રાજદ્વિષ્ટં ન કર્તવ્યમિતિ ધર્મવિદો વિદુઃ। ત્રિદશાનામિદં દ્વિષ્ટં ભીમસેન ત્વયા કૃતમ્
ધર્મ જાણનારા કહે છે કે રાજાને નાપસંદ હોય એવું કામ કરવું નહીં; ભીમસેન, તું દેવતાઓને અપ્રિય એવું આ કર્યું છે.
અર્થધર્માવનાદૃત્ય યઃ પાપે કુરુતે મનઃ। કર્મણાં પાર્થ પાપાનાં સ ફલં વિન્દતે ધ્રુવમ્
પાર્થ, જે ધન અને ધર્મને અવગણે છે અને મનથી પાપ તરફ વળે છે, તે પાપના ફળને ચોક્કસ ભોગવે છે.
સાહસંવત ભદ્રં તે દેવાનામપિ ચાપ્રિયમ્'। પુનરેવં ન કર્તવ્યં મમ ચેદિચ્છસિ પ્રિયમ્
તને કલ્યાણ મળે; આ ઉતાવળથી કરેલું કામ દેવતાઓને પણ અપ્રિય છે. જો તું મને પ્રિય રહેવું હોય તો ફરી આવું કદી ન કરજે.
એવમુક્ત્વા સ ધર્માત્મા ભ્રાતા ભ્રાતરમચ્યુતમ્। `ભીમસેનં મહાબાહુમપ્રધૃષ્યપરાક્રમમ્
આ રીતે કહી ધર્મનિષ્ઠ ભાઈએ પોતાના અડગ અને મહાબાહુ, અપરાજેય પરાક્રમી ભીમસેનને સંબોધન કર્યું.
અર્થતત્ત્વવિભાગજ્ઞઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। વિરામ મહાતેજાસ્તમેવાર્થં વિચિન્તયન્
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, જે સંપત્તિનું સાચું સ્વરૂપ જાણતો હતો, થોડો સમય શાંત રહ્યો અને એ જ વિષયમાં મન મૂકીને વિચારતો રહ્યો.
તતસ્તે હતશિષ્ટા યે ભીમસેનેન રાક્ષસાઃ। સહિતાઃ પ્રત્યપદ્યન્ત કુબેરસદનં પ્રતિ
પછી ભીમસેનના પ્રહારોમાંથી બચેલા રાક્ષસો એકઠા થયા અને કુબેરના નિવાસસ્થાન તરફ ચાલ્યા.
તે જવેન મહાવેગાઃ પ્રાપ્ય વૈશ્રવણાલયમ્। ભીમમાર્તસ્વરં ચક્રુર્ભીમસેનભયાર્દિતાઃ
તેઓ ખૂબ જ ઝડપ અને જોરથી વૈશ્વરાણાના ઘર પહોંચ્યા અને ભીમસેનના ભયથી વ્યાકુળ થઈને દુઃખના રડકા પાડવા લાગ્યા.
ન્યસ્તશસ્ત્રાયુધાઃ ક્લાન્તાઃ શોણિતાક્તપરિચ્છદાઃ। પ્રકીર્ણમૂર્ધજા રાજન્યક્ષાધિપતિમબ્રુવન્
હથિયારો મૂકી દીધા, થાકેલા, લોહીથી ભીંજાયેલા કપડાં પહેરેલા અને વાળ વિખરાયેલા એ રાક્ષસોએ યક્ષોના રાજાને સંબોધન કર્યું.
ગદાપરિઘનિસ્ત્રિંસતોમરપ્રાસયોધિનઃ। રાક્ષસા નિહતાઃ સર્વે તવ દેવપુરઃસરાઃ
તમારા દેવનગરના રક્ષક એવા ગદા, પરિઘ, તલવાર, ભાલા અને ભાલા ધારણ કરનારા બધા રાક્ષસો માર્યા ગયા છે.
પ્રમૃદ્યતરસા શૈલં માનુષેણ ધનેશ્વર। એકેન નિહતાઃ સઙ્ખ્યે ગતાઃ ક્રોધવશા ગણાઃ
ધનના સ્વામી, એક જ માનવએ ભારે જોરથી પર્વતને તોડી નાખ્યો; ગુસ્સામાં આવીને એ ટોળાં યુદ્ધમાં નાશ પામ્યા.
