શતધા ભિન્નદેહાસ્તે ક્ષીણપ્રહરણૌજસઃ। તતો નિવાતકવચા મામયુધ્યન્ત માયયા
તેમના શરીર સૈંકડો ભાગે ફાટી ગયા, શસ્ત્ર અને તાકાત ખૂટી ગઈ, તો નિવાતકવચોએ પછી માયાથી મારી સામે યુદ્ધ કર્યું.
તતોઽશ્મવર્ષં સુમહત્પ્રાદુરાસીત્સમન્તતઃ। નગમાત્રૈઃ શિલાખણ્ડૈસ્તન્માં દૃઢમપીડયત્
પછી ચારે બાજુથી વિશાળ પથ્થરવર્ષા શરૂ થઈ, અને પર્વત જેટલા મોટા પથ્થરખંડોથી મને ભારે દબાણ આવ્યું.
તદહં વજ્રસંકાશૈઃ શરૈરિનદ્રાસ્ત્રચોદિતૈઃ। અચૂર્ણયં વેગવદ્ભિઃ શતધૈકૈકમાહવે
પછી મેં ઇન્દ્રના શસ્ત્રોથી પ્રેરિત, વીજળી જેવી કઠોર બાણોથી, યુદ્ધમાં દરેક પથ્થરને જોરથી સો સો ટુકડામાં ફોડી નાખ્યા.
ચૂર્ણ્યમાનેઽશ્મવર્ષે તુ યાવકઃ સમજાયત। તત્રાશ્મચૂર્ણા ન્યપતન્પાવકપ્રકરા ઇવ
પથ્થરવર્ષા તૂટી જતા, ત્યાં લોટ જેવું પાવડર ઊભું થયું; અને એ પથ્થરનાં ચુરણ જમીન પર અગ્નિના ચિંકા જેવા પડ્યા.
તતોઽશ્મવર્ષે વિહતે જલવર્ષં મહત્તરમ્। ધારાભિરક્ષમાત્રાભિઃ પ્રાદુરાસીનમમાન્તિકે
પથ્થરવર્ષા અટક્યા પછી, એના કરતાં પણ મોટી પાણીની વરસાદની ધારો, હાથીના પગડીટ જેવી જાડી, મારી આસપાસ વરસવા લાગી.
નભસ પ્રચ્યુતા ધારાસ્તિગ્મવીર્યાઃ સહસ્રશઃ। આવૃણ્વન્સર્વતો વ્યોમ દિશશ્ચોપદિશસ્તથા
આકાશમાંથી હજારો તીવ્ર અને ભયાનક ધારો વરસી, આખું આકાશ અને બધાં દિશાઓ ઢાંકી લીધાં.
ધારાણાં ચ નિપાતેન વાયોર્વિષ્ફૂર્જિતેન ચ। ગર્જિતેન ચ મેઘાનાં ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન
એ ધારોના પડવાથી, પવનના ગર્જનથી અને મેઘોના ગડગડાટથી કશુંય દેખાતું કે સમજાતું નહોતું.
ધારા દિવિ ચ સંબદ્ધા વસુધાયાં ચ સર્વશઃ। વ્યામોહયન્ત માં તત્રનિપતન્ત્યોઽનિશં ભુવિ
આ ધારો આકાશમાં અને જમીન પર સર્વત્ર જોડાઈને, સતત જમીન પર પડતી રહી અને મને ગૂંચવી નાખી.
તત્રોપદિષ્ટમિન્દ્રેણ દિવ્યમસ્ત્રં વિશોષણમ્। દીપ્તં પ્રાહિણવં ઘોરમશુપ્યત્તેન તજ્જલમ્
ત્યારે ઇન્દ્રે શીખવેલું દિવ્ય, તેજસ્વી અને ભયાનક સુકાવવાનું શસ્ત્ર મેં છોડ્યું અને એથી એ બધું પાણી સુકાવી નાખ્યું.
હતેઽશ્મવર્ષે ચ મયા જલવર્ષે ચ શોષિતે। મુમુચુર્દાનવા માયામગ્નિં વાયું ચ ભારત
હવે જ્યારે મેં પથ્થરવર્ષા નાશ કરી અને પાણીની વરસાદ સુકવી નાખી, ત્યારે દાનવોોએ માયાથી અગ્નિ અને પવન ઉત્પન્ન કર્યા, હે ભારત.
