પ્રવરા રાક્ષસેન્દ્રાણાં યક્ષાણાં ચ નરાધિપ। શેરતે નિહતા દેવ ગતસત્વાઃ પરાસવઃ
રાજા, રાક્ષસ અને યક્ષોના શ્રેષ્ઠ વડાઓ હવે મૃત પडे છે, તેમનું પ્રાણ છૂટી ગયું છે અને શરીર નિર્જીવ છે.
ભગ્નઃ શૈલો વયં ભગ્ના મણિમાંસ્તે સખા હતઃ। માનુષેણં કૃતં કર્મ વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્
પર્વત તૂટી ગયો છે, અમે હારી ગયા છીએ, અમારો રત્નોથી સજ્જ મિત્ર પણ મારો ગયો છે; આ બધું એક માનવે કર્યું છે—હવે આગળ શું કરવું તે તમે નક્કી કરો.
સ તચ્છ્રુત્વા તુ સંક્રુદ્ધઃ સર્વયક્ષગણાધિપઃ। કોપસંરક્તનયનઃ કથમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
આ સાંભળીને બધા યક્ષોના સ્વામી ગુસ્સે ભરાયા, તેમની આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગઈ અને તેમણે પૂછ્યું, 'આ કેવી રીતે થયું?'
દ્વિતીયમપરાધ્યન્તં ભીમં શ્રુત્વા ધનેશ્વરઃ। ચુક્રોધ યક્ષાધિપતિર્યુજ્યતામિતિ ચાબ્રવીત્
ભીમનું બીજું અપમાન સાંભળીને ધનના સ્વામી ખૂબ ગુસ્સે થયા; યક્ષાધિપતિએ આજ્ઞા આપી, 'તૈયારી કરો.'
અથાભ્રઘનસંકાશં ગિરિકૂટમિવોચ્છ્રિતમ્। રથં સંયોજયામાસુર્ગર્ન્ધૈવર્હેમમાલિભિઃ
પછી, વાદળના સમૂહ અથવા ઊંચા પર્વતની જેમ દેખાતા, સોનાની માળાઓથી શોભતા રથને તેઓ તૈયાર કરવા લાગ્યા.
તસ્ય સર્વગુણોપેતા વિમલાક્ષા હયોત્તમાઃ। તેજોબલગુણોપેતા નાનારત્નવિભૂષિતાઃ। શોભમાના રથે યુક્તાસ્તરિષ્યન્ત ઇવાશુગાઃ
એ રથમાં સર્વ ગુણોથી યુક્ત, તેજસ્વી આંખોવાળા, બળ અને શક્તિથી ભરપૂર, વિવિધ રત્નોથી સજ્જ એવા નિર્મળ ઘોડાઓ જોડાયા, જે ઝડપથી બધું પાર કરી શકે એવા લાગતા હતા.
તતસ્તે તુ મહાયક્ષાઃ ક્રુદ્ધં દૃષ્ટ્વા ધનેશ્વરમ્'। હર્ષયામાસુરન્યોન્યમિઙ્ગિતૈર્વિજયાવહૈઃ
પછી, ધનના સ્વામી ગુસ્સે થયા તે જોઈને મહાયક્ષોએ એકબીજાને વિજયના સંકેતો આપીને આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
સ તમાસ્થાય ભગવાન્રાજરાજો મહારથમ્। પ્રયયૌ દેવગનધર્વૈઃ સ્તૂયમાનો મહાદ્યુતિઃ
પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેજસ્વી ભગવાન એ મહારથ પર ચઢ્યા અને દેવો તથા ગંધર્વો દ્વારા સ્તુતિ થતી, ત્યાંથી નીકળી પડ્યા.
તં પ્રયાન્તં મહાત્માનં સર્વે યક્ષા ધનાધિપમ્। `અનુજગ્મુર્મહાત્માનં ધનદં ઘોરદર્શનાઃ
જ્યારે એ મહાત્મા ધનના સ્વામી રવાના થયા, ત્યારે બધા ભયાનક દેખાતા યક્ષોએ તેમને અનુસરણ કર્યું.
રક્તાક્ષા હેમસંકાશા મહાકાયા મહાબલાઃ। સાયુધા બદ્ધનિસ્ત્રિંશા યક્ષા બહુશતાયુધાઃ
લાલ આંખોવાળા, સોનાની જેમ ચમકતા, વિશાળ શરીર અને મહાન બળ ધરાવતા, હથિયારો અને તલવારથી સજ્જ એવા અનેક યક્ષાઓ આગળ વધ્યા.
