વર્તમાને તથા યુદ્ધે નિવાતકવચાન્તકે। નાપશ્યં સહસા સર્વાન્દાનવાન્માયયા વૃતાન્
એમ યુદ્ધ ચાલતું હતું અને નિવાતકવચોના વિનાશ માટે જંગ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે હું અચાનક કોઈ દાનવોને જોઈ શક્યો નહીં, કેમ કે તેઓ માયાથી છુપાઈ ગયા હતા.
અદૃશ્યમાનાસ્તે દૈત્યા યોધયન્તિ સ્મ માયયા। અદૃશ્યનાસ્ત્રવીર્યેણ તાનપ્યહમયોધયમ્
એ દૈત્યોએ અજ્ઞાત રહીને માયાથી મારું યુદ્ધ કર્યું; મેં પણ અજ્ઞાત શસ્ત્રોની શક્તિથી તેમનો સામનો કર્યો.
ગાણ્ડીવમુક્તા વિશિખાઃ સમ્યગસ્ત્રપ્રચોદિતાઃ। અચ્છિન્દન્નુત્તમાઙ્ગાનિ યત્રયત્ર સ્મ તેઽભવન્
ગાંડીવમાંથી છોડેલા બાણોએ, શસ્ત્રશક્તિથી, જ્યાં જ્યાં તેઓ દેખાયા ત્યાં ત્યાં તેમનાં મસ્તક કપાઈ ગયા.
તતો નિવાતકવચા વધ્યમાના મયા યુધિ। સંહૃત્ય રમાયાં સહસા પ્રાવિશન્પુરમાત્મનઃ
પછી, જ્યારે હું તેમને યુદ્ધમાં મારતો હતો, ત્યારે નિવાતકવચો અચાનક પૃથ્વી નીચે પોતાની નગરીમાં પ્રવેશી ગયા.
વ્યપયાતેષુ દૈત્યેષુ પ્રાદુર્ભૂતે ચ દર્શને। અપશ્યં દાનવાંસ્તત્ર હતાઞ્શતસહસ્રશઃ
જ્યારે દૈત્યો ચાલ્યા ગયા અને ફરી બધું દેખાવા લાગ્યું, ત્યારે મેં ત્યાં લાખો દાનવો મૃત જોયા.
વિનિષ્પિષ્ટાનિ તત્રૈષાં શસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ। શતશઃ સ્મ પ્રદૃશ્યન્તે ગાત્રાણિ કવચાનિ ચ
ત્યાં તેમના શસ્ત્રો અને આભૂષણો તૂટી પડેલા હતા, અને સૈંકડો મૃતદેહો તથા કવચો ચારે બાજુ પડેલા હતા.
હયાનાં નાન્તરં હ્યાસીત્પદાદ્વિચલિતું પદમ્। ઉત્પત્ય સહસા તસ્થુરન્તરિક્ષગમાસ્તતઃ
ઘોડાઓ માટે પગ પણ ખસેડવાની જગ્યા નહોતી; ત્યારે જે આકાશમાં જઈ શકતા, તેઓ અચાનક ઊડીને ઉપર ઊભા રહ્યા.
તતો નિવાતકવચા વ્યોમ સંછાદ્ય કેવલમ્। અદૃશ્યા હ્યભ્યવર્તન્ત વિસૃજન્તઃ શિલોચ્ચયાન્
પછી નિવાતકવચોએ આખું આકાશ ઢાંકી દીધું, પોતે અદૃશ્ય બનીને આગળ વધ્યા અને મોટા મોટા પથ્થરો ફેંકવા લાગ્યા.
અન્તર્ભૂમિગતાશ્ચાન્યે હયાનાં ચરણાનથ। વ્યગૃહ્ણન્દાનવા ઘોરા રથચક્રે ચ ભારત
બીજા ભયાનક દાનવો ઘોડાંના પગ જમીન નીચેથી પકડી લેતા અને રથના ચકરાં પણ જકડી લેતા, હે ભારત.
વિનિગૃહ્ય હયાંશ્ચાન્યે રથં ચ મમ યુધ્યતઃ। સર્વતો મામવિધ્યન્ત સરથં ધરણીધરૈઃ
હું યુદ્ધ કરી રહ્યો ત્યારે, કેટલાકે મારા ઘોડાં અને રથને દબાવી લીધા અને ચારે બાજુથી મારા અને મારા રથ પર પહાડો ફેંકી માર્યા.