તતોઽહમગ્નિં વ્યધમં સલિલાસ્ત્રેણ સર્વશઃ। શૈલેન ચ મહાસ્ત્રેણ વાયોરવેગમધારયમ્
પછી મેં પાણીના શસ્ત્રથી એ અગ્નિને સંપૂર્ણ બુઝાવી દીધો અને મહા પર્વત જેવા શસ્ત્રથી પવનની તીવ્રતા અટકાવી.
તસ્યાં પ્રતિહતાયાં તે દાનવા યુદ્ધદુર્મદાઃ। પ્રાકુર્વન્વિવિધાં માયાં યૌગપદ્યેન ભારત
આ બધું પણ નિષ્ફળ ગયું ત્યારે, યુદ્ધમાં ઉગ્ર દાનવોોએ એકસાથે અનેક પ્રકારની માયા ઊભી કરી, હે ભારત.
તતો વર્ષં પ્રાદુરભૂત્સુમહદ્રોમહર્ષણમ્। અસ્ત્રાણાં ઘોરરૂપાણામગ્નેર્વાયોસ્તથાઽશ્મનામ્
પછી ત્યાં ભયાનક અને રોમાંચક શસ્ત્રોની, અગ્નિ, પવન અને પથ્થરની ભારે વરસાદ શરૂ થઈ.
સા તુ માયામયી વૃષ્ટિઃ પીડયામાસ માં યુધિ। અથ ઘોરં તમસ્તીવ્રં પ્રાદુરાસીત્સમન્તતઃ
એ માયામયી વરસાદે મને યુદ્ધમાં બહુ પીડાવ્યો; પછી ચારે બાજુ ઘોર અને ઘન અંધકાર ફેલાયો.
તમસા સંવૃતેલોકે ઘોરેણ પરુષેણ ચ। હરયો વિમુખાશ્ચાસન્પ્રાસ્ખલચ્ચાપિ માતલિઃ
એ ભયાનક અને કઠણ અંધકારથી આખું જગત ઢાંકી ગયું; ઘોડાઓ રસ્તો ગુમાવી બેઠાં અને માતલિ પણ લથડ્યો.
હસ્તાદ્ધિરણ્મયશ્ચાસ્ય પ્રતોદઃ પ્રાપતદ્ભુવિ। અસકૃચ્ચાહ માં ભીતઃ કિં કરિષ્યાવ ઇત્યપિ
એના હાથમાંથી સોનાનો કાંટો જમીન પર પડી ગયો અને ડરથી એ વારંવાર મને પૂછતો રહ્યો, 'હવે શું કરીએ?'
માં ચ ભીરાવિશત્તીવ્રા તસ્મિન્વિગતચેતસિ। સ ચ માં વિગતજ્ઞાનઃ સંત્રસ્તમિદમબ્રવીત્
એ સમયે, હું પણ ભયથી અચેત થયો અને માતલિ, જેણે પોતાનું જ્ઞાન ગુમાવી દીધું હતું, ધ્રૂજીને મને કહ્યું.
સુરાણામસુરાણાં ચ સંગ્રામઃ સુમહાનભૂત્। અમૃતાર્થં પુરા પાર્ત સ ચ દૃષ્ટો મયાઽનઘ
દેવો અને અસુરો વચ્ચે અમૃત માટે એક મોટું યુદ્ધ થયું હતું, હે પાર્થ, અને એ યુદ્ધ મેં જોયું છે, હે નિર્દોષ.
શમ્બરસ્ય વધે ઘોરઃ સંગ્રામઃ સુમહાનભૂત્। સારથ્યં દેવરાજસ્ય તત્રાપિ કૃતવાનહમ્
શમ્બરનાં વધ સમયે પણ ભયાનક યુદ્ધ થયું હતું; ત્યારે પણ મેં દેવરાજનો રથ હાંક્યો હતો.
તથૈવ વૃત્રસ્ય વધે સંગૃહીતા હયા મયા। વૈરોચનેર્મયા યુદ્ધં દૃષ્ટં ચાપિ સુદારુણમ્
એ જ રીતે, વૃત્રનાં વધ સમયે મેં ઘોડાં સંભાળ્યા હતા; અને વાયરોચન સાથેનું ભયાનક યુદ્ધ પણ મેં જોયું છે.
