મયૂરહંસસ્વનનાદિતાનિ પુષ્પોપકીર્ણાનિ મહાચલસ્ય। શૃઙ્ગાણિ સાનૂનિ ચ પશ્યમાના ગિરેઃ પરં હર્ષમવાપ્ય તસ્થુઃ
મોર અને હંસના અવાજોથી ગુંજતા અને ફૂલો છાંયેલા મહાપર્વતના શિખરો અને ઢોળાણો જોઈને, તેઓ અત્યંત આનંદથી ઉભા રહ્યા.
સાક્ષાત્કુબેરેણ કૃતાશ્ચ તસ્મિ- ન્નગોત્તમે સંવૃતકૂટગુલ્માઃ। કાદમ્બકારણ્ડવહંસજુષ્ટાઃ પદ્માકુલાઃ પુષ્કરિણીરપશ્યન્
તે શ્રેષ્ઠ પર્વત પર, કુબેરે બનાવેલા, ઝાડીઓથી ઢંકાયેલા કિનારાવાળા, કાદંબ, કરંડવ અને હંસથી ભરેલા, કમળોથી છલકાતા સરોવરોએ તેઓ દર્શન કર્યું.
ક્રીડાપ્રદેશાંસ્ચ સમૃદ્ધરૂપા- ન્સવેદિકાંસ્તે ન્યવસન્સુવેશાન્। મણિપ્રકીર્ણાંશ્ચ મનોરમાંશ્ચ યથા ભવેયુર્નદસ્ય રાજ્ઞઃ
તેઓ સુંદર વેદિકા અને રત્નોથી શોભિત, રમવા માટેના સમૃદ્ધ સ્થળોમાં રહ્યા, જે નદીનાં રાજાને યોગ્ય લાગે એવા મનોહર હતા.
અનેકવર્ણૈશ્ સુગન્ધિભિશ્ચ મહાદ્રુમૈઃ સંતતમભ્રજાલૈઃ। તપઃપ્રધાનાઃ સતતં ચરન્તઃ શૃઙ્ગં ગિરેશ્ચિન્તયિતું ન શેકુઃ
અनेक રંગીન અને સુગંધિત મહાવૃક્ષોથી ઘેરાયેલા, વાદળ જેવી ઘનતા ધરાવતા, તપમાં તલીન રહેનાર લોકો સતત ફરતા, પણ પર્વતના શિખરનું ધ્યાન કરી શકતા નહોતા.
સ્વતેજસા તસ્ય નગોત્તમસ્ય મહૌષધીનાં ચ તથા પ્રભાવાત્। વિભક્તરૂપઃ સવિતા બભૂવ નિશામુખં પ્રાપ્ય નરર્ષભાણામ્
તે શ્રેષ્ઠ પર્વતના તેજ અને મહાન ઔષધિઓની શક્તિથી, સવિતા ભિન્ન રૂપે, શ્રેષ્ઠ પુરુષોમાં, રાત્રિ અંતે દેખાયો.
યમાસ્થિતઃ સ્થાવરજઙ્ગમાનાં વિભાવસુર્ભાવિતા હરીશઃ। તસ્યોદયં ચાસ્તમનં ચ વીર- સ્તત્રસ્થિતાસ્તે દદૃશુર્નૃસિંહાઃ
સ્થાવર અને ચળવળતા જીવોને પોષક સ્વરૂપ ધારણ કરનાર, પવનના સ્વામી અગ્નિદેવે તેમને પ્રેરણા આપી; તે સિંહસ્વરૂપ પુરુષોએ ત્યાં તેનું ઉદય અને અસ્ત જોયું.
રવેસ્તમિસ્રાગમનિર્ગમાંસ્તે તથોદયં ચાસ્તમનં ચ વીરાઃ। સમાવૃતાઃ પ્રેક્ષ્ય તમોનુદસ્ય ગભસ્તિજાલૈઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ
વીરોને અંધકાર આવવું-જવું, રવિનું ઉદય અને અસ્ત દેખાયું; અને તેની કિરણોની ઝાંખીથી દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ, અંધકાર દૂર થયો તેવું તેમણે જોયું.
