હોય એમ સંભળાતી હતી.
વિત્રસ્તા દૈત્યનાર્યસ્તાઃ સ્વાનિ વેશ્માન્યથાવિશન્। બહુરત્નવિચિત્રાણિ શાતકુમ્ભમયાનિ ચ
ભયભીત દૈત્ય સ્ત્રીઓ પોતાના ઘરમાં દોડી ગઈ, જે અનેક રત્નોથી શોભતા અને સોનાથી બનેલા હતા.
તદદ્ભુતાકારમહં દૃષ્ટ્વા નગરમુત્તમમ્। વિશિષ્ટં દેવનગરાદપૃચ્છં માતલિં તતઃ
પછી જ્યારે મેં એ અદ્ભુત અને ઉત્તમ શહેર જોયું, જે દેવતાઓના શહેર કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ હતું, ત્યારે મેં માતલિને પૂછ્યું.
ઇદમેવંવિધં કસ્માદ્દેવતા ન વિશન્ત્યુત। પુરંદરપુરાદ્ધીદં વિશિષ્ટમિતિ લક્ષયે
આવું સુંદર શહેર હોવા છતાં દેવતાઓ અહીં કેમ નથી આવતાં? હું તો આને પુરંદરનાં શહેર કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ માનું છું.
આસીદિદં પુરા પાર્થ દેવરાજસ્ય નઃ પુરમ્। તતો નિવાતકવચૈરિતઃ પ્રચ્યાવિતાઃ સુરાઃ
પાર્થ, આ શહેર પહેલાં અમારા દેવરાજનું હતું; પણ પછી નિવાતકવચો દ્વારા દેવતાઓ અહીંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા.
તપસ્તપ્ત્વા મહત્તીવ્રં પ્રસાદ્ય ચ પિતામહમ્। ઇદં વૃતં નિવાસાય દેવેભ્યશ્ચાભયં યુધિ
તેમણે ભારે તપ કરીને અને પિતામહને પ્રસન્ન કરીને, આ સ્થળને પોતાનું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું અને યુદ્ધમાં દેવતાઓથી સુરક્ષાનું વર મેળવ્યું.
તતઃ શક્રેણ ભગવાન્સ્વયંભૂરભિચોદિતઃ। વિધત્તાં ભગવાનત્રેત્યાત્મનો હિતકામ્યયા
પછી શક્રના આહ્વાનથી સ્વયંભૂ ભગવાને કહ્યું: 'આ કાર્ય માટે આત્રીય ભગવાને વ્યવસ્થા કરે, જેથી પોતાનું કલ્યાણ થાય.'
તત ઉક્તો ભગવતા દિષ્ટમત્રેતિ ભારત। ભવિતાન્તસ્ત્વમપ્યેષાં દેહેનાન્યેન વૃત્રહન્
પછી ભગવાને કહ્યું: 'હું જે કહું છું એ જ થશે, હે ભારત; તું પણ બીજા શરીરમાં આવીને એ લોકોનો અંત લાવશે, હે વૃત્રના સંહારક.'
તત એષાં વધાર્થાય શક્રોઽસ્ત્રાણિ દદૌ તવ। ન હિ શક્યાઃ સુરૈર્હન્તું ય એતે નિહતાસ્ત્વયા
પછી એમના વિનાશ માટે શક્રે તને પોતાના શસ્ત્રો આપ્યા; કારણ કે એ દૈત્યો દેવતાઓથી મારાઈ શક્યા નહોતાં, પણ હવે તારા દ્વારા સંહાર પામ્યા છે.
કાલસ્ય પરિણામેન તતસ્ત્વમિહ ભારત। એષામન્તકરઃ પ્રાપ્તસ્તત્ત્વયા ચ કૃતં તથા
સમય જતાં તું અહીં આવ્યો છે, હે ભારત, એમના અંતનું કારણ બનીને; અને તું એ કાર્ય સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યું છે.
દાનવાનાં વિનાશાર્થં મહાસ્ત્રાણાં મહદ્બલમ્। ગ્રાહિતસ્ત્વં મહેન્દ્રેણ પુરુષેન્દ્ર તદુત્તમમ્
દૈત્યોના વિનાશ માટે મહેન્દ્રે તને મહાશસ્ત્રોની મહાન શક્તિ પ્રાપ્ત કરાવી, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ.
તતઃ પ્રશામ્ય નગરં દાનવાંશ્ચ નિહત્ય તાન્। પુનર્માતલિના સાર્ધમગમં દેવસદ્મ તત્
પછી શહેરને શાંત કરીને અને દૈત્યોને સંહાર્યા પછી, હું માતલી સાથે ફરીથી દેવતાઓના નિવાસસ્થાને ગયો.
નિવર્તમાનેન મયા મહદ્દૃષ્ટં તતોઽપરમ્। પુરં કામગમં દિવ્યં પાવકાર્કસમપ્રભમ્
પછી પાછો ફરતો હતો ત્યારે મેં બીજું પણ અદ્ભુત અને વિશાળ શહેર જોયું, જે ઇચ્છા મુજબ ચાલતું હતું, દિવ્ય હતું અને અગ્નિ-સૂર્ય જેવી તેજસ્વી ઝાંખી આપતું હતું.
રત્નદ્રુમમયૈશ્ચિત્રૈર્ભાસ્વરૈશ્ચ પતત્રિભિઃ। પૌલોમૈઃ કાલકેયૈશ્ચ રનિત્યહૃષ્ટૈરધિષ્ઠિરતમ્
એ શહેરમાં પૌલોમ અને કાલકેય નામના દૈત્યો રહેતા, જે હંમેશા યુદ્ધમાં આનંદ પામતા, અને શહેર ચમકતા રત્નવૃક્ષો તથા તેજસ્વી, અદ્ભુત પક્ષીઓથી શોભાયમાન હતું.