પ્રવરા રાક્ષસેન્દ્રાણાં યક્ષાણાં ચ નરાધિપ। શેરતે નિહતા દેવ ગતસત્વાઃ પરાસવઃ
રાજા, રાક્ષસ અને યક્ષોના શ્રેષ્ઠ વડાઓ હવે મૃત પडे છે, તેમનું પ્રાણ છૂટી ગયું છે અને શરીર નિર્જીવ છે.
ભગ્નઃ શૈલો વયં ભગ્ના મણિમાંસ્તે સખા હતઃ। માનુષેણં કૃતં કર્મ વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્
પર્વત તૂટી ગયો છે, અમે હારી ગયા છીએ, અમારો રત્નોથી સજ્જ મિત્ર પણ મારો ગયો છે; આ બધું એક માનવે કર્યું છે—હવે આગળ શું કરવું તે તમે નક્કી કરો.
સ તચ્છ્રુત્વા તુ સંક્રુદ્ધઃ સર્વયક્ષગણાધિપઃ। કોપસંરક્તનયનઃ કથમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
આ સાંભળીને બધા યક્ષોના સ્વામી ગુસ્સે ભરાયા, તેમની આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગઈ અને તેમણે પૂછ્યું, 'આ કેવી રીતે થયું?'
દ્વિતીયમપરાધ્યન્તં ભીમં શ્રુત્વા ધનેશ્વરઃ। ચુક્રોધ યક્ષાધિપતિર્યુજ્યતામિતિ ચાબ્રવીત્
ભીમનું બીજું અપમાન સાંભળીને ધનના સ્વામી ખૂબ ગુસ્સે થયા; યક્ષાધિપતિએ આજ્ઞા આપી, 'તૈયારી કરો.'
અથાભ્રઘનસંકાશં ગિરિકૂટમિવોચ્છ્રિતમ્। રથં સંયોજયામાસુર્ગર્ન્ધૈવર્હેમમાલિભિઃ
પછી, વાદળના સમૂહ અથવા ઊંચા પર્વતની જેમ દેખાતા, સોનાની માળાઓથી શોભતા રથને તેઓ તૈયાર કરવા લાગ્યા.
તસ્ય સર્વગુણોપેતા વિમલાક્ષા હયોત્તમાઃ। તેજોબલગુણોપેતા નાનારત્નવિભૂષિતાઃ। શોભમાના રથે યુક્તાસ્તરિષ્યન્ત ઇવાશુગાઃ
એ રથમાં સર્વ ગુણોથી યુક્ત, તેજસ્વી આંખોવાળા, બળ અને શક્તિથી ભરપૂર, વિવિધ રત્નોથી સજ્જ એવા નિર્મળ ઘોડાઓ જોડાયા, જે ઝડપથી બધું પાર કરી શકે એવા લાગતા હતા.
તતસ્તે તુ મહાયક્ષાઃ ક્રુદ્ધં દૃષ્ટ્વા ધનેશ્વરમ્'। હર્ષયામાસુરન્યોન્યમિઙ્ગિતૈર્વિજયાવહૈઃ
પછી, ધનના સ્વામી ગુસ્સે થયા તે જોઈને મહાયક્ષોએ એકબીજાને વિજયના સંકેતો આપીને આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
સ તમાસ્થાય ભગવાન્રાજરાજો મહારથમ્। પ્રયયૌ દેવગનધર્વૈઃ સ્તૂયમાનો મહાદ્યુતિઃ
પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેજસ્વી ભગવાન એ મહારથ પર ચઢ્યા અને દેવો તથા ગંધર્વો દ્વારા સ્તુતિ થતી, ત્યાંથી નીકળી પડ્યા.
તં પ્રયાન્તં મહાત્માનં સર્વે યક્ષા ધનાધિપમ્। `અનુજગ્મુર્મહાત્માનં ધનદં ઘોરદર્શનાઃ
જ્યારે એ મહાત્મા ધનના સ્વામી રવાના થયા, ત્યારે બધા ભયાનક દેખાતા યક્ષોએ તેમને અનુસરણ કર્યું.
રક્તાક્ષા હેમસંકાશા મહાકાયા મહાબલાઃ। સાયુધા બદ્ધનિસ્ત્રિંશા યક્ષા બહુશતાયુધાઃ
લાલ આંખોવાળા, સોનાની જેમ ચમકતા, વિશાળ શરીર અને મહાન બળ ધરાવતા, હથિયારો અને તલવારથી સજ્જ એવા અનેક યક્ષાઓ આગળ વધ્યા.