સ્વાધ્યાયવન્તઃ સતતક્રિયાશ્ચ ધર્મપ્રધાનાશ્ચ શુચિવ્રતાશ્ચ। સત્યે સ્થિતાસ્તસ્ય મહારથસ્ય સત્યવ્રતસ્યાગમનપ્રતીક્ષાઃ
સતત સ્વાધ્યાયમાં, નિયમિત ક્રિયાઓમાં, ધર્મમાં અડગ, શુદ્ધ વ્રતવાળા અને સત્યમાં સ્થિર રહી, તેઓ તે મહાન રથયોદ્ધા અને સત્યવ્રતના આગમનની રાહ જોતા હતા.
ઇહૈવ હર્ષોઽસ્તુ સમાગતાનાં ક્ષિપ્રં કૃતાસ્ત્રેણ ધનંજયેન। ઇતિ બ્રુવન્તઃ પરમાશિપસ્તે પાર્થાસ્તપોયોગપરા બભૂવુઃ
અહીં એકઠા થયેલા સૌમાં આનંદ રહે, કેમ કે ધનંજયે, જે શસ્ત્રવિદ્યામાં પારંગત છે, વહેલી જ સંપત્તિ મેળવશે. આવું કહીને, મહાન ધનુર્ધર પાંડવો તપ અને યોગમાં લીન થઈ ગયા.
દૃષ્ટ્વા વિચિત્રાણિ ગિરૌ વનાનિ કિરીટિનં ચિન્તયતામભીક્ષ્ણમ્। બભૂવ રાવિર્દિવસશ્ચ તેષાં સંવત્સરેણૈવ સમાનરૂપઃ
પર્વત પરના અદ્ભુત વનો જોઈને, મસ્તક પર મુગટ ધારણ કરનાર સતત વિચારોમાં લીન રહ્યો; તેમના માટે આખા વર્ષ દરમિયાન સૂર્ય અને દિવસ સમાન જ રહ્યા.
યદૈવ ધૌમ્યાનુમતે મહાત્મા કૃત્વા જટાં પ્રવ્રજિતઃ સ જિષ્ણુઃ। તદૈવ તેષાં નબભૂવ હર્ષઃ કુતો રતિસ્તદ્ગતમાનસાનામ્
જ્યારે ધૌમ્યની મંજૂરીથી મહાત્મા જિષ્ણુએ જટાધારી બની સંન્યાસ લીધો, ત્યારે જ પાંડવોનો આનંદ ઓલપાઈ ગયો—જેમના મન જિષ્ણુમાં લીન હતા, તેમના માટે આનંદ કેવો રહે?
ભ્રાતુર્નિયોગાત્તુ યુધિષ્ઠિરસ્ય વનાદસૌ વારણમત્તગામી। યત્કામ્યકાત્પ્રવ્રજિતઃ સ જિષ્ણુ- સ્તદૈવ તે શોકહતા બભૂવુઃ
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી, જિષ્ણુ વનમાંથી મજબૂત હાથીની જેમ કામ્યક વન છોડીને ગયો; ત્યારે જ પાંડવો દુઃખથી ભરાઈ ગયા.
તથૈવ તં ચિન્તયતાં સિતાશ્વ- મસ્ત્રાર્થિનં વાસવમભ્યુપેતમ્। કાલઃ સ કૃચ્છ્રેણ મહાનતીત- સ્તસ્મિન્નગે ભારત ભારતાનામ્
સફેદ ઘોડાવાળો, શસ્ત્ર મેળવવા ઇચ્છુક અને વસવ સાથે ગયેલો તે જિષ્ણુ, એમનું સ્મરણ કરતા કરતા, પર્વત પર ભરતોનો સમય બહુ મુશ્કેલતાથી પસાર થયો.
[ઉષિત્વા પઞ્ચવર્ષાણિ સહસ્રાક્ષનિવેશને। અવાપ્ય દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ સર્વાણિ વિબુધેશ્વરાત્
હજારો આંખો ધરાવનારા દેવના નિવાસસ્થાને પાંચ વર્ષ વિતાવીને, તેણે દેવોના અધિપતિ પાસેથી સર્વે દિવ્ય શસ્ત્રો પ્રાપ્ત કર્યા.
આગ્નેયં વારુણં સૌમ્યં વાયવ્યમથ વૈષ્ણવમ્। ઐન્દ્રં પાશુપતં બ્રાહ્મં પારમેષ્ઠ્યં પ્રજાપતેઃ
તેણે અગ્નિ, વરુણ, સોમ, વાયુ, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર, પાશુપત, બ્રહ્મા, પરમેષ્ઠી અને પ્રજાપતિના શસ્ત્રો મેળવ્યા.
