સંક્ષેપતો વૈ સ વિશુદ્ધકર્મા તેભ્યઃ સમાખ્યાય દિવઃપ્રવેશમ્। માદ્રીસુતાભ્યાં સહિતઃ કિરીટી સુષ્વાપ તામાવસતિં પ્રતીતઃ
પવિત્ર કર્મો કરનાર અને મુગટધારી, સંક્ષિપ્તમાં સ્વર્ગપ્રવેશની વાત કહીને, માદ્રીપુત્રો સાથે ત્યાં નિશ્ચિંત થઈને સુઈ ગયો.
[તતો રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્। ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ સર્વૈરવન્દત ધનંજયઃ ।।]
પછી, રાત પસાર થયા પછી, ધનંજયે પોતાના બધા ભાઈઓ સાથે મળીને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને વંદન કર્યું.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ સર્વવાદિત્રનિઃખનઃ। બભૂવ તુમુલઃ શબ્દસ્ત્વન્તરિક્ષે દિવૌકસામ્
એ જ સમયે, આકાશમાં દેવતાઓ વચ્ચે બધાં વાદ્યોથી એક જોરદાર અવાજ ઊઠ્યો.
રથનેમિખનશ્ચૈવ ઘણ્ટાશબ્દશ્ચ ભારત। પૃથગ્વ્યાલમૃગાણાં ચ પક્ષિણાં ચૈવ સર્વશઃ
રથના ચક્રોની ઘસઘસ, ઘંટનો અવાજ અને અનેક જંગલી પ્રાણીઓ તથા પક્ષીઓની બૂમો સર્વત્ર સંભળાઈ, હે ભરતવંશી.
રવોન્મુખાસ્તે દદૃશુઃ પ્રીયમાણાઃ કુરૂદ્વહ। મરુદ્ભિરન્વિતં શક્રમાપતન્તં વિહાયસા
આનંદિત થયેલા કુરુઓએ ઉપર જોઈને, મારુતો સાથે આવેલા ઇન્દ્રને આકાશમાંથી ઉતરતા જોયા.
તે સમન્તાદનુયયુર્ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા। વિમાનૈઃ સૂર્યસંકાશૈર્દેવરાજમરિંદમમ્
ચારેય બાજુથી ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, સૂર્ય સમાન તેજવાળા વિમાનોમાં, દુશ્મનોને હરાવનાર દેવરાજનું અનુસરણ કરતા હતા.
તતઃ સ હરિભિર્યુક્તં જામ્બૂનદપરિષ્કૃતમ્। મેઘનાદિનમારુહ્ય શ્રિયા પરમયા જ્વલન્
પછી, પરમ તેજથી તેજસ્વી બનેલા તેમણે, સોનાથી સજ્જ અને દિવ્ય ઘોડાઓ જોડાયેલા મેઘનાદ રથ પર આરૂઢ થયા.
પાર્થાનભ્યાજપામાશુ દેવરાજઃ પુરંદરઃ। આગત્ય ચ સહસ્રાક્ષો રથાદવરુરોહ વૈ
દેવતાઓના રાજા પુરંદર ઝડપથી પૃથાપુત્રો પાસે આવ્યા અને હજારો આંખો ધરાવનારા ઇન્દ્ર રથમાંથી નીચે ઉતર્યા.
તં દૃષ્ટ્વૈવ મહાત્માનં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ શ્રીમાન્દેવરાજમુપાગમત્
મહાન આત્માવાળા ઇન્દ્રને જોઈને, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પોતાના ભાઈઓ સાથે મળીને, વૈભવી બનીને દેવરાજ પાસે ગયા.
પૂજયામાસ ચૈવાથ વિધિવદ્ભૂરિદક્ષિણઃ। યથાર્હમમિતાત્માનં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા
પછી, યોગ્ય રીતથી અને ઘણાં દાન સાથે, તેણે અનંત આત્માવાળા દેવરાજની વિધિ મુજબ પૂજા કરી.
ધનંજયશ્ચ તેજસ્વી પ્રણિપત્ય પુરંદરમ્। ભૃત્યવત્પ્રણતસ્તસ્થૌ દેવરાજસમીપતઃ
તેજસ્વી ધનંજયે પુરંદરને વંદન કરી, દેવરાજની પાસે ભક્તિપૂર્વક, સેવકની જેમ નમ્રતાથી ઊભો રહ્યો.