એતે મયા મહાઘોરઃ સંગ્રામાઃ પર્યુપાસિતાઃ। ન ચાપિ વિગતજ્ઞાનો ભૂતપૂર્વોસ્મિ પાણ્ડવ
હે પાંડવ, મેં આવા ભયાનક અને મહાન યુદ્ધો જોયાં છે, પણ ક્યારેય મારી સમજ ગુમાવી નથી કે કોઈ વખતે હાર્યો નથી.
પિતામહેન સંહારઃ પ્રજાનાં વિહિતો ધ્રુવમ્। ન હિ યુદ્ધમિદં યુક્તમન્યત્ર જગતઃ ક્ષયાત્
પ્રજાનો વિનાશ તો પિતામહે નક્કી કર્યો છે; કેમ કે દુનિયાનો અંત આવે ત્યારે સિવાય આ યુદ્ધ યોગ્ય નથી.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સંસ્તભ્યાત્માનમાત્મના। મોહયિષ્યન્દાનવાનામહં માયાબલં મહત્
એવું કહ્યું સાંભળીને, મેં મનને મજબૂત બનાવી, દાનવોને મારી મહાન માયા શક્તિથી ભ્રમિત કરવા તૈયાર થયો.
અબ્રુવં માતલિં ભીતં પશ્ય મે બુજયોર્બલમ્। અસ્ત્રાણાં ચ પ્રભાવં વૈ ધનુષો ગાણ્ડિવસ્ય ચ
હું ડરેલા માતલિને કહ્યું: 'મારા હાથની તાકાત, મારા શસ્ત્રોનું બળ અને મારા ગાંડીવ ધનુષ્યની શક્તિ જોઈ લે.'
અદ્યાસ્ત્રમાયયૈતૈષાં માયામેતાં સુદારુણામ્। વિનિહન્મિ તમશ્ચોગ્રં મા ભૈઃ સૂત સ્તિરો ભવ
આજે હું મારા શસ્ત્રોની માયાથી એમની આ ભયાનક માયા નષ્ટ કરીશ, આ ઘોર અંધકાર દૂર કરીશ; સૂત, ડરતો નહીં, મજબૂત ઊભો રહે.
એવમુક્ત્વાહમસૃજમસ્ત્રમાયાં નરાધિપ। મોહનીં સર્વભૂતાનાં હિતાય ત્રિદિવૌકસામ્
આવું કહીને, રાજા, મેં સર્વ જીવોને ભ્રમિત કરનારી અને સ્વર્ગવાસીઓના હિત માટેની માયા અસ્ત્ર છોડ્યું.
પીડ્યમાનાસુ માયાસુ તાસુ તાસ્વસુરોત્તમાઃ। પુનર્બહુવિધા માયાઃ પ્રાકુર્વન્નમિતૌજસઃ
જ્યારે એ માયાઓએ તેમને પીડ્યા, ત્યારે પણ એ અસુરોમાંના શ્રેષ્ઠો અડગ રહીને ફરી અનેક પ્રકારની માયાઓ રચી.
પુનઃ પ્રકાશમભવત્તમસા ગ્રસ્યતે પુનઃ। ભવત્યદર્શનો લોકઃ પુનરપ્સુ નિમજ્જતિ
ફરી પ્રકાશ થયો, પછી ફરી અંધકાર બધું ઢાંકી ગયો; જગત અદૃશ્ય થયું, પછી ફરી પાણીમાં ડૂબી ગયું.
સુસંગૃહીતૈર્હરિભિઃ પ્રકાશે સતિ માતલિઃ। વ્યચરત્સ્યન્દનાગ્ર્યેણ સંગ્રામે રોમહર્ષણે
પ્રકાશ થતાં, માતલીએ સારી રીતે સંભાળેલા ઘોડાઓ સાથે ઉત્તમ રથ ચલાવ્યો અને એ રોમાંચક યુદ્ધમાં ફરતો રહ્યો.
તતઃ પર્યપતન્નુગ્રા નિવાતકવચા મયિ। તાનહં વિવરં દૃષ્ટ્વા પ્રાહણ્વં યમસાદનમ્
પછી ઉગ્ર નિવાતકવચો મારા પર તૂટી પડ્યા; મેં તક જોઈને તેમને માર્યા અને યમના લોકે મોકલી દીધા.