ન ખલ્વાસીત્પુનર્યુદ્ધં તસ્ યક્ષૈર્દ્વિજોત્તમ। `ધનદાધ્યુષિતે નિત્યં વસતસ્તત્ર પર્વતે
હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે પાંડવો ધનના સ્વામી વસતા એ પર્વત પર રહેતા, ત્યારે યક્ષો સાથે ફરી કોઈ યુદ્ધ થયું નહોતું.
કચ્ચિત્સમાગમસ્તેષામાસીદ્વૈશ્રવણસ્ય ચ। તત્ર હ્યાયાતિ ધનદ આર્ષ્ટિષેણો યથાઽબ્રવીત્
શું ત્યાં તેમનો અને વૈશ્વરાણનો કોઈ મુલાકાત થયો હતો? કારણ કે ધનના સ્વામી ત્યાં આવે છે, જેમ આરષ્ટિષેણએ કહ્યું છે.
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું રવિસ્તરેણ તપોધન। ન હિ મે શૃણ્વતસ્તૃપ્તિરસ્તિ તેષાં વિચેષ્ટિતમ્
હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું, હે તપોધન, કેમ કે તેમના કાર્યો સાંભળવામાં મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
એતદાત્મહિતં શ્રુત્વા તસ્યાપ્રતિમતેજસઃ। શાસનં સતતં ચક્રુસ્તથૈવ ભરતર્ષભાઃ
તે અપ્રતિમ તેજવાળા મહાનુભાવના કલ્યાણકારી ઉપદેશ સાંભળી, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠોએ હંમેશા તેમ જ આચરણ કર્યું.
ભુઞ્જાના મુનિભોજ્યાનિ રસવન્તિ ફલાનિ ચ। શુદ્ધબાણહતાનાં ચ મૃગાણાં પિશિતાન્યપિ
તેઓએ ઋષિઓ માટે યોગ્ય અને રસાળ ફળો તથા શુદ્ધ બાણથી શિકાર કરેલા પ્રાણીઓનું માંસ પણ ભોજનમાં લીધું.
મેધ્યાનિ હિમવત્પૃષ્ઠે મધૂનિ વિવિધાનિ ચ। એવં તે ન્યવસંસ્તત્ર પાણ્ડવા ભરતર્ષભાઃ
હિમાલયની ઢાળ પર તેઓએ પવિત્ર ભોજન અને અનેક પ્રકારનું મધ માણ્યું; આમ, પાંડવો, ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, ત્યાં વસ્યા.
તથા નિવસતાં તેષાં પઞ્ચમં વર્ષમભ્યગાત્। શૃણ્વતાં લોમશોક્તાનિ વાક્યાનિ વિવિધાન્યુત
ત્યાં રહેતા રહેતા તેમનો પાંચમો વર્ષ આવી પહોંચ્યો, અને તેઓ લોમશ દ્વારા બોલાયેલા અનેક પ્રકારના વચનો સાંભળતા રહ્યા.
કૃત્યકાલ ઉપસ્તાસ્ય ઇતિ ચોક્ત્વા ઘટોત્કચઃ। રાક્ષસૈઃ સહ સર્વૈશ્ચ પૂર્વમેવ ગતઃ પ્રભો
ઘટોત્કચએ કહ્યું હતું કે, 'કાર્યનો સમય આવશે ત્યારે હું આવીશ,' અને એ પહેલા જ બધા રાક્ષસો સાથે તે ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો હતો.
આર્ષ્ટિષેણાશ્રમે તેષાં વસતાં વૈ મહાત્મનામ્। અગચ્છન્બહવો માસાઃ પશ્યતાં મહદદ્ભુતમ્
આ મહાન આત્માઓ જ્યારે ઋષિ ઋષ્ટિશેનના આશ્રમમાં રહેતા હતા, ત્યારે ઘણા મહિના પસાર થયા અને તેઓએ અનેક અદ્ભુત ઘટનાઓ જોઈ.
તૈસ્તત્રવિહરદ્ભિશ્ચ રમમાણૈશ્ચ પાણ્ડવૈઃ। પ્રીતિમન્તો મહાભાગા મુનયશ્ચારણાસ્તથા
પાંડવો ત્યાં ફરતા અને આનંદ કરતા હતા, ત્યારે મહાન ભાગ્યશાળી ઋષિઓ અને ચારણો પણ ખૂબ પ્રસન્ન થયા.