ગોપુરાટ્ટાલકોપેતં ચતુર્દ્વારં દુરાસદમ્। સર્વરત્નમયં દિવ્યમદ્ભુતોપમદર્શનમ્
એ શહેરમાં ઉંચા મિનારા અને ગોપુરો હતા, ચાર દ્વારો હતા, એ પહોંચવું અઘરું હતું, અને આખું શહેર અઢળક રત્નોથી બનેલું હતું, જેનું રૂપ અદ્ભુત અને દિવ્ય હતું.
દ્રુમૈઃ પુષ્પલોપેતૈઃ સર્વરત્નમયૈર્વૃતમ્। તથા પતત્રિભિર્દિવ્યૈરુપેતં સુમનોહરૈઃ
એ શહેર ચમકતા ફૂલોથી ભરેલા રત્નવૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું અને મનોહર દિવ્ય પક્ષીઓથી શોભાયમાન હતું.
અસુરૈર્નિત્યમુદિતૈઃ શૂલર્ષ્ટિમુસલાયુધૈઃ। ચાપમુદ્ગરહસ્તૈશ્ચ સ્રગ્વિભિઃ સર્વતો વૃતમ્
એ શહેરના ચારે બાજુ હંમેશા આનંદિત દૈત્યો, શૂળ, ભાલા, મુસળ જેવા શસ્ત્રો ધરાવતા, ધનુષ્ય અને ગદાધારી, અને હારોથી શોભાયમાન, રક્ષણ માટે ઉભા હતા.
તદહં પ્રેક્ષ્યદૈત્યાનાં પુરમદ્ભુતદર્શનમ્। અપૃચ્છં માતલિં રાજન્કિમિદં દૃશ્યતેતિ વૈ
એ અદ્ભુત દૈત્યનગર જોઈને, હે રાજા, મેં માતલિને પૂછ્યું: 'આ શું છે, જે હું જોઈ રહ્યો છું?'
પુલોમા નામ દૈતેયી કાલકા ચ મહાસુરી। દિવ્યંવર્ષસહસ્રં તે ચેરતુઃ પરમં તપઃ
પુલોમા નામની દૈત્ય સ્ત્રી અને મહાદૈત્યા કાલકા, એમણે હજારો દિવ્ય વર્ષ સુધી કઠિન તપ કર્યું.
તપસોન્તે તતસ્તાભ્યાં સ્વયંભૂરદદાદ્વરમ્। અગૃહ્ણીતાં વરં તે તુ સુતાનામલ્પદુઃખતામ્
તેમના તપના અંતે સ્વયંભૂ ભગવાને તેમને વરદાન આપ્યું; તેમણે એવું વર માગ્યું કે તેમના પુત્રોને ઓછું દુઃખ ભોગવવું પડે.
અવધ્યતાં ચ રાજેન્દ્ર સુરરાક્ષસપન્નગૈઃ। પુરં સુરમણીયં ચ સ્વચરં સુકૃતપ્રભમ્
હે રાજા, એ શહેર દેવો, રાક્ષસો અને સાપો માટે અજય હતું; તે દેવતાઓને આનંદ આપતું, તેજસ્વી અને સારા કર્મોથી ઉજળતું હતું.
સર્વરત્નૈઃ સમુદિતં દુર્ધર્ષમમરૈરપિ। મહર્ષિયક્ષગન્ધર્વપન્નગાસુરરાક્ષસૈઃ
એ શહેર સર્વપ્રકારના રત્નોથી ભરપૂર હતું, અમર દેવતાઓ પણ તેને જીતવામાં અસમર્થ હતા. મહર્ષિ, યક્ષ, ગંધર્વ, સાપ, અસુર અને રાક્ષસો ત્યાં વસતા હતા.
સર્વકામગુણોપેતં વીતશોકમનામયમ્। બ્ર્હમણો ભવનાચ્છ્રેષ્ઠં કાલકેયકૃતં વિભો
એ શહેર સર્વે ઇચ્છિત ગુણોથી યુક્ત, દુઃખ અને રોગથી મુક્ત હતું; એ બ્રહ્માના મહાન મહેલો પૈકી શ્રેષ્ઠ, કાલકેયોએ બનાવેલું હતું.
તદેતત્ખપુરં દિવ્યં ચરત્યમરવર્જિતમ્। પૌલોમાધ્યુષિતં વીર કાલકેયૈશ્ચ દાનવૈઃ
હે વિર, આ આકાશમાંનું દિવ્ય શહેર અમર દેવતાઓથી અપ્રાપ્ય છે; અહીં પૌલોમ અને કાલકેય દાનવો વસે છે.
હિરણ્યપુરમિત્યેવં ખ્યાયતે નગરં મહત્। રક્ષિતંકાલકેયૈશ્ચ પૌલોમૈશ્ચ મહાસુરૈઃ
આ મહાન શહેર 'હિરણ્યપુર' તરીકે જાણીતું છે; મહાન અસુરો કાલકેયો અને પૌલોમો એનું રક્ષણ કરે છે.
ત એતેમુદિતા રાજન્નવધ્યાઃ સર્વદૈવતૈઃ। નિવસન્ત્યત્રરાજેન્દ્ર ગતોદ્વેગા નિરુત્સુકાઃ
હે રાજા, એ બધા આનંદિત અસુરો દેવતાઓથી અજય છે; તેઓ અહીં નિર્વિકાર અને નિરાશંક રહીને વસે છે.