ક્રૂરકર્માઽસ્ત્રવિત્તાત ભવિષ્યસિ પરંતપ। યદર્થમસ્ત્રાણીપ્સુસ્ત્વં તં કામં પાણ્ડવાપ્નુહિ
તુ શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ બનશે, દુશ્મનોને હરાવનાર; તારે જે શસ્ત્રોની ઇચ્છા છે, પાંડવ, તે તને પ્રાપ્ત થાય.
તતોઽહમબ્રુવં નાહં દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ શત્રુહન્। માનુષેષુ પ્રયોક્ષ્યામિ વિનાઽસ્ત્રપ્રતિઘાતનાત્
પછી મેં કહ્યું: 'હું આ દૈવી શસ્ત્રો મનુષ્યોમાં ઉપયોગમાં નહીં લઉં, સિવાય કે બીજા શસ્ત્રોનો પ્રતિઘાત કરવો પડે.'
તાનિ દિવ્યાનિ મેઽસ્ત્રાણિ પ્રયચ્છ વિબુધાધિપ। લેકાંશ્ચાસ્ત્રજિતાન્પશ્ચાલ્લભેયં સુરપુઙ્ગવ
મને એ દૈવી શસ્ત્રો આપો, વિદ્વાનોના સ્વામી; અને પછી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, હું એ શસ્ત્રો પણ મેળવું, જે બધાને જીતે છે.
પરીક્ષાર્થં મયૈતત્તે વાક્યમુક્તં ધનંજય। મમાત્મજસ્ય વચનં સૂપપન્નમિદં તવ
તને પરખવા માટે, ધનંજય, મેં એ શબ્દો કહ્યા હતા; તારી આ વિનંતી ખરેખર યોગ્ય છે, જેમ મારા પોતાના પુત્રએ કહ્યું છે.
શિક્ષ મે ભવનં ગત્વાસર્વાણ્યસ્ત્રાણિ ભારત। વાયોરગ્નેર્વસુભ્યોઽપિ વરુણાત્સમરુદ્ગણાત્
હે ભારત, મારા ઘરે આવીને, તું મારી પાસેથી વાયુ, અગ્નિ, વસુઓ, વરુણ અને મરુતોના સહિત બધા શસ્ત્રો શીખજે.
સાધ્યં પૈતામહં ચૈવ ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્। વૈષ્ણવાનિ ચ સર્વાણિ નૈર્ઋતાનિ તથૈવ ચ
સાધ્ય, પિતામહ, ગંધર્વ, સાપ અને રાક્ષસો તથા વિષ્ણુ અને નૈરૃતના બધા શસ્ત્રો પણ તું શીખજે.
મદ્ગતાનિ ચ જાનીહિ સર્વાસ્ત્રાણિ કુરૂદ્વહ। એવમુક્ત્વા તુ માં શક્રસ્તત્રૈવાન્તરધીયત
કુરુવંશના આનંદ, મારા પાસે રહેલા બધા શસ્ત્રો પણ તું જાણજે. આમ કહીને શક્ર ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
અથાપશ્યં હરિયુજં રથમૈન્દ્રમુપસ્થિતમ્। દિવ્યં માયામયં પુણ્યં યત્તં માતલિના નૃપ
પછી મેં ઈન્દ્રનું રથ જોયું, જે દિવ્ય ઘોડાઓથી જોડાયેલું હતું, એ રથ દિવ્ય, અદ્ભુત અને પુણ્યમય હતું, અને માતલીએ તૈયાર કર્યું હતું, હે રાજા.
લોકપાલેષુ યાતેષુ મામુવાચાથ માતલિઃ। દ્રષ્ટુમિચ્છતિ શક્રસ્ત્વાં દેવરાજો મહાદ્યુતે
જ્યારે લોકપાલો ચાલ્યા ગયા, ત્યારે માતલીએ મને કહ્યું: 'દેવતાઓના રાજા શક્ર, હે તેજસ્વી, તને મળવા ઈચ્છે છે.'
સંસિદ્ધસ્ત્વં મહાબાહો કુરુ કાર્યમનુત્તમમ્। પશ્ય પુણ્યકૃતાં લોકાન્સશરીરો દિવં વ્રજ
'હે મહાબાહુ, તું સર્વે રીતે સિદ્ધ છે; હવે શ્રેષ્ઠ કાર્ય કર. પુણ્યશાળી લોકોના લોકને જોઈને, તું શરીર સાથે સ્વર્ગે જા.'
