અરજાંસિ ચ વાસાંસિ વસાનાઃ કૌશિકાનિ ચ। દૃશ્યન્તે બહવઃ પાર્થ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ
પાર્થ, ત્યાં ઘણા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ જોવા મળે છે, જે ક્યારેક કાચા કપડા પહેરે છે, તો ક્યારેક રેશમના કપડા પહેરે છે.
વિદ્યાધરગણાશ્ચૈવ સ્રગ્વિણઃ પ્રિયદર્શનાઃ। મહોરગગણાશ્ચૈવ સુપર્ણાશ્ચારણાદયઃ
ત્યાં વિદ્યા ધરાવનારા, ફૂલમાળાઓ પહેરેલા અને સુંદર દેખાતા ગંધર્વો, મહાન સાપો, સુપર્ણો અને ચારણો પણ જોવા મળે છે.
અસ્ય ચોપરિ શૈલસ્ય શ્રૂયતે પર્વસન્ધિષુ। ભેરીપણવશઙ્ખાનાં મૃદઙ્ગાનાં ચ નિઃસ્વનઃ
આ પરવતની ઉપર, શિખરોના સાંધા પર, ઢોલ, પખાવજ, શંખ અને મૃદંગના અવાજો સંભળાય છે.
ઇહસ્થૈરેવ તત્સર્વં શ્રોતવ્યં ભરતર્ષભાઃ। ન કાર્યા વઃ કથંચિત્સ્યાત્તત્રાભિગમને મતિઃ
ભારતવંશીઓ, અહીં રહેતા લોકો પાસેથી જ આ બધું સાંભળવું જોઈએ; ત્યાં જવાનું મન ક્યારેય પણ કરવું નહીં.
ન ચાપ્યતઃ પરં શક્યં ગન્તું ભરતસત્તમાઃ। વિહારસ્તત્ર દેવાનામમાનુષગતિસ્તુ સા
ભારતવંશીઓ, અહીંથી આગળ જવું શક્ય નથી; એ દેવતાઓનું રમણસ્થાન છે, એ માર્ગ મનુષ્યો માટે નથી.
ઈષચ્ચપલકર્માણં મનુષ્યમિહ ભારત। દ્વિષન્તિ સર્વભૂતાનિ તાડયન્તિ ચ રાક્ષસાઃ
ભારત, અહીં જો કોઈ મનુષ્ય થોડી પણ ચંચળતા કરે તો બધા જીવ તેને નાપસંદ કરે છે અને રાક્ષસો તેને માર મારે છે.
અસ્યાતિક્રમ્ય શિખરં કૈલાસસ્ય યુધિષ્ઠિર। ગતિઃ પરમસિદ્ધાનાં દેવર્ષીણાં પ્રકાશતે
હે યુધિષ્ઠિર, આ કૈલાસ પર્વતના શિખરથી આગળ, પરમ સિદ્ધો અને દેવ ઋષિઓનો માર્ગ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
ચાપલાદ્ધિ ન ગન્તવ્યં પાર્ત યાનૈસ્તતઃ પરમ્। અયઃશૂલાદિભિર્ઘ્નન્તિ રાક્ષસાઃ શત્રુસૂદન
પણ, હે પાર્થ, ઉશ્કેરાવશ અથવા બેદરકારીથી વાહન દ્વારા આગળ જવું યોગ્ય નથી; ત્યાં રાક્ષસો લોખંડના ભાલા અને અન્ય શસ્ત્રો વડે ઘૂસણખોરોને મારી નાખે છે, હે શત્રુઓના વિનાશક.
અપ્સરોભિઃ પરિવૃતઃ સમૃદ્ધ્યા નરવાહનઃ। ઇહ વૈશ્રવણસ્તાત પર્વસન્ધિષુ દૃશ્યતે
હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, અહીં વૈશ્વરાણ, સંપત્તિથી ભરપૂર અને અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલા, પર્વતના માર્ગો પર દેખાય છે.
શિખરે તં સમાસીનમધિપં યક્ષરક્ષસામ્। પ્રેક્ષન્તે સર્વભૂતાનિ ભાનુમન્તમિવોદિતમ્
યક્ષ અને રાક્ષસોના સ્વામી એવા એ મહારાજ પર્વતના શિખરે બેઠેલા છે, તેમને બધા જીવજંતુઓ ઉગતા સૂર્યની જેમ તેજસ્વી જોઈને નિહાળે છે.
