તતોઽહમગ્નિં વ્યધમં સલિલાસ્ત્રેણ સર્વશઃ। શૈલેન ચ મહાસ્ત્રેણ વાયોરવેગમધારયમ્
પછી મેં પાણીના શસ્ત્રથી એ અગ્નિને સંપૂર્ણ બુઝાવી દીધો અને મહા પર્વત જેવા શસ્ત્રથી પવનની તીવ્રતા અટકાવી.
તસ્યાં પ્રતિહતાયાં તે દાનવા યુદ્ધદુર્મદાઃ। પ્રાકુર્વન્વિવિધાં માયાં યૌગપદ્યેન ભારત
આ બધું પણ નિષ્ફળ ગયું ત્યારે, યુદ્ધમાં ઉગ્ર દાનવોોએ એકસાથે અનેક પ્રકારની માયા ઊભી કરી, હે ભારત.
તતો વર્ષં પ્રાદુરભૂત્સુમહદ્રોમહર્ષણમ્। અસ્ત્રાણાં ઘોરરૂપાણામગ્નેર્વાયોસ્તથાઽશ્મનામ્
પછી ત્યાં ભયાનક અને રોમાંચક શસ્ત્રોની, અગ્નિ, પવન અને પથ્થરની ભારે વરસાદ શરૂ થઈ.
સા તુ માયામયી વૃષ્ટિઃ પીડયામાસ માં યુધિ। અથ ઘોરં તમસ્તીવ્રં પ્રાદુરાસીત્સમન્તતઃ
એ માયામયી વરસાદે મને યુદ્ધમાં બહુ પીડાવ્યો; પછી ચારે બાજુ ઘોર અને ઘન અંધકાર ફેલાયો.
તમસા સંવૃતેલોકે ઘોરેણ પરુષેણ ચ। હરયો વિમુખાશ્ચાસન્પ્રાસ્ખલચ્ચાપિ માતલિઃ
એ ભયાનક અને કઠણ અંધકારથી આખું જગત ઢાંકી ગયું; ઘોડાઓ રસ્તો ગુમાવી બેઠાં અને માતલિ પણ લથડ્યો.
હસ્તાદ્ધિરણ્મયશ્ચાસ્ય પ્રતોદઃ પ્રાપતદ્ભુવિ। અસકૃચ્ચાહ માં ભીતઃ કિં કરિષ્યાવ ઇત્યપિ
એના હાથમાંથી સોનાનો કાંટો જમીન પર પડી ગયો અને ડરથી એ વારંવાર મને પૂછતો રહ્યો, 'હવે શું કરીએ?'
માં ચ ભીરાવિશત્તીવ્રા તસ્મિન્વિગતચેતસિ। સ ચ માં વિગતજ્ઞાનઃ સંત્રસ્તમિદમબ્રવીત્
એ સમયે, હું પણ ભયથી અચેત થયો અને માતલિ, જેણે પોતાનું જ્ઞાન ગુમાવી દીધું હતું, ધ્રૂજીને મને કહ્યું.
સુરાણામસુરાણાં ચ સંગ્રામઃ સુમહાનભૂત્। અમૃતાર્થં પુરા પાર્ત સ ચ દૃષ્ટો મયાઽનઘ
દેવો અને અસુરો વચ્ચે અમૃત માટે એક મોટું યુદ્ધ થયું હતું, હે પાર્થ, અને એ યુદ્ધ મેં જોયું છે, હે નિર્દોષ.
શમ્બરસ્ય વધે ઘોરઃ સંગ્રામઃ સુમહાનભૂત્। સારથ્યં દેવરાજસ્ય તત્રાપિ કૃતવાનહમ્
શમ્બરનાં વધ સમયે પણ ભયાનક યુદ્ધ થયું હતું; ત્યારે પણ મેં દેવરાજનો રથ હાંક્યો હતો.
તથૈવ વૃત્રસ્ય વધે સંગૃહીતા હયા મયા। વૈરોચનેર્મયા યુદ્ધં દૃષ્ટં ચાપિ સુદારુણમ્
એ જ રીતે, વૃત્રનાં વધ સમયે મેં ઘોડાં સંભાળ્યા હતા; અને વાયરોચન સાથેનું ભયાનક યુદ્ધ પણ મેં જોયું છે.
