પિતૄન્દેવાનૃષીન્વિપ્રાન્પૂજયિત્વા મહાયશાઃ। સપ્ત મુખ્યાન્મહામેધાનાહરદ્યમુનાં પ્રતિ
યમુના કાંઠે, મહાયશસ્વી એ પુરુષે પિતૃઓ, દેવો, ઋષિઓ અને બ્રાહ્મણોની પૂજા કરીને સાત મુખ્ય યજ્ઞો કર્યા.
અધિરાજઃ સ રાજંસ્ત્વાં શન્તનુઃ પ્રપિતામહઃ। સ્વર્ગજિચ્છક્રલોકસ્થઃ કુશલં પરિપૃચ્છતિ
એ મહારાજા, તારો પ્રપિતામહ શાંતનુ, સ્વર્ગ વિજેતા બની ઇન્દ્રલોકમાં વસે છે અને તારી કૂશળતા પૂછે છે.
એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં ધનદેન પ્રભાષિતમ્। પાણ્ડવાશ્ચ તતસ્તેન બભૂવઃ સંપ્રહર્ષિતાઃ
ધનની દેવતા દ્વારા કહેવામાં આવેલા આ વચન સાંભળીને પાંડવો ખૂબ આનંદિત થયા.
તતઃ શક્તિં ગદાં ખઙ્ગં ધનુશ્ચ ભરતર્ષભઃ। પ્રાધ્વંકૃત્વા નમશ્ચક્રે કુબેરાય વૃકોદરઃ
પછી, ભરતવંશી વ્રુકોદરે પોતાની શક્તિ, ગદા, ખડગ અને ધનુષ આગળ મૂકી, કુબેરને વંદન કર્યું.
તતોઽબ્રવીદ્ધનાધ્યક્ષઃ શરણ્યઃ શરણાગતમ્। માનહા ભવ શત્રૂણાં સુહૃદાં નન્દિવર્ધનઃ
પછી આશ્રય આપનારા ધનાધિપતિએ આશ્રય માટે આવેલા વ્રુકોદરને કહ્યું: 'શત્રુઓના અહંકારને તોડી નાખ અને મિત્રોની ખુશી વધાર.'
વિભયસ્તાપ શૈલાગ્રે વસાનઃ સહ બન્ધુભિઃ। સુપર્ણપિતૃદેવાનાં સતતં માનકૃદ્ભવ
પર્વતની ટોચે તું અને તારા સગાં-સંબંધીઓ નિર્ભય અને નિરાવેગ રહીને સુપર્ણ, પિતૃઓ અને દેવોને હંમેશા માન આપ.
ઋજું પશ્યત મા વક્રં સત્યં વદત માઽનૃતમ્। દીર્ઘં પશ્યત મા હ્રસ્વં પરં પશ્યત માઽપરમ્
સાચું જોઈને વાંકડું ન જો, સાચું બોલ અને ખોટું ન બોલ, મોટું જોઈને નાનું ન જો, શ્રેષ્ઠ જોઈને નીચું ન જો.
સ્વેષુ વેશ્મસુ રમ્યેષુ વસતામિત્રતાપનાઃ। કામાન્ન પરિહાસ્યન્તિ યક્ષા વોભરતર્ષભાઃ
હે ભરતવંશીઓ, જ્યારે તમે તમારી સુખદાયી વાસસ્થળોમાં રહેશો, ત્યારે યક્ષો તમારી ઈચ્છાઓથી વંચિત નહીં કરે.
શીઘ્રમેવ ગુડાકેશઃ કૃતાસ્ત્રઃ પુરુષર્ષભઃ। સાક્ષાન્મઘવતોત્સૃષ્ટઃ સંપ્રાપ્સ્યતિ ધનંજયઃ
અતિશીઘ્ર, ગુડાકેશ, જે શસ્ત્રવિદ્યા પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યો છે અને મઘવંતે સીધો મોકલ્યો છે, એ ધનંજયને પ્રાપ્ત કરશે.
એવમુત્તમકર્માણમનુશિષ્ય યુધિષ્ઠિરમ્। અસ્તં ગિરિમિવાદિત્યઃ પ્રયયૌ ગુહ્યકાધિપઃ
આ રીતે ઉત્તમ આચરણની શિક્ષા આપી, ગુહ્યકોના સ્વામી યુધિષ્ઠિરને કહીને પર્વતની પાછળ અસ્ત થતા સૂર્યની જેમ વિદાય પામ્યા.