તે જવેન મહાવેગાઃ પ્લવમાના વિહાયસા। ગન્ધમાદનમાજગ્મુઃ પ્રકર્ષન્ત ઇવામ્બરમ્
તેઓ ભારે ઝડપ અને જોરથી આકાશમાં ઉડીને, જાણે આકાશને ખેંચી લાવે છે એમ, ગંધમાદન પર્વત પર પહોંચી ગયા.
તત્કેસરિમહાજાલં ધનાધિપતિપાલિતમ્। `રમ્યં ચૈવ ગિરેઃ શૃઙ્ગમાસેદુર્યત્રપાણ્ડવાઃ
તેઓ ધનના સ્વામી દ્વારા રક્ષાતું અને સિંહધ્વજોથી શોભતું એ સુંદર પર્વતશિખર પર પહોંચ્યા, જ્યાં પાંડવો નિવાસ કરતા હતા.
કુબેરં ચ મહાત્માનં યક્ષરક્ષોગણાવૃતમ્। દદૃશુર્હૃષ્ટરોમાણઃ પાણ્ડવાઃ પ્રિયદર્શનમ્
પાંડવો આનંદથી રોમાંચિત થઈ, સુંદર અને મહાન આત્માવાળા કુબેરને જોયા, જે યક્ષો અને રાક્ષસોના સમૂહથી ઘેરાયેલા હતા.
કુબેરસ્તુ મહાસત્વાન્પાણ્ડોઃ પુત્રાન્મહારથાન્। આત્તકાર્મુકનિસ્ત્રિંશાન્દૃષ્ટ્વા પ્રીતોઽભવત્તદા
કુબેરે પાંડુના પરાક્રમી અને મહારથી પુત્રોને, ધનુષ્ય અને તલવારથી સજ્જ જોઈ, તે સમયે આનંદ અનુભવ્યો.
સર્વે ચેમે નરવ્યાઘ્રાઃ પુરન્દરસમૌજસઃ।' દેવકાર્યં કરિષ્યન્તિ હૃદયેન તુતોષ હ
આ બધા પુરુષસિંહો, ઈન્દ્ર જેવી શક્તિ ધરાવતા, દેવોના કાર્યને પૂર્ણ કરશે—આ વિચારથી તેનું હૃદય સંતોષ પામ્યું.
તે પક્ષિણ ઇવાપેતુર્ગિરિશૃઙ્ગં મહાજવાઃ। તસ્થુસ્તેષાં સકાશે વૈ ધનેશ્વરપુરઃસરાઃ
પછી તે ઝડપી યોધ્ધાઓ પર્વતની ચોટી પરથી પક્ષીઓની જેમ દૂર ગયા, અને ધનની દેવતા કુબેરના અનુયાયીઓ તેમના સામે ઉભા રહ્યા.
તતસ્તં હૃષ્ટમનસં પાણ્ડવાન્પ્રતિ ભારત। સમીક્ષ્યયક્ષગન્ધર્વા નિર્વિકારમવસ્થિતાઃ
પછી, હે ભારત, પાંડવોને આનંદિત મનથી જોયા પછી, યક્ષો અને ગંધર્વો સ્થિર અને નિર્ભય ઊભા રહ્યા.
પાણ્ડવાશ્ચ મહાત્માનઃ પ્રણમ્ય ધનદં પ્રભુમ્। નકુલઃ સહદેવશ્ ધર્મપુત્રશ્ચ ધર્મવિત્
મહાન આત્માવાળા પાંડવો, ધનની દેવતા કુબેરને વંદન કરીને, નકુલ, સહદેવ અને ધર્મને જાણનારા યુધિષ્ઠિરે નમન કર્યું.
અપરાદ્ધમિવાત્માનં મન્યમાના મહારથાઃ। તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે પરિવાર્ય ધનેશ્વરમ્
મહાન રથીઓએ પોતાને કોઈ દોષી સમજી, બધા હાથ જોડીને ધનની દેવતા કુબેરને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
શય્યાસનયુતં શ્રીમત્પુષ્પકં વિશ્વકર્મણા। વિહિતં ચિત્રપર્યન્તમાતિષ્ઠત ધનાધિપઃ
કુબેર, વિશ્વકર્માએ બનાવેલી સુંદર શય્યા અને આસનોથી સજ્જ, મનોહર પુષ્પકમાં બેઠા હતા.