દેવરાજઃ સહસ્રાક્ષસ્ત્વાં દિદૃક્ષતિ ભારત। ઇત્યુક્તોઽહં માતલિના ગિરિમામન્ત્ર્ય શૈશિરમ્
'દેવતાઓના રાજા, હજારો આંખો ધરાવનારા, હે ભારત, તને જોવા ઈચ્છે છે.' માતલીએ આમ કહ્યું, ત્યારે મેં શૈશિર પર્વતને વંદન કર્યું.
પ્રદક્ષિણમુપાવૃત્ય સમારોહં રથોત્તમમ્। ચોદયામાસ સ હયાન્મનોમારુતરંહસઃ
તે પર્વતની પરિક્રમા કરીને, હું ઉત્તમ રથમાં ચઢ્યો; ત્યારબાદ તેણે મન અને પવન જેટલી ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓને હાંકી દીધા.
[માતલિર્હયતત્ત્વજ્ઞો યથાવદ્ભૂરિદક્ષિણઃ। અવૈક્ષત ચ મે વક્રૃંસ્તિતસ્યાથ સસારથિઃ। તથા ભ્રાન્તે રથે રાજન્વિસ્મિતશ્ચેદમબ્રવીત્
માતલિ, ઘોડાઓના તત્વમાં નિષ્ણાત અને કુશળ સારથી, મારી ઊભી સ્થિતિને ધ્યાનથી જોયા પછી, જ્યારે રથ આગળ વધ્યું, ત્યારે આશ્ચર્યથી બોલ્યો:
અત્યદ્ભુતમિદં ત્વદ્યવિચિત્રં પ્રતિભાતિ મે। યદાસ્થિતો રથં દિવ્યં પદાન્ન ચલિતઃ પદમ્ ।।]
'આજે મને આ અતિ અદ્ભુત અને આશ્ચર્યજનક લાગે છે કે તું આ દિવ્ય રથમાં બેઠો છે, છતાં તારા પગે જરા પણ હલનચલન નથી.'
દેવરાજોઽપિહિ મયા નિત્યમત્રોપલક્ષિતઃ। વિચલન્પ્રથમોત્પાતે હયાનાં ભરતર્ષભ
'હે ભારત, અહીં હંમેશા મેં દેવરાજને, ઘોડાઓના પ્રથમ ઉછાળે જ, હંમેશા હલનચલન કરતા જોયા છે.'
ત્વં પુનઃ સ્થિત એવાત્રરથે ભ્રાન્તે કુરૂદ્વહ। અતિશક્રમિદં સર્વં તવેતિ પ્રતિભાતિ મે
'પણ હે કુરુવંશના આનંદ, તું તો રથ ચાલે છે, છતાં સ્થિર ઊભો છે; આ બધું મને તો શક્ર કરતાં પણ વધારે લાગે છે.'
ઇત્યુક્ત્વાઽઽકાશમાવિશ્ય માતલિર્વિબુધાલયાન્। દર્શયામાસ મે રાજન્વિમાનાનિ ચ ભારત
આમ કહીને, માતલિ આકાશમાં પ્રવેશ્યો અને મને, હે રાજા, દેવતાઓના નિવાસ અને તેમના વિમાન પણ બતાવ્યા.
[સ રથો હરિભિર્યુક્તો હ્યૂર્ધ્વમાચક્રમે તતઃ। ઋષયો દેવતાશ્ચૈવ પૂજયન્તિ નરોત્તમ
તે રથ, દિવ્ય ઘોડાઓથી જોડાયેલું, પછી ઉપર ઉડી ગયું; ઋષિઓ અને દેવતાઓએ, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, તારી પૂજા કરી.
તતઃ કામગમાઁલ્લોકાનપશ્યં વૈ સુરર્ષિણામ્। ગન્ધર્વાપ્સરસાં ચૈવ પ્રભાવમમિતૌજસામ્ ।।]
પછી મેં ઈચ્છા મુજબ પ્રાપ્ત કરી શકાય એવા દેવઋષિઓના લોક અને અમાપ તેજ ધરાવતા ગંધર્વો તથા અપ્સરાઓનું વૈભવ જોયું.
નન્દનાદીનિ દેવાનાં વનાન્યુપવનાનિ ચ। દર્શયામાસ મે શીઘ્રં માતલિઃ શક્રસારથિઃ
માતલિ, શક્રના સારથી, મને ઝડપથી નંદન અને બીજા દેવતાઓના વન અને ઉપવન બતાવ્યા.
તતઃ શક્રસ્ય ભવનમપશ્યભમરાવતીમ્। દિવ્યૈઃ કામફલૈર્વૃક્ષૈ રત્નૈશ્ચ સમલંકૃતામ્
પછી મેં શક્રનું નિવાસ, અમરાવતી, જોયું, જે દિવ્ય ફળો ધરાવતા વૃક્ષો અને રત્નોથી શોભાયમાન હતું.