યમસ્ય ધાતુઃ સવિતુસ્ત્વષ્ટુર્વૈશ્રવણસ્ય ચં। તાનિ પ્રાપ્ય સહસ્રાક્ષાદભિવાદ્ય શતક્રતુમ્
યમ, ધાતૃ, સવિતા, ત્વષ્ટા અને વૈશ્વરવણના શસ્ત્રો પણ તેણે મેળવ્યા; આ બધું સહસ્રાક્ષ પાસેથી મેળવી, શતક્રતુને વંદન કર્યું.
અનુજ્ઞાતસ્તદા તેન કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્। આગચ્છદર્જુનઃ પ્રીતઃ પ્રહૃષ્ટો ગન્ધપાદનમ્
ત્યારે તેની પરવાનગી લઈને અને પરિક્રમા કરીને, અર્જુન આનંદથી અને ઉત્સાહપૂર્વક ગંધમાદન પરત ફર્યો.
તતઃ કદાચિદ્ધરિસંપ્રયુક્તં મહેન્દ્રવાહં સહસોપયાતમ્। વિદ્યુત્પ્રભં પ્રેક્ષ્ય મહારથાનાં હર્ષોઽર્જુનં ચિન્તયતાં બભૂવ
પછી, એક વખત, હરિ જોડાયેલા મહેન્દ્રના વાહનને અચાનક આવતું જોઈને, તેની વીજળી જેવી તેજસ્વિતા જોઈ મહાન યુધ્ધવીરોને અર્જુનના સ્મરણમાં આનંદ થયો.
સ દીપ્યમાનઃ સહસાઽન્તરિક્ષં પ્રકાશયન્માતલિસંગૃહીતઃ। બભૌ મહોલ્કેવ ઘનાન્તરસ્થા શિખેવ ચાગ્નેર્જ્વલિતા વિધૂમા
તે રથ તેજથી આકાશને તરત પ્રકાશિત કરતો, માતલિ દ્વારા સંચાલિત, વાદળોમાંથી પસાર થતી મહાન ઉલ્કા જેવો અને ધૂમરહિત અગ્નિની જ્યોતિ જેવો દેખાતો હતો.
તમાસ્થિતઃ સંદદૃશે કિરીટી સ્રગ્વી નવાન્યાભરણાનિ બિભ્રત્। ધનંજયો વજ્રધરપ્રભાવઃ શ્રિયા જ્વલન્પર્વતમાજગામ્
તેમાં આરૂઢ થયેલા મુગટધારી, ફૂલમાળા અને નવા આભૂષણોથી શોભાયમાન, ધનંજયે, ઇન્દ્ર જેવી કાંતિ ધરાવતા, તેજથી ઝળહળતા પર્વત પાસે આવ્યા.
સ શૈલમાસાદ્ય કિરીટમાલી મહેન્દ્રવાહાદવરુહ્ય તસ્માત્। ધૌમ્યસ્ય પાદાવભિવાદ્ય પૂર્વ- મજાતશત્રોસ્તદનન્તરં ચ
મુગટ અને માળા ધારણ કરીને, મહેન્દ્રના વાહન પરથી ઉતરી, તેણે સૌપ્રથમ ધૌમ્યના પગે વંદન કર્યું, પછી અજાતશત્રુને અને પછી બીજાઓને વંદન કર્યા.
વૃકોદરસ્યાપિ ચ વન્દ્ય પાદૌ માદ્રીસુતાભ્યામભિવાદિતશ્ચ। સમેત્ય કૃષ્ણાં પરિસાન્ત્વ્ય ચૈનાં પ્રહ્વોઽભવદ્ભ્રાતુરુપહ્વરે સઃ
ભીમસેન અને માદ્રીપુત્રોના પગે પણ વંદન કરીને, કૃષ્ણાને મળીને તેને શાંતવના આપી, તે પોતાના ભાઈ સમક્ષ નમ્રતાથી ઊભો રહ્યો.
બભૂવ તેષાં પરમઃ પ્રહર્ષ- સ્તેનાપ્રમેયેણ સમેત્ય તત્ર। સ ચાપિ તાન્પ્રેક્ષ્ય કિરીટમાલી નનન્દ રાજાનમભિપ્રશંસન્
ત્યાં તેઓમાં અતિશય આનંદ છવાઈ ગયો, કારણ કે તે અપરિમિત આનંદ સાથે તેમને મળ્યો; અને તેમને જોઈને મુગટધારી અર્જુન પણ રાજાને વખાણતો આનંદિત થયો.