પર્વતૈરુપચીયદ્ભિઃ પતદ્ભિશ્ચ તથાઽપરૈઃ। સ દેશો યત્રવર્તામિ ગુહેવ સમપદ્યત
પહાડો એક પછી એક ઢળી પડતાં અને બીજાં ચઢતાં, હું જ્યાં ઊભો હતો એ જગ્યા ગૂફા જેવી બની ગઈ.
પર્વતૈશ્ચાદ્યમાનોઽહં નિગૃહીતૈશ્ચ વાજિભિઃ। અગચ્છં પરમામાર્તિં માતલિસ્તદલક્ષયત્
પહાડોથી દબાઈને અને ઘોડાં જકડી લેવાતા, હું ભારે મુશ્કેલીમાં આવી ગયો, અને માતલીએ એ જોઈ લીધું.
લક્ષયિત્વા ચ માં ભીતમિદં વચનમબ્રવીત્। આર્જુનાર્જુન મા ભૈસ્ત્વં વજ્રમસ્ત્રમુદીરય
મને ડરેલો જોઈને તેણે કહ્યું: 'અર્જુન, અર્જુન, ડરતો નહીં—વજ્રાસ્ત્ર ઉપાડ.'
તતોઽહં તસ્ય તદ્વાક્યં શ્રુત્વા વજ્રમુદીરયમ્। દેવરાજસ્ દયિતં વજ્રમસ્ત્રં નરાધિપ
પછી, તેના શબ્દો સાંભળી, મેં દેવરાજને પ્રિય એવા વજ્રાસ્ત્રનું સ્મરણ કર્યું, હે રાજા.
અચલં સ્થાનમાસાદ્ય ગાણ્ડીવમનુમન્ત્ર્ય ચ। અમુઞ્ચં વજ્રસંસ્પર્શાનાયતાન્નિશિતાઞ્સરાન્
પક્કી જગ્યાએ ઊભો રહીને, ગાંડીવને નમન કરીને, મેં વજ્રની શક્તિથી ભરેલા તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા.
તતો માયાશ્ તાઃ સર્વા નિવાતકવચાંશ્ચ તાન્। તે વજ્રચોદિતા બાણા વજ્રભૂતાઃ રસમાવિશન્
પછી એ બધા માયા અને નિવાતકવચ દાનવો, વજ્રના પ્રભાવથી ભરેલા બાણોથી ભેદાઈ ગયા.
તે વજ્રવેગવિહતા દાનવાઃ પર્વતોપમાઃ। ઇતરેતરમાશ્લિષ્ય ન્યપતન્પૃથિવીતલે
વજ્રના ઘાટથી ઘાયલ થયેલા, પહાડ જેવા મોટા દાનવો એકબીજાને ચાંપીને ધરતી પર પડ્યા.
અન્તર્ભૂમૌ ચ યેઽગૃહ્ણન્દાનવા રથવાજિનઃ। અનુપ્રવિશ્ય તાન્વાણાઃ પ્રાહિણ્વન્યમસાદનમ્
અને જમીન નીચે રથ અને ઘોડાં પકડી રાખેલા દાનવોને પણ બાણોએ ઘાયલ કરીને યમલોક પહોંચાડી દીધા.
હતૈર્નિવાતકવચૈર્નિરસ્તૈઃ પર્વતોપમૈઃ। સમાચ્છાદ્યત દેશઃ સ વિકીર્ણૈરિવ પર્વતૈઃ
મોટા, પહાડ જેવા નિવાતકવચ દાનવો માર્યા ગયા અને ફેંકાઈ ગયા, એથી આખી જગ્યા જાણે પહાડોથી ઢંકાઈ ગઈ.
ન હયાનાં ક્ષતિઃ કાચિન્ન રથસ્ ન માતલેઃ। મમ ચાદૃશ્યત તદા તદદ્ભુતમિવાભવત્
એ સમયે ઘોડાંને, રથને, માતલીને કે મને જરા પણ નુકસાન થયું નહીં—એ તો અદ્ભુત જ હતું.