તમાસીનં મહાકાયાઃ શઙ્કુકર્ણા મહાજવાઃ। ઉપોપવિવિશુર્યક્ષા રાક્ષસાશ્ સહસ્રશઃ
પછી હજારો યક્ષો અને રાક્ષસો, મોટા શરીરવાળા અને શંખ જેવા કાન ધરાવતા, ઝડપથી આવીને નજીકમાં બેઠા.
શતશશ્ચાપિ ગન્ધર્વાસ્તથૈવાપ્સરસાં ગણાઃ। પરિવાર્યોપતિષ્ઠન્તિ યથા દેવાઃ શતક્રતુમ્
સાંભળો, હજારો ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહ પણ આસપાસ ભેગા થયા અને દેવો જેમ શતક્રતુની સેવા કરે તેમ તેઓએ સેવા કરી.
કાઞ્જનીં શિરસા બિભ્રદ્ભીમસેનઃ સ્રજં શુભામ્। બાણખઙ્ગધનુષ્પાણિરુદૈક્ષત ધનાધિપમ્
ભીમસેને પોતાના માથે સુંદર સોનેરી વણાવેલી વણમાલા પહેરી, હાથમાં બાણ, ખડગ અને ધનુષ્ય લઈને ધનની દેવતા કુબેરને નિહાળ્યા.
ન ભીર્ભીમસ્ય ન ગ્લાનિર્વિક્ષતસ્યાપિ રાક્ષસૈઃ। આસીત્તસ્યામવસ્તાયાં કુબેરમપિ પશ્યતઃ
ભીમને રાક્ષસો જોઈ રહ્યા હોવા છતાં, તેના મનમાં ન તો ડર હતો, ન તો થાક, જ્યારે તે કુબેરને જોઈ રહ્યો હતો.
આદદાનં શિતાન્બાણાન્યોદ્ધુકામમવસ્થિતમ્। દૃષ્ટ્વા ભીમં ધર્મસુતમબ્રવીન્નરવાહનઃ
ભીમને તીક્ષ્ણ બાણો લઈને યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈ, ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, નરવાહનને કહ્યું.
વિદુસ્ત્વાં સર્વભૂતાનિ પાર્થ ભૂતહિતે રતમ્। નિર્ભયશ્ચાપિશૈલાગ્રે વસ ત્વં સહ બન્ધુભિઃ
પાર્થ, બધા જીવજંતુઓ તને સર્વના કલ્યાણમાં લાગેલા જાણે છે; તેથી તું નિર્ભય થઈને તારા સગાં સાથે આ પર્વતની ચોટી પર રહે.
ન ચ મન્યુસ્ત્વયા કાર્યો ભીમસેનસ્ય પાણ્ડવ। કાલેનૈતે હતાઃ પૂર્વં નિમિત્તમનુજસ્તવ
પાંડવ, તારે ભીમસેન પર રોષ રાખવો નહીં; સમયથી પહેલેથી જ એ લોકો મરેલા હતા, તારો ભાઈ તો માત્ર ઉપસંગ હતો.
વ્રીડા ચાત્રન કર્તવ્યા સાહસં યદિદં કૃતમ્। દૃષ્ટશ્ચાપિ સુરૈઃ પૂર્વંવિનાશો યક્ષરક્ષસામ્
આ સાહસિક કામ માટે તારે શરમાવું નહીં; યક્ષો અને રાક્ષસોનો વિનાશ તો દેવોએ પહેલેથી જ જોયો હતો.
ન ભીમસેને કોપો મે પ્રીતોસ્મિ ભરતર્ષભ। કર્મણા ભીમસેનસ્ય મમ તુષ્ટિરભૂત્પુરા
મને ભીમસેન પર કોઈ રોષ નથી; હું ખુશ છું, હે ભારતવંશી. અગાઉ પણ ભીમસેનના કાર્યથી હું સંતોષ પામ્યો હતો.
સ એવમુક્ત્વા રાજાનં ભીમસેનમભાષત। નૈતન્મનસિ મે તાત વર્તતે કુરુસત્તમ
આ રીતે કહી, તેણે રાજા ભીમસેનને કહ્યું: 'મારા મનમાં આ વિષય નથી, હે પ્રિય, હે કુરુવંશના શ્રેષ્ઠ.'