દેવદાનવસિદ્ધાનાં તથા વૈશ્રવણસ્ય ચ। ગિરેઃ શિખરમુદ્યાનમિદં ભરતસત્તમ
હે ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ, આ પર્વતનું શિખર અને બગીચો દેવો, દાનવો, સિદ્ધો અને વૈશ્વરાણને પણ સમાન રીતે છે.
ઉપાસીનસ્ય ધનદં તુમ્બુરોઃ પર્વસન્ધિષુ। ગીતસામસ્વનસ્તાત શ્રૂયતે ગન્ધમાદને
જ્યારે ધનના સ્વામી તુંબુરુ સાથે પર્વતના માર્ગો પર બેઠા હોય, ત્યારે અહીં ગંધમાદન પર્વત પર ગીત અને સામગાનના મીઠા સ્વર સંભળાય છે, હે પ્રિય.
એતદેવંવિધં ચિત્રમિહ તાત યુધિષ્ઠિર। પ્રેક્ષન્તે સર્વભૂતાનિ બહુશઃ પર્વસન્ધિષુ
હે યુધિષ્ઠિર, આવા અદ્ભુત દૃશ્યો બધા જીવજંતુઓ વારંવાર પર્વતના માર્ગો પર નિહાળે છે.
ભુઞ્જાના મુનિભોજ્યાનિ રસવન્તિ ફલાનિ ચ। વસધ્વં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠા યાવદર્જુનદર્શનાત્
હે પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, અહીં મુનિઓને ભોજનરૂપ સ્વાદિષ્ટ ફળોનો આનંદ માણો અને અર્જુનના દર્શન સુધી અહીં જ રહો.
ન તાત ચપલૈર્ભાવ્યમિહ પ્રાપ્તૈઃ કથંચન। `ચપલઃ સર્વભૂતાનાં દ્વેષ્યો ભવતિ માનવઃ
હે પ્રિય, અહીં આવનાર કોઈ પણ વ્યક્તિએ અશાંત કે બેધ્યાન ન રહેવું જોઈએ; અશાંત મનુષ્ય બધાને અપ્રિય બને છે.
ઉષિત્વેહ યથાકામં યથાશ્રદ્ધં વિહૃત્ય ચ। તતઃ શસ્ત્રજિતાં શ્રેષ્ઠ પૃથિવીં પાલયિષ્યસિ
અહીં તમારી ઇચ્છા અને શ્રદ્ધા મુજબ રહીને આનંદ માણો, પછી, હે શસ્ત્રવિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમે પૃથ્વી પર રાજ કરશો.
આર્ષ્ટિષેણાશ્રમે તસ્મિન્મમ પૂર્વપિતામહાઃ। પાણ્ડોઃ પુત્રા મહાત્માન સર્વે દિવ્યપરાક્રમાઃ
તે આરષ્ટિષેણના આશ્રમમાં, હે મહાત્મા, મારા પૂર્વજ પાંડુના પુત્રો, બધા દિવ્ય પરાક્રમી, ત્યાં નિવાસ કરતા.
કિયન્તં કાલમવસન્પર્વતે ગન્ધમાદને। કિંચ ચક્રુર્મહાવીર્યાઃ સર્વેઽતિબલપૌરુષાઃ
એ મહાવીરો અને અતિશય બલવાન પાંડવો કેટલો સમય ગંધમાદન પર્વત પર રહ્યા અને તેમણે ત્યાં શું કર્યું?
કાનિ ચાભ્યવહાર્યાણિ તત્ર તેષાં મહાત્મનામ્। વસતાં લોકવીરાણામાસંસ્તદ્બ્રૂહિ સત્તમ
તે મહાત્મા અને વિશ્વવિરાટ પાંડવો ત્યાં રહેતા હતા ત્યારે તેમને કયા પ્રકારના ભોજન મળતા? એ કહો, હે શ્રેષ્ઠ.
વિસ્તરેણ ચ મે શંસ ભીમસેનપરાક્રમમ્। યદ્યચ્ચક્રે મહાબાહુસ્તસ્મિન્હૈમવતે ગિરૌ
અને ભીમસેનના પરાક્રમો પણ વિગતે કહો—એ મહાબાહુએ હિમવંત પર્વત પર જે કંઈ કર્યું તે બધું વર્ણવો.