ન તાં ભાસયતે સૂર્યો ન શીતોષ્ણે ન ચ ક્લમઃ। ન બાધતે તત્રરજસ્તત્રાસ્તિ ન જરા નૃપ
ત્યાં સૂર્ય પ્રકાશતો નથી, ત્યાં neither તાપ છે કે neither ઠંડી, neither થાક છે; ત્યાં ધૂળ પણ નથી અને હે રાજા, વૃદ્ધાવસ્થાનું પણ કોઈ સ્થાન નથી.
ન તત્રશોકો દૈન્યં વા વૈવર્ણ્યં ચોપલક્ષ્યતે। દિવૌકસાં મહારાજ ન ગ્લાનિરરિમર્દન। ન ક્રોધલોભૌ તત્રાસ્તામશુબં વા વિશાંપતે
હે રાજા, ત્યાં સ્વર્ગવાસીઓમાં દુઃખ, નિરાશા કે મુખ પર વાદળીપણું ક્યાંય જોવા મળતું નથી; હે દુશ્મનોને હરાવનાર, ત્યાં થાક, ક્રોધ કે લાલચ પણ નથી, અને હે મનુષ્યોના સ્વામી, ત્યાં કશું અશુભ પણ નથી.
નિત્યં તુષ્ટાશ્ તે રાજન્પ્રાણિનઃ સુરવેશ્મનિ। નિત્યપુષ્પફલાસ્તત્ર પાદપા હરિતચ્છદાઃ
હે રાજા, દેવોના મહેલમાં બધા જીવ સદા સંતોષમાં રહે છે; ત્યાંના વૃક્ષો હંમેશા લીલા-છાયા છે અને સતત ફૂલો તથા ફળોથી ભરેલા રહે છે.
પુષ્કરિણ્યશ્ચ વિવિધાઃ પદ્મસૌગન્ધિકાયુતાઃ। શીતસ્તત્રવવૌ વાયુઃ સુગન્ધો વીજતે શુભઃ
ત્યાં અનેક પ્રકારની સરોવરો છે, જેમાં કમળ અને સુગંધિત નીલોત્પલ ફૂલેલા છે; ત્યાં ઠંડો, સુગંધિત અને પવિત્ર પવન વહે છે.
સર્વરત્નવિચિત્રા ચ ભૂમિઃ પુષ્પવિભૂષિતા। મૃગદ્વિજાશ્ચ બહવો રુચિરા મધુરસ્વરાઃ। વિમાનગામિનશ્ચાત્રદૃશ્યન્તે બહવોઽમરાઃ
ભૂમિ સર્વ પ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન અને ફૂલો વડે સજ્જ છે; ત્યાં અનેક સુંદર અવાજવાળા પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ જોવા મળે છે, અને ઘણા અમર લોકો વિમાનમાં ફરતા નજરે પડે છે.
તતોઽપશ્યં વસૂન્રુદ્રાન્સાધ્યાંશ્ચ સમરુદ્ગણાન્। આદિત્યાનશ્વિનૌ ચૈવ તાન્સર્વાન્પ્રત્યપૂજયમ્
પછી મેં વસુઓ, રુદ્રો, સાધ્યો અને તેમના સાથે મારુતો, આદિત્યો અને બંને અશ્વિનોને જોયા; મેં તેમને સૌને વંદન કર્યું.
તે માં વીર્યેણ યશસા તેજસા ચ બલેન ચ। અસ્ત્રૈશ્ચાપ્યન્વજાનન્ત સંગ્રામે વિજયેન ચ
તેઓએ મને મારા પરાક્રમ, યશ, તેજ અને શક્તિ માટે ઓળખ્યું, અને સાથે જ શસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગતતા તથા યુદ્ધમાં જીત માટે પણ માન આપ્યો.
પ્રવિશ્ય તાં પુરીં દિવ્યાં દેવગન્ધર્વપૂજિતામ્। દેવરાજં સહસ્રાક્ષમુપાતિષ્ઠં કૃતાઞ્જલિઃ
તે દિવ્ય અને દેવો તથા ગાંધર્વો દ્વારા પૂજિત નગરીમાં પ્રવેશીને, હું હાથ જોડીને હજારો આંખો ધરાવતાં દેવરાજ પાસે ગયો.
દદાવર્ધાસનં પ્રીતઃ શક્રો મે દદતાંવરઃ। બહુમાનાચ્ચ ગાત્રાણિ પસ્પર્શ મમ વાસવઃ
પ્રસન્ન થયેલા શક્રે, જે દાન આપનારા શ્રેષ્ઠ છે, મને સન્માનપૂર્વક બેઠક આપી, અને મહાન સન્માનથી વાસવએ મારા અંગો સ્પર્શ્યા.