તં પરિસ્તોમસંકીર્ણૈર્નાનારત્નવિભૂષિતૈઃ। યાનૈરનુયયુર્યક્ષા રાક્ષસાશ્ચ સહસ્રશઃ
પછી, વિવિધ રત્નોથી શોભિત અને સ્તુતિગાનથી ઘેરાયેલા હજારો યક્ષો અને રાક્ષસો પોતાના વાહનોમાં તેની પાછળ ચાલ્યા.
પક્ષિણામિવ કનિર્ઘોષઃ કુબેરસદનં પ્રતિ। બભૂવ પરમાશ્વાનામૈરાવતપથે યથા
એ લોકો જ્યારે કુબેરના મહેલ તરફ ગયા, ત્યારે એમનો અવાજ પક્ષીઓના ટોળાની જેમ ગૂંજતો હતો, જાણે એ એરાવતના માર્ગે ઉત્તમ ઘોડાઓ સાથે જાય છે.
તે જગ્મુસ્તૂર્ણમાકાશં ધનાધિપતિવાજિનઃ। પ્રકર્ષન્ત ઇવાભ્રાણિ પિબન્ત ઇવમારુતમ્
ધનાધિપતિના ઘોડાઓ આકાશમાં ઝડપથી દોડ્યા, જાણે વાદળોને ખેંચી રહ્યા હોય અને પવન પી રહ્યા હોય.
તતસ્તાનિ શરીરાણિ ગતસત્વાનિ રક્ષસામ્। અપાકૃષ્યન્ત શૈલાગ્રાદ્ધનાધિપતિશાસનાત્
પછી, ધનાધિપતિના આદેશથી, રાક્ષસોના જીવહીન દેહો પર્વતની ટોચ પરથી દૂર કરવામાં આવ્યા.
તેષાં હિ શાપકાલઃ સ કૃતોઽગસ્ત્યેન ધીમતા। સમરે નિહતાસ્તસ્માચ્છાપસ્યાન્તોઽભવત્તદા
કારણ કે અગસ્ત્ય મુનિએ જે શાપનો સમય નક્કી કર્યો હતો, યુદ્ધમાં તેઓ મારાયા ત્યારે એ શાપનો અંત આવી ગયો.
પાણ્ડવાશ્મહાત્માનસ્તેષુ વેશ્મસુ તાં ક્ષપામ્। સુખમૂષુર્ગતોદ્વેગાઃ પૂજિતાઃ સહ રાક્ષસૈઃ
પાંડવો એ રાત્રિમાં એ ઘરોમાં નિરાંતે અને નિર્ભયતાથી રહી, રાક્ષસો સાથે સન્માન પામ્યા.
તતઃ સૂર્યોદયે ધૌમ્યઃ પાઞ્ચાલીસહિતાંસ્ચ તાન્। આર્ષ્ટિણેન સહિતઃ પાણ્ડવાનભ્યવર્તત
પછી સૂર્યોદયે, ધૌમ્ય પાંડવો પાસે પાંચાલો અને ઋષ્ટિષેણ સાથે આવ્યા.
તેઽભિવાદ્યાર્ષ્ટિષેણસ્ય પાદૌ ધૌમ્યસ્ય ચૈવ હ। તતઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે બ્રાહ્મણાંસ્તાનપૂજયન્
પાંડવો ઋષ્ટિષેણ અને ધૌમ્યના પગે વંદન કરીને, બંને બ્રાહ્મણોને હાથ જોડીને સન્માન આપ્યો.
આર્ષ્ટિષેણં પરિષ્વજ્ય પુત્રવદ્ભરતર્ષભ'। ધર્મરાજં સ્પૃશન્પાણૌ પાણિના સ મહાતપાઃ। પ્રાચીં દિશમભિપ્રેક્ષ્ય મહર્ષિરિદમબ્રવીત્
મહાન તપસ્વી ઋષ્ટિષેણે પુત્રની જેમ પાંજરાવ્યું, ધર્મરાજના હાથને પોતાના હાથથી સ્પર્શ કર્યો, પૂર્વ દિશા તરફ જોઈને એમ કહ્યું:
અસૌ સાગરપર્યન્તાં ભૂમિમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ। શૈલરાજો મહારાજ મન્દરોઽભિવિરાજયન્। ઇન્દ્રવૈશ્રવણોપેતાં દિશં પાણ્ડવ રક્ષતિ
મહારાજ, એ છે મન્દર પર્વત, જે દરિયા સુધી ધરતીને ઢાંકી રહ્યો છે અને તેજથી ચમકી રહ્યો છે. ઇન્દ્ર અને કુબેર સાથે મળીને, એ પૂર્વ દિશાની રક્ષા કરે છે, પાંડવ.