આઘ્રાય તં મહાતેજાઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ધનંજયભિપ્રેક્ષ્યવિનીતં સ્થિતમન્તિકે
મહાતેજસ્વી કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ધનંજયનું માથું સુઘી, તેને નમ્રતાથી નજીક ઊભેલો જોયો.
જટિલં દેવરાજસ્ય તપોયુક્તમકલ્મષમ્। હર્ષેણ મહતાઽઽવિષ્ટઃ ફલ્ગુનસ્યાથ દર્શનાત્। બભૂવ પરમપ્રીતો દેવરાજં ચ પૂજયન્
તપસ્વી, નિર્મળ અને તપમાં લીન દેવરાજ ઇન્દ્રને જોઈને, યુધિષ્ઠિર ફળગુનના દર્શનથી અત્યંત આનંદિત થયો અને દેવરાજની પૂજા કરી.
તં તથાઽદીનમનસં રાજાનં હર્,સંપ્લુતમ્। ઉવાચ વચનં ધીમાન્ધર્મરાજં પુરંદરઃ
રાજાને એવો આનંદ અને નમ્રતા સાથે જોઈ, બુદ્ધિશાળી પુરંદરે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને આ રીતે કહ્યું.
ત્વમિમાં પૃથિવીં રાજન્પ્રશાસિષ્યસિ પાણ્ડવ। સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ કૌન્તેય કામ્યકં પુનરાશ્રમમ્
કુંતીપુત્ર પાંડવ, તું આ ધરતી પર રાજ કરીશ. હે રાજા, તને શુભકામનાઓ, કૌંતેય, અને ફરીથી કામ્યક આશ્રમમાં પરત આવજે.
અસ્ત્રાણિ લબ્ધાનિ ચ પાણ્ડવેન સર્વાણિ મત્તઃ પ્રયતેન રાજન્। કૃતપ્રિયશ્ચાસ્મિ ધનંજયેન જેતું ન શક્યસ્ત્રિભિરેષ લોકૈઃ
પાંડવે મારી પાસેથી ખૂબ મહેનત કરીને બધાં શસ્ત્રો મેળવી લીધાં છે, હે રાજા. ધનંજયે મને પ્રસન્ન કર્યો છે, અને હવે તેને ત્રણેય લોક પણ જીતવા અસમર્થ છે.
એવમુક્ત્વા સહસ્રાક્ષઃ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્। જગામ ત્રિદિવં હૃષ્ટઃ સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ
આ રીતે કહીને હજારો આંખો ધરાવનારા ઇન્દ્ર, મહર્ષિઓ દ્વારા સ્તુતિ થતો અને આનંદિત થઈ, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને છોડીને સ્વર્ગે ચાલ્યા ગયા.
ધનેશ્વરગૃહસ્થાનાં પાણ્ડવાનાં સમાગમમ્। શક્રેણ ય ઇદં વિદ્વાનધીયીત સમાહિતઃ
જે કોઈ ધ્યાનપૂર્વક પાંડવો અને ધનની દેવતા તથા ઇન્દ્રના મિલનનું આ વર્ણન વાંચે છે, તે વિદ્વાન બને છે.
સંવત્સરં બ્રહ્મચારી નિયતઃ સંશિતવ્રતઃ। સ જીવેદ્ધિ નિરાબાધઃ સુસુખી શરદાં શતમ્
જે માણસ એક વર્ષ સુધી બ્રહ્મચર્ય પાળે છે, સંયમિત અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ધરાવે છે, તે નિરાંતિથી અને આનંદથી સો વર્ષ જીવે છે.
યથાગતં ગતે શક્રે ભ્રાતૃભિઃ સહ સંગતઃ। કૃષ્ણયા ચૈવ બીભત્સુર્ધર્મરાજમપૂજયત્
જેમ શક્ર આવ્યા હતા તેમ જ પાછા ગયા, ત્યારબાદ ભીમસેન પોતાના ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે મળીને ધર્મરાજનું સન્માન કર્યું.