તતો માં પ્રહસન્રાજન્માતલિઃ પ્રત્યભાષત। નૈતદર્જુન દેવેષુ ત્વયિ વીર્યં યદીક્ષ્યતે
પછી, હસતાં હસતાં માતલીએ કહ્યું: 'અર્જુન, તારી જેવી શક્તિ તો દેવોમાં પણ જોવા મળતી નથી.'
હતેષ્વસુરસઙ્ઘેષુ દારાસ્તેષાં તુ સર્વશઃ। પ્રાક્રોશન્નગરે તસ્મિન્યથા શરદિ લક્ષ્મણાઃ
જ્યારે અસુરોની સેના મારાઈ ગઈ, ત્યારે એ શહેરમાં તેમની સ્ત્રીઓ શરદની લક્ષ્મણા જેવી રડવા લાગી.
તતો માતલિના સાર્ધમહં તત્પુરમભ્યયામ્। ત્રાસયન્રથઘોષેણ નિવાતકવચસ્ત્રિયઃ
પછી, હું માતલી સાથે એ શહેરમાં ગયો, અને રથના ઘોંઘાટથી નિવાતકવચ સ્ત્રીઓ ડરી ગઈ.
તાન્દૃષ્ટ્વા દશસાહસ્રાન્મયૂરસદૃશાન્હયાન્। રથં ચ રવિસંકાશં પ્રાદ્રવન્ગણશઃ સ્ત્રિયઃ
મયૂર જેવા દસ હજાર ઘોડાં અને સૂર્ય જેવો તેજસ્વી રથ જોઈને, સ્ત્રીઓ બધે ભાગી પડી.
તાભિરાભરણૈઃ શબ્દસ્ત્રાસિતાભિઃ સમીરિતઃ। શિલાનામિવ શૈલેષુ પતન્તીનામભૂત્તદા
ડરથી હલનચલન થતાં તેમના આભૂષણોની અવાજ, જાણે પહાડ પર પથ્થરો પડતાં હોય એમ સંભળાતી હતી.
વિત્રસ્તા દૈત્યનાર્યસ્તાઃ સ્વાનિ વેશ્માન્યથાવિશન્। બહુરત્નવિચિત્રાણિ શાતકુમ્ભમયાનિ ચ
ભયભીત દૈત્ય સ્ત્રીઓ પોતાના ઘરમાં દોડી ગઈ, જે અનેક રત્નોથી શોભતા અને સોનાથી બનેલા હતા.
તદદ્ભુતાકારમહં દૃષ્ટ્વા નગરમુત્તમમ્। વિશિષ્ટં દેવનગરાદપૃચ્છં માતલિં તતઃ
પછી જ્યારે મેં એ અદ્ભુત અને ઉત્તમ શહેર જોયું, જે દેવતાઓના શહેર કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ હતું, ત્યારે મેં માતલિને પૂછ્યું.
ઇદમેવંવિધં કસ્માદ્દેવતા ન વિશન્ત્યુત। પુરંદરપુરાદ્ધીદં વિશિષ્ટમિતિ લક્ષયે
આવું સુંદર શહેર હોવા છતાં દેવતાઓ અહીં કેમ નથી આવતાં? હું તો આને પુરંદરનાં શહેર કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ માનું છું.
આસીદિદં પુરા પાર્થ દેવરાજસ્ય નઃ પુરમ્। તતો નિવાતકવચૈરિતઃ પ્રચ્યાવિતાઃ સુરાઃ
પાર્થ, આ શહેર પહેલાં અમારા દેવરાજનું હતું; પણ પછી નિવાતકવચો દ્વારા દેવતાઓ અહીંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા.
તપસ્તપ્ત્વા મહત્તીવ્રં પ્રસાદ્ય ચ પિતામહમ્। ઇદં વૃતં નિવાસાય દેવેભ્યશ્ચાભયં યુધિ
તેમણે ભારે તપ કરીને અને પિતામહને પ્રસન્ન કરીને, આ સ્થળને પોતાનું નિવાસસ્થાન બનાવ્યું અને યુદ્ધમાં દેવતાઓથી સુરક્ષાનું વર મેળવ્યું.