ન ખલ્વાસીત્પુનર્યુદ્ધં તસ્ યક્ષૈર્દ્વિજોત્તમ। `ધનદાધ્યુષિતે નિત્યં વસતસ્તત્ર પર્વતે
હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે પાંડવો ધનના સ્વામી વસતા એ પર્વત પર રહેતા, ત્યારે યક્ષો સાથે ફરી કોઈ યુદ્ધ થયું નહોતું.
કચ્ચિત્સમાગમસ્તેષામાસીદ્વૈશ્રવણસ્ય ચ। તત્ર હ્યાયાતિ ધનદ આર્ષ્ટિષેણો યથાઽબ્રવીત્
શું ત્યાં તેમનો અને વૈશ્વરાણનો કોઈ મુલાકાત થયો હતો? કારણ કે ધનના સ્વામી ત્યાં આવે છે, જેમ આરષ્ટિષેણએ કહ્યું છે.
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું રવિસ્તરેણ તપોધન। ન હિ મે શૃણ્વતસ્તૃપ્તિરસ્તિ તેષાં વિચેષ્ટિતમ્
હું આ બધું વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું, હે તપોધન, કેમ કે તેમના કાર્યો સાંભળવામાં મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
એતદાત્મહિતં શ્રુત્વા તસ્યાપ્રતિમતેજસઃ। શાસનં સતતં ચક્રુસ્તથૈવ ભરતર્ષભાઃ
તે અપ્રતિમ તેજવાળા મહાનુભાવના કલ્યાણકારી ઉપદેશ સાંભળી, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠોએ હંમેશા તેમ જ આચરણ કર્યું.
ભુઞ્જાના મુનિભોજ્યાનિ રસવન્તિ ફલાનિ ચ। શુદ્ધબાણહતાનાં ચ મૃગાણાં પિશિતાન્યપિ
તેઓએ ઋષિઓ માટે યોગ્ય અને રસાળ ફળો તથા શુદ્ધ બાણથી શિકાર કરેલા પ્રાણીઓનું માંસ પણ ભોજનમાં લીધું.
મેધ્યાનિ હિમવત્પૃષ્ઠે મધૂનિ વિવિધાનિ ચ। એવં તે ન્યવસંસ્તત્ર પાણ્ડવા ભરતર્ષભાઃ
હિમાલયની ઢાળ પર તેઓએ પવિત્ર ભોજન અને અનેક પ્રકારનું મધ માણ્યું; આમ, પાંડવો, ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, ત્યાં વસ્યા.
તથા નિવસતાં તેષાં પઞ્ચમં વર્ષમભ્યગાત્। શૃણ્વતાં લોમશોક્તાનિ વાક્યાનિ વિવિધાન્યુત
ત્યાં રહેતા રહેતા તેમનો પાંચમો વર્ષ આવી પહોંચ્યો, અને તેઓ લોમશ દ્વારા બોલાયેલા અનેક પ્રકારના વચનો સાંભળતા રહ્યા.
કૃત્યકાલ ઉપસ્તાસ્ય ઇતિ ચોક્ત્વા ઘટોત્કચઃ। રાક્ષસૈઃ સહ સર્વૈશ્ચ પૂર્વમેવ ગતઃ પ્રભો
ઘટોત્કચએ કહ્યું હતું કે, 'કાર્યનો સમય આવશે ત્યારે હું આવીશ,' અને એ પહેલા જ બધા રાક્ષસો સાથે તે ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો હતો.
આર્ષ્ટિષેણાશ્રમે તેષાં વસતાં વૈ મહાત્મનામ્। અગચ્છન્બહવો માસાઃ પશ્યતાં મહદદ્ભુતમ્
આ મહાન આત્માઓ જ્યારે ઋષિ ઋષ્ટિશેનના આશ્રમમાં રહેતા હતા, ત્યારે ઘણા મહિના પસાર થયા અને તેઓએ અનેક અદ્ભુત ઘટનાઓ જોઈ.
તૈસ્તત્રવિહરદ્ભિશ્ચ રમમાણૈશ્ચ પાણ્ડવૈઃ। પ્રીતિમન્તો મહાભાગા મુનયશ્ચારણાસ્તથા
પાંડવો ત્યાં ફરતા અને આનંદ કરતા હતા, ત્યારે મહાન ભાગ્યશાળી ઋષિઓ અને ચારણો પણ ખૂબ પ્રસન્ન થયા.