આજગ્મુઃ પાણ્ડવાન્દ્રષ્ટું શુદ્ધાત્માનો યતવ્રતાઃ। તે તૈઃ સહ કથાં ચક્રુર્દ્રિવ્યાં ભરતસત્તમાઃ
પવિત્ર હૃદય અને નિયમિત વર્તનવાળા તેઓ પાંડવોને મળવા આવ્યા; અને પાંડવો પણ તેમના સાથે આનંદદાયક વાતો કરતા હતા.
તતઃ કતિપયાહસ્સુ મહાહ્રદનિવાસિનમ્। ઋદ્ધિમન્તં મહાનાગં સુપર્ણઃ સહસાઽહરત્
થોડા દિવસ પછી, મહાસરપ જે મહાસરોઅરમાં રહેતો હતો, તેને સુપર્ણે અચાનક પકડી લીધો.
પ્રાકમ્પત મહાશૈલઃ પ્રામૃદ્યન્ત મહાદ્રુમાઃ। દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ પાણઅડવાશ્ચ તદદ્ભુતમ્
મહાપર્વત હલાવા લાગ્યો, મોટા વૃક્ષો તૂટી પડ્યા, અને પાંડવો સહિત બધા જ જીવજંતુઓએ એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું.
તતઃ શૈલોત્તમસ્યાગ્રાત્પાણ્ડવાન્પ્રતિ મારુતઃ। અવહત્સર્વમાલ્યાનિ ગન્ધવન્તિ શુભાનિ ચ
પછી, એ સર્વોચ્ચ પર્વતની ચોટી પરથી પવન પાંડવો તરફ સુગંધિત અને શુભ માળાઓ લઇ આવ્યો.
તત્રપુષ્પાણિ દિવ્યાનિ સુહૃદ્ભિઃ સહ પાણ્ડવાઃ। દદૃશુઃ પઞ્ચવર્ણાનિ દ્રૌપદી ચ યશસ્વિની
ત્યાં પાંડવો અને યશસ્વિ દ્રૌપદી પોતાના મિત્રોની સાથે પાંચ રંગના દિવ્ય પુષ્પો જોઈ રહ્યા હતા.
ભીમસેનં તતઃ કૃષ્ણા કાલે વચનમબ્રવીત્। વિવિક્તે પર્વતોદ્દેશે સુખાસીનં મહાભુજમ્
પછી કૃષ્ણાએ, એકાંત પર્વતસ્થળે આરામથી બેઠેલા મહાબાહુ ભીમસેનને વાત કરી.
સુપર્ણાનિલવેગેન શ્વસનેન મહાબલાત્। પઞ્ચવર્ણાનિ પાત્યન્તે પુષ્પાણિ ભરતર્ષભ
ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, સુપર્ણના પવનના જોરથી શક્તિશાળી વાયુ પાંચ રંગના પુષ્પો ઉડાડી રહ્યો છે.
દિવ્યાવર્ણાનિ દિવ્યાનિ દિવ્યગન્ધવહાનિ ચ। મદયન્તીવ ગન્ધેન મનો મે ભરતર્ષભ
આ પુષ્પો દિવ્ય રંગવાળા, દિવ્ય સ્વરૂપવાળા અને સ્વર્ગીય સુગંધ ધરાવે છે; તેમનો સુગંધ મારા મનને મદમસ્ત કરી દે છે, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ.
યેષાં તુ દર્શનાત્સ્પર્શાન્સૌરભ્યાચ્ચ તથૈવ ચ। નશ્યતીવ મનોદુઃખં મમેદં શત્રુતાપન
હે શત્રુઓને દુઃખ આપનાર, આ પુષ્પોને જોવાથી, સ્પર્શવાથી અને સુગંધથી મારા મનનું બધું દુઃખ જાણે દૂર થઈ જાય છે.
ઈદૃશૈઃ કુસુમૈર્દિવ્યૈર્દિવ્યગન્ધવહૈઃ શુભૈઃ। દેવતાન્યર્ચયિત્વાઽહમિચ્છેયં સઙ્ગમં ત્વયા
આવા દિવ્ય, સુગંધિત અને શુભ પુષ્પોથી હું દેવતાઓની પૂજા કરવા અને તારી સાથે મિલન કરવા ઇચ્છું છું.