પર્વતૈશ્ચ વનાન્તૈશ્ચ કાનનૈશ્ચૈવ શોભિતમ્। એતમાહુર્મહેન્દ્રસ્ય રાજ્ઞો વૈશ્રવણસ્ય ચ। ઋષયઃ સર્વધર્મજ્ઞાઃ સર્વે તાત મનીષિણઃ
આ પ્રદેશ પર્વતો, જંગલો અને વનોથી શોભાયમાન છે. બધા ધર્મજ્ઞ ઋષિઓ કહે છે કે આ મહેન્દ્ર અને વૈશ્વરાણ રાજાનું સ્થાન છે.
અતશ્ચોદ્યન્તમાદિત્યમુપતિષ્ઠન્તિ વૈ પ્રજાઃ। ઋષયશ્ચાપિ ધર્મજ્ઞાઃ સિદ્ધાઃ સાધ્યાશ્ચ દેવતાઃ
અહીં સર્વ પ્રજાઓ, ધર્મજ્ઞ ઋષિઓ, સિદ્ધો અને સાધ્ય દેવતાઓ ઉગતા સૂર્યની પૂજા કરે છે.
યમસ્તુ રાજા ધર્મજ્ઞઃ સર્વપ્રાણભૃતાં પ્રભુઃ। પ્રેતસત્વગતીમેતાં દક્ષિણામાશ્રિતો દિશમ્
યમ, જે સર્વ જીવનો સ્વામી અને ધર્મને જાણનારો રાજા છે, એ દક્ષિણ દિશામાં, પિતૃઓના લોકમાં વસે છે.
એતત્સંયમનં પુણ્યમતીવાદ્ભુતદર્શનમ્। પ્રેતરાજસ્ય ભવનમૃદ્ધ્યા પરમયા યુતમ્
આ છે પવિત્ર સંયમનું સ્થાન, અદ્ભુત દર્શનવાળું, પિતૃરાજનું મહેલ, જે મહાન વૈભવથી યુક્ત છે.
યં પ્રાપ્ય સવિતા રાજન્સત્યેન પ્રતિતિષ્ઠતિ। અસ્તં પર્વતરાજાનમેતમાહુર્મનીષિણઃ
રાજા, અહીં આવીને સૂર્ય દેવ સત્યના બળે સ્થિર રહે છે; વિદ્વાનો આ પર્વતને અસ્તાચળ કહે છે.
એવં પર્વતરાજાનં સમુદ્રં ચ મહોદધિમ્। અવસન્વરુણો રાજા ભૂતાનિ પરિરક્ષતિ
આ રીતે પર્વતરાજ અને મહાસાગર એ વરુણ રાજાનું નિવાસસ્થાન છે, જે સર્વ પ્રાણીઓની રક્ષા કરે છે.
ઉદીચીં દીપયન્નેષ દિશં તિષ્ઠતિ કીર્તિમાન્। મહામેરુર્મહાભાગ શિવો બ્રહ્મવિદાંગતિઃ
ઉત્તર દિશામાં તેજ પાથરે છે મહાન મહામેરુ, જે પુણ્યવાન અને કલ્યાણમય છે, અને બ્રહ્મને જાણનારા માટે માર્ગરૂપ છે.
યસ્મિન્બ્રહ્મસદશ્ચૈવ ભૂતાત્મા ચાવતિષ્ઠતે। પ્રજાપતિઃ સૃજન્સર્વં યત્કિંચિજ્જઙ્ગમાગમમ્
જ્યાં બ્રહ્માસભા અને સર્વ જીવાત્મા વસે છે, અને પ્રજાપતિ સર્વ જડ-ચેતનનું સર્જન કરે છે.
યાનાહુર્બ્રહ્મણઃ પુત્રાન્માનસાન્દક્ષસપ્તમાન્। તેષામપિ મહામેરુઃ શિવં સ્થાનમનામયમ્
જેનાંને બ્રહ્માના મનથી જન્મેલા પુત્રો અને દક્ષના સાત પુત્રો કહે છે, એમના માટે પણ મહામેરુ શુદ્ધ અને નિર્વિકાર નિવાસસ્થાન છે.
અત્રૈવ પ્રતિતિષ્ઠન્તિ પુનરેષોદયન્તિ ચ। સપ્ત દેવર્ષયસ્તાત વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્તદા
અહીં જ વશિષ્ઠાદિ સાત દેવર્ષિ સ્થિર રહે છે અને ફરીથી પ્રકાશિત થાય છે, પ્રિય.