એતે મયા મહાઘોરઃ સંગ્રામાઃ પર્યુપાસિતાઃ। ન ચાપિ વિગતજ્ઞાનો ભૂતપૂર્વોસ્મિ પાણ્ડવ
હે પાંડવ, મેં આવા ભયાનક અને મહાન યુદ્ધો જોયાં છે, પણ ક્યારેય મારી સમજ ગુમાવી નથી કે કોઈ વખતે હાર્યો નથી.
પિતામહેન સંહારઃ પ્રજાનાં વિહિતો ધ્રુવમ્। ન હિ યુદ્ધમિદં યુક્તમન્યત્ર જગતઃ ક્ષયાત્
પ્રજાનો વિનાશ તો પિતામહે નક્કી કર્યો છે; કેમ કે દુનિયાનો અંત આવે ત્યારે સિવાય આ યુદ્ધ યોગ્ય નથી.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સંસ્તભ્યાત્માનમાત્મના। મોહયિષ્યન્દાનવાનામહં માયાબલં મહત્
એવું કહ્યું સાંભળીને, મેં મનને મજબૂત બનાવી, દાનવોને મારી મહાન માયા શક્તિથી ભ્રમિત કરવા તૈયાર થયો.
અબ્રુવં માતલિં ભીતં પશ્ય મે બુજયોર્બલમ્। અસ્ત્રાણાં ચ પ્રભાવં વૈ ધનુષો ગાણ્ડિવસ્ય ચ
હું ડરેલા માતલિને કહ્યું: 'મારા હાથની તાકાત, મારા શસ્ત્રોનું બળ અને મારા ગાંડીવ ધનુષ્યની શક્તિ જોઈ લે.'
અદ્યાસ્ત્રમાયયૈતૈષાં માયામેતાં સુદારુણામ્। વિનિહન્મિ તમશ્ચોગ્રં મા ભૈઃ સૂત સ્તિરો ભવ
આજે હું મારા શસ્ત્રોની માયાથી એમની આ ભયાનક માયા નષ્ટ કરીશ, આ ઘોર અંધકાર દૂર કરીશ; સૂત, ડરતો નહીં, મજબૂત ઊભો રહે.
એવમુક્ત્વાહમસૃજમસ્ત્રમાયાં નરાધિપ। મોહનીં સર્વભૂતાનાં હિતાય ત્રિદિવૌકસામ્
આવું કહીને, રાજા, મેં સર્વ જીવોને ભ્રમિત કરનારી અને સ્વર્ગવાસીઓના હિત માટેની માયા અસ્ત્ર છોડ્યું.
પીડ્યમાનાસુ માયાસુ તાસુ તાસ્વસુરોત્તમાઃ। પુનર્બહુવિધા માયાઃ પ્રાકુર્વન્નમિતૌજસઃ
જ્યારે એ માયાઓએ તેમને પીડ્યા, ત્યારે પણ એ અસુરોમાંના શ્રેષ્ઠો અડગ રહીને ફરી અનેક પ્રકારની માયાઓ રચી.
પુનઃ પ્રકાશમભવત્તમસા ગ્રસ્યતે પુનઃ। ભવત્યદર્શનો લોકઃ પુનરપ્સુ નિમજ્જતિ
ફરી પ્રકાશ થયો, પછી ફરી અંધકાર બધું ઢાંકી ગયો; જગત અદૃશ્ય થયું, પછી ફરી પાણીમાં ડૂબી ગયું.
સુસંગૃહીતૈર્હરિભિઃ પ્રકાશે સતિ માતલિઃ। વ્યચરત્સ્યન્દનાગ્ર્યેણ સંગ્રામે રોમહર્ષણે
પ્રકાશ થતાં, માતલીએ સારી રીતે સંભાળેલા ઘોડાઓ સાથે ઉત્તમ રથ ચલાવ્યો અને એ રોમાંચક યુદ્ધમાં ફરતો રહ્યો.
તતઃ પર્યપતન્નુગ્રા નિવાતકવચા મયિ। તાનહં વિવરં દૃષ્ટ્વા પ્રાહણ્વં યમસાદનમ્
પછી ઉગ્ર નિવાતકવચો મારા પર તૂટી પડ્યા; મેં તક જોઈને તેમને માર્યા અને યમના લોકે મોકલી દીધા.
