હૂયમાને ભૃશં દીપ્તે વિધિવદ્વસુરેતસિ। ન સ્મ સ પ્રાપતદ્વહ્નૌ તક્ષકો ભયપીડિતઃ
યજ્ઞ ખૂબ ઉત્સાહથી અને યોગ્ય વિધિથી ચાલી રહ્યો હતો, છતાં ભયગ્રસ્ત તક્ષક અગ્નિમાં પડ્યો નહોતો.
કિં સૂત તેષાં વિપ્રાણાં મન્ત્રગ્રામો મનીષિણામ્। ન પ્રત્યભાત્તદાઽગ્નૌ યત્સ પપાત ન તક્ષકઃ
સૂતજી, એ વિદ્વાન બ્રાહ્મણો અને મંત્રોના સમૂહમાં એવું શું કારણ હતું કે તક્ષક એ સમયે અગ્નિમાં પડ્યો નહીં?
તમિન્દ્રહસ્તાદ્વિત્રસ્તં વિસંજ્ઞં પન્નગોત્તમમ્। આસ્તીકસ્તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ વાચસ્તિસ્રોઽભ્યુદૈરયત્
આસ્તિકએ પછી ઇન્દ્રના હાથમાંથી ડરીને બેભાન થયેલા શ્રેષ્ઠ સરપને ત્રણ વાર બોલાવ્યું: 'થેમો! થેમો! થેમો!'
વિતસ્થે સોઽન્તરિક્ષે ચ હૃદયેન વિદૂયતા। યથા તિષ્ઠતિ વૈ કશ્ચિત્ખં ચ ગાં ચાન્તરા નરઃ
એ આકાશમાં અટકી રહ્યો, તેનું હૃદય દુઃખથી ફાટતું હતું, જેમ કોઈ માણસ જમીન અને આકાશ વચ્ચે ઊભો રહે છે તેમ.
તતો રાજાબ્રવીદ્વાક્યં સદસ્યૈશ્ચોદિતો ભૃશમ્। કામમેતદ્ભવત્વેવં યથાસ્તીકસ્ય ભાષિતમ્
પછી સભ્યોએ ઉગ્ર વિનંતી કરતાં રાજાએ કહ્યું: 'આસ્તિકએ જે કહ્યું છે એ જ થવું જોઈએ.'
સમાપ્યતામિદં કર્મ પન્નગાઃ સન્ત્વનામયાઃ। પ્રીયતામયમાસ્તીકઃ સત્યં સૂતવચોઽસ્તુ તત્
'આ યજ્ઞ પૂર્ણ થવો જોઈએ; સરપોને શાંત કરવાં જોઈએ; આસ્તિક પ્રસન્ન થાઓ; અને સૂતજીનાં શબ્દો સાચા પડાં.'
તતો હલહલાશબ્દઃ પ્રીતિજઃ સમજાયત। આસ્તીકસ્ય વરે દત્તે તથૈવોપરરામ ચ
પછી જ્યારે આસ્તિકને વરદાન મળ્યું ત્યારે આનંદથી ભરેલો અવાજ ઊઠ્યો અને યજ્ઞ તરત જ બંધ થયો.
સ યજ્ઞઃ પાણ્ડવેયસ્ય રાજ્ઞઃ પારિક્ષિતસ્ય હ। પ્રીતિમાંશ્ચાભવદ્રાજા ભારતો જનમેજયઃ
પાંડવ વંશના રાજા પરિક્ષિતનો એ યજ્ઞ પૂર્ણ થયો અને ભારતોના રાજા જનમેજય આનંદથી ભરાઈ ગયા.
ઋત્વિગ્ભ્યઃ સસદસ્યેભ્યો યે તત્રાસન્સમાગતાઃ। તેભ્યશ્ચ પ્રદદૌ વિત્તં શતશોઽથ સહસ્રશઃ
યજ્ઞકર્તા, સભ્ય અને ત્યાં ભેગા થયેલા બધાંને રાજાએ સૈકડો અને હજારોથી ધન આપ્યું.
લોહિતાક્ષાય સૂતાય તથા સ્થપતયે વિભુઃ। યેનોક્તં તસ્ય તત્રાગ્રે સર્પસત્રનિવર્તને
લાલ આંખવાળા સૂત અને સ્થાપતીને પણ, જેમણે પહેલેથી જ સરપયજ્ઞ બંધ કરવાના વિષયમાં કહ્યું હતું, મહારાજાએ દાન આપ્યું.
નિમિત્તં બ્રાહ્મણ ઇતિ તસ્મૈ વિત્તં દદૌ બહુ। દત્ત્વા દ્રવ્યં યથાન્યાયં ભોજનાચ્છાદનાન્વિતમ્
જે બ્રાહ્મણ એનું કારણ બન્યો હતો, તેને પણ ઘણું ધન આપ્યું; યોગ્ય રીતે દાન, ભોજન અને વસ્ત્ર આપ્યા.