યમાસ્થિતઃ સપ્ત જઘાન પૂગાન્ દિતેઃ સુતાનાં નમુચેર્નિહન્તા। તમિન્દ્રવાહં સમુપેત્ય પાર્થાઃ પ્રદક્ષિણં ચક્રુરદીનસત્વાઃ
તે રથ પર આરૂઢ રહી, તેણે દિતિના પુત્રોના સાત ગોઠોને સંહાર્યા, નામુચિના વિનાશક; પછી પાંડવો નિર્ભય મનથી મહેન્દ્રના રથની પરિક્રમા કરી.
તે માતલેશ્ચક્રુરતીવ હૃષ્ટાઃ સત્કારમગ્ર્યં સુરરાજતુલ્યમ્। સર્વં યથાવચ્ચ દિવૌકસઙ્ઘં પપ્રચ્યુરેનં કુરુરાજપુત્રાઃ
માતલિને તેઓએ ખૂબ આનંદથી, દેવરાજ સમાન શ્રેષ્ઠ સન્માન આપ્યું; કુરુરાજના પુત્રોએ દેવોના સમૂહની જેમ તેની પાસે બધું પૂછ્યું.
તાનપ્યસૌ માતલિરભ્યનન્દ- ત્પિતેવ પુત્રાનનુશિષ્ય પાર્થાન્। યયૌ રથેનાપ્રતિમપ્રભેણ પુનઃ સકાશં ત્રિદિવેશ્વરસ્ય
માતલિએ પણ પાંડવોને પિતાએ પુત્રોને શીખવે તેમ શીખવી આનંદ અનુભવ્યો; પછી તે પોતાના અનન્ય તેજસ્વી રથમાં બેસી, ફરીથી સ્વર્ગના અધિપતિ પાસે ગયો.
ગતે તુ તસ્મિન્વરદેવવાહે શક્રાત્મજઃ સર્વરિપુપ્રમાથી। `સાક્ષાત્સહસ્રાક્ષ ઇવ પ્રતીતઃ શ્રીમાન્સ્વદેહાદવમુચ્ય જિષ્ણુઃ
જ્યારે દેવોના શ્રેષ્ઠ વાહનવાળા વિદાય થયા, ત્યારે ઇન્દ્રપુત્ર, સર્વ દુશ્મનોને હરાવનાર, પોતે જ ઇન્દ્ર જેવો તેજસ્વી અને વૈભવી, પોતાના સ્વરૂપમાંથી મુક્ત થયો, હે વિજયી.
શક્રેણ દત્તાનિદદૌ મહાત્મા મહાધનાન્યુત્તમરૂપવન્તિ। દિવાકરાભાણિ વિભૂષણાનિ પ્રીતઃ પ્રિયાયૈ સુતસોમમાત્રે
મહાન આત્માવાળા, પ્રસન્ન થઈને, સુતસોમાની માતા પોતાની પ્રિય પત્નીને, ઇન્દ્ર દ્વારા અપાયેલી, અતિ સુંદર અને સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતી મોટી સંપત્તિ અને આભૂષણો આપી દીધા.
તતઋઃ સ તેષાં કુરુપુઙ્ગવાનાં તેષાં ચ સૂર્યાગ્નિસમપ્રભાણામ્। વિપ્રર્ષભાણામુપવિશ્ય મધ્યે સર્વં યથાવત્કથયાંબભૂવ
પછી, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સૂર્ય-અગ્નિ સમાન તેજવાળા બ્રાહ્મણોમાં બેઠા રહીને, તેણે બધું જ સાચું-સાચું કહ્યુ.
એવં મયાઽસ્ત્રાણ્યુપશિક્ષિતાનિ શક્રાચ્ચ વાયોશ્ચ શિવાચ્ચ સાક્ષાત્। તથૈવ શીલેન સમાધિના ચ પ્રીતાઃ સુરા મે સહિતાઃ સહેન્દ્રાઃ
હું ઇન્દ્ર, વાયુ અને શિવ પાસેથી સીધા જ શસ્ત્રવિદ્યા શીખી છે; અને મારા સારા વર્તન અને એકાગ્રતાથી દેવતાઓ સહિત ઇન્દ્ર પણ મારે પર પ્રસન્ન થયા છે.