વર્તમાને તથા યુદ્ધે નિવાતકવચાન્તકે। નાપશ્યં સહસા સર્વાન્દાનવાન્માયયા વૃતાન્
એમ યુદ્ધ ચાલતું હતું અને નિવાતકવચોના વિનાશ માટે જંગ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે હું અચાનક કોઈ દાનવોને જોઈ શક્યો નહીં, કેમ કે તેઓ માયાથી છુપાઈ ગયા હતા.
અદૃશ્યમાનાસ્તે દૈત્યા યોધયન્તિ સ્મ માયયા। અદૃશ્યનાસ્ત્રવીર્યેણ તાનપ્યહમયોધયમ્
એ દૈત્યોએ અજ્ઞાત રહીને માયાથી મારું યુદ્ધ કર્યું; મેં પણ અજ્ઞાત શસ્ત્રોની શક્તિથી તેમનો સામનો કર્યો.
ગાણ્ડીવમુક્તા વિશિખાઃ સમ્યગસ્ત્રપ્રચોદિતાઃ। અચ્છિન્દન્નુત્તમાઙ્ગાનિ યત્રયત્ર સ્મ તેઽભવન્
ગાંડીવમાંથી છોડેલા બાણોએ, શસ્ત્રશક્તિથી, જ્યાં જ્યાં તેઓ દેખાયા ત્યાં ત્યાં તેમનાં મસ્તક કપાઈ ગયા.
તતો નિવાતકવચા વધ્યમાના મયા યુધિ। સંહૃત્ય રમાયાં સહસા પ્રાવિશન્પુરમાત્મનઃ
પછી, જ્યારે હું તેમને યુદ્ધમાં મારતો હતો, ત્યારે નિવાતકવચો અચાનક પૃથ્વી નીચે પોતાની નગરીમાં પ્રવેશી ગયા.
વ્યપયાતેષુ દૈત્યેષુ પ્રાદુર્ભૂતે ચ દર્શને। અપશ્યં દાનવાંસ્તત્ર હતાઞ્શતસહસ્રશઃ
જ્યારે દૈત્યો ચાલ્યા ગયા અને ફરી બધું દેખાવા લાગ્યું, ત્યારે મેં ત્યાં લાખો દાનવો મૃત જોયા.
વિનિષ્પિષ્ટાનિ તત્રૈષાં શસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ। શતશઃ સ્મ પ્રદૃશ્યન્તે ગાત્રાણિ કવચાનિ ચ
ત્યાં તેમના શસ્ત્રો અને આભૂષણો તૂટી પડેલા હતા, અને સૈંકડો મૃતદેહો તથા કવચો ચારે બાજુ પડેલા હતા.
હયાનાં નાન્તરં હ્યાસીત્પદાદ્વિચલિતું પદમ્। ઉત્પત્ય સહસા તસ્થુરન્તરિક્ષગમાસ્તતઃ
ઘોડાઓ માટે પગ પણ ખસેડવાની જગ્યા નહોતી; ત્યારે જે આકાશમાં જઈ શકતા, તેઓ અચાનક ઊડીને ઉપર ઊભા રહ્યા.
તતો નિવાતકવચા વ્યોમ સંછાદ્ય કેવલમ્। અદૃશ્યા હ્યભ્યવર્તન્ત વિસૃજન્તઃ શિલોચ્ચયાન્
પછી નિવાતકવચોએ આખું આકાશ ઢાંકી દીધું, પોતે અદૃશ્ય બનીને આગળ વધ્યા અને મોટા મોટા પથ્થરો ફેંકવા લાગ્યા.
અન્તર્ભૂમિગતાશ્ચાન્યે હયાનાં ચરણાનથ। વ્યગૃહ્ણન્દાનવા ઘોરા રથચક્રે ચ ભારત
બીજા ભયાનક દાનવો ઘોડાંના પગ જમીન નીચેથી પકડી લેતા અને રથના ચકરાં પણ જકડી લેતા, હે ભારત.
વિનિગૃહ્ય હયાંશ્ચાન્યે રથં ચ મમ યુધ્યતઃ। સર્વતો મામવિધ્યન્ત સરથં ધરણીધરૈઃ
હું યુદ્ધ કરી રહ્યો ત્યારે, કેટલાકે મારા ઘોડાં અને રથને દબાવી લીધા અને ચારે બાજુથી મારા અને મારા રથ પર પહાડો ફેંકી માર્યા.