અભિવાદયમાનં તં મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય પાણ્ડવમ્। હર્ષગદ્ગદયા વાચા પ્રહૃષ્ટોઽર્જુનમબ્રવીત્
અર્જુને ધર્મરાજને વંદન કર્યું ત્યારે રાજાએ આનંદથી પાંડવને ગળે લગાવ્યો, તેના માથા પર ચુંબન કર્યું અને ખુશીથી કંપતી વાણીમાં વાત કરી.
કથમર્જુન કાલોઽયં સ્વર્ગે રવ્યતિગતસ્તવ। કથં ચાસ્ત્રાણ્યવાપ્તાનિ દેવરાજશ્ચ તોષિતઃ
અર્જુન, સ્વર્ગમાં તારો સમય કેમ પસાર થયો? તું શસ્ત્રો કેવી રીતે મેળવ્યાં અને દેવતાઓના રાજા કેવી રીતે પ્રસન્ન થયા?
સમ્યગ્વા તે ગૃહીતાનિ કચ્ચિદસ્ત્રાણિ પાણ્ડવ। કચ્ચિત્સુરાધિપઃ પ્રીતો રુદ્રશ્ચાસ્ત્રાણ્યદાત્તવ
પાંડવ, શું તું બધાં શસ્ત્રો યોગ્ય રીતે મેળવી લીધાં? શું દેવરાજ પ્રસન્ન થયા અને શું રુદ્રે પણ તને પોતાના શસ્ત્રો આપ્યાં?
યથા દૃષ્ટશ્ચ તે શક્રો ભગવાન્વા પિનાકધૃત્। યથૈવાસ્ત્રાણ્યવાપ્તાનિ યથૈવારાધિતાશ્ચ તે
તારે શક્ર અને પિનાકધારી ભગવાનને કેવી રીતે જોયા, શસ્ત્રો કેવી રીતે મેળવ્યાં અને તેમને કેવી રીતે આરાધ્યા તે મને કહેજે.
યથોક્તવાંસ્ત્વાં ભગવાઞ્શતક્રતુરરિંદમ। કૃતપ્રિયસ્ત્વયાઽસ્મીતિ તસ્ય તે કિં પ્રિયં કૃતમ્
હે શત્રુવિજયી, ભગવાને તને કહ્યું કે 'તું મને પ્રસન્ન કર્યો છે' તો એવું કયું કામ તું કર્યું કે તેઓ ખુશ થયા?
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ મહાદ્યુતે। યથા તુષ્ટો મહાદેવો દેવરાજસ્તથાઽનઘ
હે તેજસ્વી, હું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું કે મહાદેવ અને દેવરાજ તારા પર કેવી રીતે પ્રસન્ન થયા, હે નિર્દોષ.
યચ્ચાપિ વજ્રપાણેસ્તુ પ્રિયં કૃતમરિંદમ। એતદાખ્યાહિ મે સર્વમખિલેન ધનંજય
હે શત્રુવિજયી, વજ્રધારીને પ્રસન્ન કરવા માટે તું શું કર્યું, તે બધું મને પૂરેપૂરું કહેજે, હે ધનંજય.
શૃણુ હન્ત મહારાજ વિધિના યેન દૃષ્ટવાન્। શતક્રતુમહં દેવં ભગવન્તં ચ શંકરમ્
હે મહારાજ, હવે સાંભળ, મેં કઈ રીતે યોગ્ય રીતથી શતક્રતુ દેવ અને ભગવાન શંકરને જોયા.
વિદ્યામધીત્ય તાં રાજંસ્ત્વયોક્તામરિમર્દન। ભવતા ચ સમાદિષ્ટસ્તપસે પ્રસ્થિતો વનમ્
હે શત્રુવિજયી, તું જે રીતે કહ્યું તે પ્રમાણે મેં તે વિદ્યા શીખી, અને તારા આદેશથી હું તપ કરવા માટે વનમાં ગયો.
ભૃગુતુન્દમથો ગત્વા કામ્યકાદાસ્થિતસ્તપઃ। એકરાત્રોષિતઃ કંચિદપશ્યં બ્રાહ્મણં પથિ
પછી હું કામ્યકથી ભૃગુટુંડ ગયો અને ત્યાં તપ કર્યો. એક રાત ત્યાં વિતાવી, રસ્તામાં મને એક બ્રાહ્મણ મળ્યો.