પ્રીતસ્તસ્મૈ નરપતિરપ્રમેયપરાક્રમઃ। તતશ્ચકારાવભૃથં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા
અપરિમિત પરાક્રમી રાજા તેની પર પ્રસન્ન થયા અને પછી વિધિ પ્રમાણે અવભૃથ સ્નાન કર્યું.
આસ્તીકં પ્રેષયામાસ ગૃહાનેવ સુસંસ્કૃતમ્। રાજા પ્રીતમનાઃ પ્રીતં કૃતકૃત્યં મનીષિણમ્
રાજાએ આનંદિત અને સંતોષિત મનથી, વિદ્વાન અને સુસંસ્કૃત આસ્તીકને તેના ઘરે પાછો મોકલ્યો.
પુનરાગમનં કાર્યમિતિ ચૈનં વચોઽબ્રવીત્। ભવિષ્યસિ સદસ્યો મે વાજિમેધે મહાક્રતૌ
રાજાએ તેને કહ્યું: 'તું ફરી પાછો આવજે; મારા મહાન અશ્વમેઘ યજ્ઞમાં તું પણ સહભાગી થજે.'
તથેત્યુક્ત્વા પ્રદુદ્રાવ તદાસ્તીકો મુદા યુતઃ। કૃત્વા સ્વકાર્યમતુલં તોષયિત્વા ચ પાર્થિવમ્
'જેમ તું કહેશો તેમ,' એમ કહી આસ્તીક આનંદપૂર્વક ચાલ્યો ગયો, કારણ કે તેણે પોતાનું અનન્ય કાર્ય પૂર્ણ કર્યું અને રાજાને પ્રસન્ન કર્યો.
સ ગત્વા પરમપ્રીતો માતુલં માતરં ચ તામ્। અભિગમ્યોપસંગૃહ્ય તથા વૃત્તં ન્યવેદયત્
પછી તે ખૂબ જ આનંદિત થઈને પોતાના મામા અને માતા પાસે ગયો, તેમને મળ્યો, તેમને ગળે લગાડ્યા અને જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું તેમને કહ્યું.
એતચ્છ્રુત્વા પ્રીયમાણાઃ સમેતા યે તત્રાસન્પન્નગા વીતમોહાઃ। આસ્તીકે વૈ પ્રીતિમન્તો બભૂવુ- રૂચુશ્ચૈનં વરમિષ્ટં વૃમીષ્વ
આ સાંભળીને ત્યાં ભેગા થયેલા બધા સાપો, જેમના મનમાંથી ભ્રમ દૂર થયો હતો, તેઓ આસ્તીક પર પ્રસન્ન થયા અને કહ્યું: 'તારે જે ઈચ્છા હોય તે વર માંગ.'
ભૂયોભૂયઃ સર્વશસ્તેઽબ્રુવંસ્તં કિં તે પ્રિયં કરવામાદ્ય વિદ્વન્। પ્રીતા વયં મોક્ષિતાશ્ચૈવ સર્વે કામં કિં તે કરવામાદ્ય વત્સ
બધા સાપોએ વારંવાર કહ્યું: 'હે વિદ્વાન, આજે તને શું પ્રસન્ન કરવું તે કહો. અમે બધા ખુશ છીએ અને મુક્ત પણ થયા છીએ; હે વત્સ, આજે તારી ઈચ્છા શું છે તે કહો.'
સાયં પ્રાતર્યે પ્રસન્નાત્મરૂપા લોકે વિપ્રા માનવા યે પરેઽપિ। ધર્માખ્યાનં યે પઠેયુર્મમેદં તેષાં યુષ્મન્નૈવ કિંચિદ્ભયં સ્યાત્
સાંજે અને સવારે, જે બ્રાહ્મણો અને શુદ્ધ મનવાળા માણસો, અને અન્ય લોકો પણ, મારા ધર્મકથાનું પઠન કરે, તેમને તમારાથી ક્યારેય કોઈ ભય ન રહે.
તૈશ્ચાપ્યુક્તો ભાગિનેયઃ પ્રસન્નૈ- રેતત્સત્યં કામમેવં વરં તે। પ્રીત્યા યુક્તાઃ કામિતં સર્વશસ્તે કર્તારઃ સ્મ પ્રવણા ભાગિનેય
પ્રસન્ન થયેલા સાપોએ પણ પોતાના ભાણેજને કહ્યું: 'જેમ તું ઈચ્છે છે તેમ, આ વર તને સાચો મળ્યો. પ્રેમથી, અમે તારી દરેક ઈચ્છા પૂરી કરવા તૈયાર છીએ, હે ભાણેજ.'