ઇદં તુ પુરુષવ્યાઘ્ર વિશેષેણામ્બુજં શુભમ્। ગન્ધસંસ્થાનસંપન્નં મમ માનસવર્ધનમ્
પરંતુ, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, આ કમળ તો વિશેષ રૂપે સુંદર છે, સુગંધ અને આકારથી યુક્ત છે અને મારા મનને આનંદ આપે છે.
પ્રત્યક્ષં સર્વલોકસ્ નહ્યદૃશ્યત માં પ્રતિ
આ કમળ તો બધાં લોકોએ જોઈ શકે એવું છે, છતાં એ પહેલાં મને ક્યારેય દેખાયું નહોતું.
વાસુદેવસહાયેન વાસુદેવપ્રિયેણ ચ'। ખાણ્ડવે સત્યસન્ધેન ભ્રાત્રા તવ મહાત્મના
વાસુદેવના સહયોગથી, વાસુદેવને પ્રિય એવા અને સત્યનિષ્ઠ, તારા મહાન આત્માવાળા ભાઈએ ખાંડવ વનમાં યુદ્ધ કર્યું હતું.
ગન્ધર્વોરગરક્ષાંસિ વાસવશ્ચ પરાજિતઃ। હતા માયાવિનશ્ચોગ્રા ધનુઃ પ્રાપ્તં ચ ગાણ્ડિવં
ગંધર્વો, સાપો, રાક્ષસો અને ઇન્દ્ર પણ પરાજિત થયા; ભયાનક માયાવીઓ મર્યા અને ગાંડીવ ધનુષ પ્રાપ્ત થયું.
તવાપિ સુમહત્તેજો મહદ્બાહુબલં ચ તે। અવિષહ્યમનાધૃષ્યં શક્રતુલ્યપરાક્રમ
તારો તેજ બહુ મોટું છે, તારી બાહુબળ પણ અપરંપાર છે—તને કોઈ જીતી શકે નહીં, તને કોઈ હરાવી શકે નહીં, તારો પરાક્રમ ઇન્દ્ર જેટલો છે.
ત્વદ્બાહુબલવેગેન ત્રાસિતાઃ સર્વરાક્ષસાઃ। હિત્વા શૈલં પ્રપદ્યન્તાં ભીમસેન દિશો દશ
તારા બાહુબળના જોરે બધા રાક્ષસો ડરી ગયા; પર્વત છોડી, ભીમસેને તેમને દસેય દિશામાં દોડી કાઢ્યા.
તતઃ શૈલોત્તમસ્યાગ્રં ચિત્રમાલ્યધરં શિવમ્। વ્યપેતભયસંમોહાઃ પશ્યન્તુ સુહૃદસ્તવ
પછી, તારા મિત્રો, ડર અને ભ્રમથી મુક્ત થઈને, સુંદર ફૂલોની વેણીઓથી શોભતા, પવિત્ર અને ઉંચા પર્વત શિખરનું દર્શન કરે.
એવં પ્રણિહિતં ભીમ ચિરાત્પ્રભૃતિમે મનઃ। દ્રષ્ટુમિચ્છામિ શૈલાગ્રં ત્વદ્બાહુબલમાશ્રિતા
આ રીતે, લાંબા સમયથી ભીમનું મન આ પર ચિંતિત રહ્યું છે; હું પણ તારા બાહુબળના આશ્રયે એ પર્વત શિખર જોવા માંગું છું.
ઇચ્છામિ ચ નરવ્યાઘ્ર પુષ્પં પ્રત્યક્ષમીદૃશમ્। આનીયમાનં ક્ષિપ્રં વૈ ત્વયા ભરતસત્તમ
અને, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, હું ઈચ્છું છું કે તું આવું સુંદર ફૂલ ઝડપથી મારી સામે લાવીને બતાવ.
તતઃ ક્ષિપ્તમિવાત્માનં દ્રૌપદ્યા સ પરંતપઃ। નામૃષ્યત મહાબાહુઃ પ્રહારમિવસદ્ગજઃ
પછી, દુશ્મનોને હરાવનારો તે મહાબલી, દ્રૌપદીના શબ્દોથી જાણે ફેંકાઈ ગયો હોય તેમ, મહાન હાથી જેમ પ્રહાર સહન કરે તેમ સહન કર્યુ.