તે જવેન મહાવેગાઃ પ્લવમાના વિહાયસા। ગન્ધમાદનમાજગ્મુઃ પ્રકર્ષન્ત ઇવામ્બરમ્
તેઓ ભારે ઝડપ અને જોરથી આકાશમાં ઉડીને, જાણે આકાશને ખેંચી લાવે છે એમ, ગંધમાદન પર્વત પર પહોંચી ગયા.
તત્કેસરિમહાજાલં ધનાધિપતિપાલિતમ્। `રમ્યં ચૈવ ગિરેઃ શૃઙ્ગમાસેદુર્યત્રપાણ્ડવાઃ
તેઓ ધનના સ્વામી દ્વારા રક્ષાતું અને સિંહધ્વજોથી શોભતું એ સુંદર પર્વતશિખર પર પહોંચ્યા, જ્યાં પાંડવો નિવાસ કરતા હતા.
કુબેરં ચ મહાત્માનં યક્ષરક્ષોગણાવૃતમ્। દદૃશુર્હૃષ્ટરોમાણઃ પાણ્ડવાઃ પ્રિયદર્શનમ્
પાંડવો આનંદથી રોમાંચિત થઈ, સુંદર અને મહાન આત્માવાળા કુબેરને જોયા, જે યક્ષો અને રાક્ષસોના સમૂહથી ઘેરાયેલા હતા.
કુબેરસ્તુ મહાસત્વાન્પાણ્ડોઃ પુત્રાન્મહારથાન્। આત્તકાર્મુકનિસ્ત્રિંશાન્દૃષ્ટ્વા પ્રીતોઽભવત્તદા
કુબેરે પાંડુના પરાક્રમી અને મહારથી પુત્રોને, ધનુષ્ય અને તલવારથી સજ્જ જોઈ, તે સમયે આનંદ અનુભવ્યો.
સર્વે ચેમે નરવ્યાઘ્રાઃ પુરન્દરસમૌજસઃ।' દેવકાર્યં કરિષ્યન્તિ હૃદયેન તુતોષ હ
આ બધા પુરુષસિંહો, ઈન્દ્ર જેવી શક્તિ ધરાવતા, દેવોના કાર્યને પૂર્ણ કરશે—આ વિચારથી તેનું હૃદય સંતોષ પામ્યું.
તે પક્ષિણ ઇવાપેતુર્ગિરિશૃઙ્ગં મહાજવાઃ। તસ્થુસ્તેષાં સકાશે વૈ ધનેશ્વરપુરઃસરાઃ
પછી તે ઝડપી યોધ્ધાઓ પર્વતની ચોટી પરથી પક્ષીઓની જેમ દૂર ગયા, અને ધનની દેવતા કુબેરના અનુયાયીઓ તેમના સામે ઉભા રહ્યા.
તતસ્તં હૃષ્ટમનસં પાણ્ડવાન્પ્રતિ ભારત। સમીક્ષ્યયક્ષગન્ધર્વા નિર્વિકારમવસ્થિતાઃ
પછી, હે ભારત, પાંડવોને આનંદિત મનથી જોયા પછી, યક્ષો અને ગંધર્વો સ્થિર અને નિર્ભય ઊભા રહ્યા.
પાણ્ડવાશ્ચ મહાત્માનઃ પ્રણમ્ય ધનદં પ્રભુમ્। નકુલઃ સહદેવશ્ ધર્મપુત્રશ્ચ ધર્મવિત્
મહાન આત્માવાળા પાંડવો, ધનની દેવતા કુબેરને વંદન કરીને, નકુલ, સહદેવ અને ધર્મને જાણનારા યુધિષ્ઠિરે નમન કર્યું.
અપરાદ્ધમિવાત્માનં મન્યમાના મહારથાઃ। તસ્થુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે પરિવાર્ય ધનેશ્વરમ્
મહાન રથીઓએ પોતાને કોઈ દોષી સમજી, બધા હાથ જોડીને ધનની દેવતા કુબેરને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
શય્યાસનયુતં શ્રીમત્પુષ્પકં વિશ્વકર્મણા। વિહિતં ચિત્રપર્યન્તમાતિષ્ઠત ધનાધિપઃ
કુબેર, વિશ્વકર્માએ બનાવેલી સુંદર શય્યા અને આસનોથી સજ્જ, મનોહર પુષ્પકમાં બેઠા હતા.