અસિતં ચાર્તિમન્તં ચ સુનીથં ચાપિ યઃ સ્મરેત્। દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ નાસ્ય સર્પભયં ભવેત્
જે વ્યક્તિ અસિત, આર્તિમંત અને સુનીથનું નામ લે છે, દિવસ હોય કે રાત, તેને ક્યારેય સાપનો ભય રહેતો નથી.
યો જરત્કારુણા જાતો જરત્કારૌ મહાવશાઃ। આસ્તીકઃ સર્પસત્રે વઃ પન્નગાન્યોઽભ્યરક્ષત। તં સ્મરન્તં મહાભાગા ન માં હિંસિતુમર્હથ
હે સાપો, જે જરત્કારુ અને મહાન જરત્કારુથી જન્મેલા આસ્તીક છે, જેમણે સાપયજ્ઞમાં તમારો રક્ષણ કર્યું, તેમને યાદ રાખનારને, હે પુણ્યવાનો, તમે ક્યારેય નુકસાન ન કરશો.
સર્પાપસર્પ ભદ્રં તે ગચ્છ સર્પ મહાવિષ। જનેમેજયસ્ય યજ્ઞાન્તે આસ્તીકવચનં સ્મર
હે સાપ, દૂર જા, તને કલ્યાણ મળે; હે મહાવિષવાળા, દૂર જા. જનમેજયના યજ્ઞના અંતે આસ્તીકના વચનને યાદ રાખજે.
આસ્તીકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા યઃ સર્પો ન નિવર્તતે। શતધા ભિદ્યતે મૂર્ધા શિંશવૃક્ષફલં યથા
જે સાપ આસ્તીકના વચન સાંભળ્યા પછી પણ પાછો નથી ફરતો, તેનું માથું શિંશપા વૃક્ષના ફળની જેમ સો ભાગે વિખૂટું થઈ જાય છે.
સ એવમુક્તસ્તુ તદા દ્વિજેન્દ્રઃ સમાગતૈસ્તૈર્ભુજગેન્દ્રમુખ્યૈઃ। સંપ્રાપ્ય પ્રીતિં વિપુલાં મહાત્મા તતો મનો ગમનાયાથ દધ્રે
આ રીતે મુખ્ય સાપો દ્વારા કહેવામાં આવ્યા પછી, શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, મહાન આત્મા, વિશાળ પ્રસન્નતા પામી, પછી પોતાના મનમાં વિદાય લેવાની ઈચ્છા રાખી.
ઇત્યેવં નાગરાજોઽથ નાગાનાં મધ્યગસ્તદા। ઉક્ત્વા સહૈવ તૈઃ સર્પૈઃ સ્વમેવ ભવનં યયૌ
પછી, નાગરાજે, સાપોના સમૂહમાં, એમ કહીને, બધા સાપો સાથે પોતાના ઘરે ચાલ્યો ગયો.
મોક્ષયિત્વા તુ ભુજગાન્સર્પસત્રાદ્દ્વિજોત્તમઃ। જગામ કાલે ધર્માત્મા દિષ્ટાન્તં પુત્રપૌત્રવાન્
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે, ભુજગોને સાપયજ્ઞમાંથી મુક્ત કર્યા પછી, ધર્મનિષ્ઠ રહી, યોગ્ય સમયે પુત્ર અને પૌત્રો સાથે પોતાનો અંત પામ્યો.
ઇત્યાખ્યાનં મયાસ્તીકં યથાવત્તવ કીર્તિતમ્। યત્કીર્તયિત્વા સર્પેભ્યો ન ભયં વિદ્યતે ક્વચિત્
હું તને આસ્તીકની કથા જેમ બની તેમ કહી છે; તેને પઠન કરવાથી ક્યારેય ક્યાંય પણ સાપનો ભય રહેતો નથી.
યથા કથિતવાન્બ્રહ્મન્પ્રમતિઃ પૂર્વજસ્તવ। પુત્રાય રુરવે પ્રીતઃ પૃચ્છતે ભાર્ગવોત્તમ
જેમ તારા પૂર્વજ પ્રમતિએ, પ્રસન્ન થઈ, પોતાના પુત્ર રૂરુને પૂછતાં આ કથા કહી હતી, હે શ્રેષ્ઠ ભાર્ગવ, તેમ મેં પણ તને કહી છે.
યદ્વાક્યં શ્રુતવાંશ્ચાહં તથા ચ કથિતં મયા। આસ્તીકસ્ય કવેર્વિપ્ર શ્રીમચ્ચરિતમાદિતઃ
હું જે સાંભળ્યું છે, એ પ્રમાણે મેં તને આસ્તીક મુનિની મહિમાવંત કથા શરૂઆતથી કહી છે, હે બ્રાહ્મણ.